CHÚ NGẠC



Sau ngày chiến tranh kết thúc,bạn bè tứ tán,một vài người thân quen nào đó vắng mặt,mình cứ đinh ninh chắc họ trôi dạt làm ăn đâu đó trên quả đất này – Cuộc sống quay mòng,chạy theo cơm áo chẳng còn nhiều thời gian để nghĩ về ai – thôi kệ không chú ý gì nữa,mệt mỏi quá rồi - mình sống biết mình đang sống ,dòng trôi cứ trôi…

Nghĩ ngợi thế nhưng xa xôi thi thoảng tôi vẫn nghe ngóng về chú Ngạc – nhà giáo,nhà văn Nguyễn Đông Ngạc.Tôi không quên cái dáng mập thấp tầm thước chắc nịch,luôn ngậm pipe trên môi, túi vải khoác trễ bên hông như chiếc túi đạn (cartouchier)của thợ săn,dáng vẻ bụi bụi phớt đời, hao hao nam tài tử người Mỹ gốc BaLan Charles Bronson (1921-2003) .

Năm 1977,tình cờ tôi gặp chú Ngạc chung lớp Văn-Sử1- khóa bồi dưỡng giáo viên Văn cấp 3 Saigon còn sót lại sau giải phóng .Chú được cử đi học từ trường trung học Trưng Vương,tôi đến với khóa học từ trung học Phú Nhuận.Chú hơn tôi gần một giáp cùng“đi hấp lại”, tâm trạng thầy cô ở độ tuổi chú bấy giờ tròm trèm 40 đầy những xáo động nặng nề,tôi bấy giờ ở độ 25-26 rất trẻ, thuộc hàng đệ tử - hậu sinh xa lắc xa lơ,cũng chẳng vui gì - hành trang quá khứ tương đối nhẹ hơn khi cùng các sư phụ,lớp trước,lớp sau : “cũng liều nhắm mắt đưa chân/thử xem con tạo xoay vần đến đâu” ?!.

Thời gian thoát li đi học khoảng 3 tháng kể cả một tuần đi thực tế ở Ấp Nam Lân, Hóc Môn –trọn HKI NH 1977-1978. Ngày hai buổi đến trường Sư phạm Bồi dưỡng TPHồ Chí Minh lúc đầu cơ sở đặt tạm Regina Mundi (góc Hiền Vương-Nguyễn Thông) – sau dời về Saint-Exupéri (góc Đoàn Thị Điểm-Ngô Thời Nhiệm) - hiệu trưởng bấy giờ thầy Nguyễn Hữu Thanh Bình – phải nói kè kè cái túi nhái tập vở để lẫn lon guizgo cơm-bobo, muối đậu,cà pháo ở lại trưa, anh nào,anh nấy uể oải đếm từng ngày, cố nuốt cho xong khóa học rồi tùy cơ ứng biến …ở hay đi ?!

Ký ức thấp thoáng khoảng năm 1961,lúc vừa đậu vào đệ thất Pétrus-Ký,tôi có lần được bố dẫn đến thăm gia đình ông bà Toại – người đồng hương làng Thường Lệ,Vĩnh Phúc - nay thuộc xã Đại Thịnh,huyện Mê Linh,Hà Nội - thân sinh chú Ngạc - ở khu cư xá hỏa xa Saigon đường Nguyễn Hoàng – bây giờ là Trần Phú,Quận 5,TPHCM . Bố tôi rất trân quý ông bà Toại - riêng tôi theo cách của bố cũng thầm ngưỡng mộ tính chất trí thức quý phái,phong lưu của gia đình chú.

Lần cuối tôi gặp chú Ngạc ở hành lang giờ nghỉ giải lao Hội đồng chấm thi TN THPT (Tú Tài2) Marie Curie năm 1982 ,sau đó là bặt luôn ,tôi chỉ còn nhớ câu nói vui: “hồi mày theo bố đến chơi nhà còn mặc quần thủng đáy,rụt rè khép nép…”- tôi đoán chừng chú bỏ lững cái vế rất “biếm” mà tôi rất thích - “thế mà bây giờ tập tọe giám khảo trường thi…”- chú rít một hơi pipe nhả khói nhẹ bay – tôi thấy chú phảng phất Charles Bronchon qua chân dung ngậm pipe đục toác khung ảnh ngang tàng nhìn đời trong tuyển tập “Những truyện ngắn hay nhất trên quê hương chúng ta”(NXB Sóng,năm 1973).

Một vài thông tin lẻ tẻ tôi được biết thêm sau đó: - chú lập gia đình với cô Nguyễn Thị Nga – đốc sự Quốc gia Hành chánh,ái nữ bà Nguyễn Thị Thế,em gái nhà văn Nhất Linh Nguyễn Tường Tam – gia đình cụ Toại về Bình Dương mở nhà sách Khai Trí – biết tin ở làng Thường Lệ ngoài Bắc,ông Nguyễn Văn Thăng bác ruột chú Ngạc lấy bà cô ruột tôi Phan Thị Thát - biết chú định cư ở Canada, năm nào không rõ…

Biết và biết vậy thôi,mãi đến lúc tình cờ lướt Web, xem bài viết “Nguyễn Đông Ngạc,ngọn pipe chợt tắt trên môi” của Luân Hoán,thú thật tôi giật mình thầm thốt: Ồ chú Ngạc mất rồi ! - tự dưng lòng mình thoáng lao xao thương tiếc.

Bài viết của Luân Hoán nói khá tỉ mỉ đời sống của nhà văn Nguyễn Đông Ngạc ở Canada, qua đó tôi được biết vợ và người con đầu của chú đã chết - biết chú mở “một căn chợ thực phẩm nhỏ” Đakao trên đường Saint Laurent,Montréal- biết chú có người bạn đời thứ hai Nguyên Ngọc, sinh sống ở căn hộ Sous Sol-(An lạc cốc) ,số 9635 đường Basile Routhier – biết tháng 2/1996 ,chú bị ngã đưa câp cứu bệnh viện Jean Talon và mất ngày 21/2/1996 (hưởng dương 59 tuổi).

Những dòng thơ tác giả trích dẫn giúp tôi hiểu thêm tình cảnh,tính cách phóng khoáng và nỗi buồn tha phương của chú.

Con ta chết tuổi thôi nôi

Cha ta ngồi chết nụ cười trên môi

Vợ ta mạch máu vỡ đôi

Ta nuôi hai đứa con côi trưởng thành

Quanh ta đồng loại ngổn ngang

Chết bom đạn ,chết hòa bình không tên

Ta từ cõi chết ngoi lên

Cái tâm ta bỗng bình yên lạ thường

(Nguyễn Đông Ngạc tặng Nguyễn Đông Ngạc)

Với thân hữu ,chú rất nồng nhiệt,bài viết của Song Thao thuật lại Nguyễn Đông Ngạc :“không ưa hội đoàn nhưng lại ưa kéo anh em tới nhà hội họp. Họp hội rượu. Anh ưa nhậu nhẹt với anh em. Chị thích nấu nướng. Cửa nhà anh chị lúc nào cũng rộng mở. Mỗi dịp có khách phương xa tới, nhà anh chị là nơi tụ họp đón khách. Mai Thảo, Dương Kiền, Du Tử Lê... đã qua những cuộc rượu túy lúy nơi đây. Ngạc rất giàu rượu. Chai lớn chai nhỏ lềnh khênh khắp nhà. Rặt một thứ Remy Martin chai mờ.”

(“Nguyễn Đông Ngạc,một đi…”- Song Thao-Văn.California,bộ mới số 2,tháng 2/1997 )

Luân Hoán thì “ cầu mong anh không ăn cháo lú,để nhớ mãi một thời An Lạc cốc – một thời bằng hữu thơ văn…”:

Đi trơn tru một kiếp người

Không gây ân oán,không thù hận ai

Kể như đáng mặt nhân tài

Lòng trong như gió thoảng ngoài thiên thu

(Trích Hồi ký rời - Luân Hoán)

Riêng tôi vẫn trân quý trọn vẹn một lòng hậu sinh - tin chú mất được biết rất …rất trễ và tình cờ , đã thôi thúc tôi phải viết chút gì mới nguôi lòng – chú đã ra khỏi trần gian 16 năm rồi còn gì (1996 – 2013 …? Giá đừng đọc“Nguyễn Đông Ngạc,ngọn pipe chợt tắt trên môi” để cứ yên trí chú Ngạc còn sống nơi xứ tuyết !

______________________________________

(Saigon,07/4/2013)
© Tác giả giữ bản quyền.
. Đăng ngày 11.04.2013 theo nguyên bản của tác giả gởi từ SàiGòn.
Xin Vui Lòng Ghi Rõ Nguồn Newvietart.com Khi Trích Đăng Lại .