TRÒ CHUYỆN VỚI

NHÀ VĂN MANG VIÊN LONG




NGUYỄN TUYẾT NHUNG
thực hiện



Lời Tòa soạn:

Nguyễn Tuyết Nhung, học trò cũ của nhà giáo ( nhà văn ) Mang Viên Long khi anh dạy học ở Tuy Hòa. Hiện cô định cư ở santa Ana, California, Hoa Kỳ. Sau gần 30 năm, Nguyễn Tuyết Nhung tìm kiếm tin tức và địa chỉ của người thầy cũ ở Việt Nam. Và qua nhiều lần điện đàm, cô ghi lại cuộc nói chuyện rất thú vị giữa cô với người thầy cũ.
Bài Trò chuyện với nhà văn Mang Viên Long mà cô ghi lại dưới dạng “ Hỏi đáp ”, để chúng ta biết thêm cuộc sống của nhà văn Mang Viên Long nói riêng, và nhiều nhà văn cầm bút cũ trước 1975 hiện tại còn ở quê nhà, nói chung.
Thay mặt ban biên tập, chúng tôi cảm ơn cô Nguyễn Tuyết Nhung đã gởi bài đến chúng tôi kịp để đi vào số này. ( nhận vào ngày 23 – 11 – 2007 ).

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Xin chào thầy, giờ này thầy đã đi ngủ chưa – thưa thầy ?

Mang Viên Long:
- Chưa ( cười ) cũng đang chuẩn bị thôi ! Bây giờ là 10g30 đêm- ở đây, trong cái thị trấn nhỏ này, 10 giờ là đã vắng. Sau một ngày “ tranh thủ ” kiếm sống. Tôi cũng muốn có một giấc ngủ để gọi là “ bồi dưỡng ” cho sức khỏe, để ngày mai còn … tiếp tục công việc mưu sinh !

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Thầy làm việc gì để sống, thưa thầy ?

Mang Viên Long:
- Nhiều việc lằm ! Mỗi việc tìm một ít tiền, góp lại mới đủ - chứ không thể “ chuyên khoa ” được.

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Cụ thể là gì ?

Mang Viên Long:
- Lại bắt tôi khai “ lý lịch ” nữa phải không ? ( cười ). Thế này nhé, sau 75, được tiếp tục dạy cho hết niên khóa. Sau đó, được tập trung cải tạo gần một năm – trở về quê xin tiếp tục giảng dạy bị từ chối. Có lẽ là tôi giảng dạy môn Văn và tiếng Anh, mà thời điểm ấy – học sinh chỉ học một sinh ngữ là Nga Văn – ( 1978 – 1985 ); còn dạy môn Văn thì cũng có thể chưa được tin tưởng, cho dầu sau giải phóng, tôi được bầu làm trưởng bộ môn KHXH trường Trung học Nguyễn Huệ, có bằng khen, giấy khen hẳn hoi ! ( cười ). Bị “ mất dạy ”; tôi là một “ lao động không chuyên ” – nghĩa là ai thuê mướn làm gì, cũng làm cả. Từ tiểu công, thợ điện, dọn vườn, cuốc đất, cho đến sửa Honda, xe đạp, bơm quẹt ga… tôi đã làm tất cả với lòng yên tịnh và tự hào.

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Sau cùng, Thầy đang sống với “ nghề ” gì vậy, thưa Thầy ?

Mang Viên Long ( lại cười ):
- Chuyện nghề nghiệp kiếm sống này có hơi dài dòng… tôi sợ tốn tiền điện thoại của em – nhưng thôi, xin kể vắn tắt: cách đây 10 năm, tôi làm “ ba nghề ” ( cười ) “ một người làm bằng ba ” kia mà !: Thợ sửa gương đeo mắt, sửa khóa – làm chìa, và bơm quẹt ga. Có ai cần “ món ” gì, thì làm món ấy… Nay, vì lý do sức khỏe – tôi chỉ làm “ một nghề ’ duy nhất – ( Cười lớn) “ nhất nghệ tinh nhất thân vinh ” mà. Đó là việc “ sửa khóa – làm chìa”… nghề thì đã “ tinh ” mà thân thì vẫn còn khổ !

Nguyễn Tuyết Nhung ( cười ):

- Thầy học nghề ấy lúc nào, ở đâu vậy ?

Mang Viên Long:
- Trong lúc thất nghiệp, đi lang thang, gặp một cậu trạc 18 tuổi đang “hành nghề ” ở vỉa hè phố Qui Nhơn. Tôi thấy cũng hay hay. Dừng lại xem. Sau đó, biết hoàn cảnh của tôi, cậu ta đã hoan hỉ “ dạy ” tôi trong một buổi chiều. Thế là về nhà, kiếm một cái tủ nhỏ ( mua lại của một gia đình quen – đến nay, sau hơn 20 năm vẫn còn ) sắm vài món đồ nghề, mua một số mẫu chìa… và từ đó, “ vừa học, vừa làm ”. Bây giờ đã là bậc 7/7 rồi ! Quá tuổi “về hưu ” rồi mà cái bụng không cho phép nghỉ!.

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Thu nhập có khá không, thưa Thầy ?

Mang Viên Long ( cười ):
- Cũng khá so với “ vốn tự có ” ít ỏi của mình. Cũng đủ nuôi sống bản thân ( hạn chế hết mức – đến ly cafe buổi sớm cũng bỏ, chỉ hút thuốc loại ba số 777, tách trà lá ở cửa hàng… ) – Còn lại, phụ giúp vợ nuôi con – đến năm 1981 là 4 đứa – đó là cậu con trai út. Nếu tính sang “ ngoại tệ ” USA thì mỗi ngày tôi kiếm được từ 2 đến 3 USA.

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Chỉ có bao nhiêu sao, thưa Thầy ?

Mang Viên Long:
- Đó là thu nhập ở mức cao! Từ 30.000đ – 45.000đVN/mỗi ngày – không phải ai ai cũng kiếm được đâu. ( cho đến thời điểm hôm nay – 2007 ). Tuy vậy, vẫn có người trở nên giàu… Họ mua nhiều nhà, xe cộ - sống còn hơn Việt Kiều. ( cười ).

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Em xin phép không “ chạm tới ” cuộc sống riêng của Thầy nữa – Xin được hỏi Thầy đôi điều về … văn học, như vậy sẽ vui hơn…

Mang Viên Long:
- Được trò chuyện với em là một niềm vui, em cứ hỏi ( cười )… Tôi nói chuyện “ không tốn tiền ” cơ mà !

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Thưa Thầy, sau năm 1975 Thầy còn viết văn nữa không, thưa Thầy ?

Mang Viên Long:
- Từ 1975 đến 1990 – nghĩa là khoảng thời gian dài 15 năm, vì hoàn cảnh khó khăn, có nhiều “ chướng duyên ” đặc biệt, tôi không “ đụng tới ” cây bút nhiều… Chỉ lo kiếm ăn và ổn định gia đình, là đã… hết hơi rồi, còn đầu óc đâu mà nghĩ tới… nàng thơ nàng văn? Sau 1990, tôi có viết lai rai cho tờ báo G.N ( của TH.PG Tp HCM ) vì lúc ấy tôi đang sống trong chùa, có duyên đọc G.N và kinh sách Phật Giáo. Viết như một sự giải tỏa, một niềm an ủi, và sau cùng là để tu học ! Tôi viết cho G.N như tâm tình của một hành giả, chứ không phải học giả ! Phải nói rằng, triết lý sống của đạo Phật – qua kinh sách, đã “ cứu sống ” tôi trong lúc vô cùng thất vọng… Tôi luôn nhớ câu “Thúc liễm thân tâm, tam thời bất túc ” để tiếp tục sống !

Nguyễn Tuyết Nhung:

- Và sau đó…

Mang Viên Long:
- Sau đó, tôi có viết bài tham gia ở vài tờ báo VN địa phương ( như VNPY, VNBĐ, KH, CĐ…) để gọi là “ có đôi lời bày tỏ ” qua truyện ngắn, hay các tiểu luận thuộc lãnh vực văn học, giáo dục… Hiện tôi viết thường xuyên cho tờ Vô Ưu ( THPG Dăk Lăk ), tờ Tuổi Ngọc ( ở TP HCM ), Thời Văn ( của NĐT chủ biên – TP HCM ). Đó là những tờ báo “ tự lập ” của những người có lòng với Phật pháp, với văn học… Vì lẽ đó, tất cả đều… nghèo, tiền nhuận bút lúc có, lúc không ! ( nếu có cũng chỉ đủ một… chầu cafe ) ( cười thoải mái ).

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Tai sao Thầy không viết ở vài tờ báo khác – em nghe nói có báo khoản nhuận bút rất cao ?

Mang Viên Long ( cười lớn ) :
- Làm sao mình “ chen chân ” vào các tờ báo ấy được ? Tất cả đều phải có “ điều kiện ” chứ ? họ đều có chủ trương, tôn chỉ riêng – hơn nữa – dầu sao mình vẫn được hiểu là “ người viết cũ ” ; mà có thể họ cần “ người viết mới ” hơn. Thực ra, dầu trước 75 hay sau 75 ngòi bút vẫn vậy. Nghĩa là vẫn nhiệt tình, chân thành là người chứng, là người có ý thức góp phần nhỏ cho văn học, cho đất nước… Viết là để xây dựng. Nhưng sự “ xây dựng ” có nhiều cách thể hiện, không chỉ là những tác phẩm “ tô hồng ”, mà còn là những tác phẩm sâu sắc về việc phản kháng những tệ nạn, thiếu sót, chưa tốt trong xã hội nữa… Những sách loại I, nhìn lại, cũng chẳng giúp ích được gì cho đất nước, cho văn học trong mấy chục năm qua. Mà loại này thì được in nhiều, tiền nhuận bút lại rất cao !

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Như vậy Thầy viết như thế nào ?

Mang Viết Long ( cười ) :
- Như thế nào ư ? Tôi không theo bất cứ một điều kiện gì – ngoài tấm lòng chơn thật của chính mình. Cảm thấy thích, cần là viết. Viết đúng theo cảm nhận, đúng thực tế, và cũng đúng với ý nguyện “ cầu mong tất cả sẽ tốt đẹp hơn, hạnh phúc hơn… ”. Có lẽ, tôi chịu sự chỉ dẫn của Trái Tim ! Trái Tim tôi mách bảo ít khi sai lầm ! Tôi vẫn xem “ chuyện viết lách ” như một sự thư giãn…

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Có khi nào Thầy nghĩ là “ sẽ sống ” được với ngòi bút của mình không ?

Mang Viên Long :
- Ý em muốn hỏi “ sống được ” là như thế nào ? ( Tác giả hay tác phẩm ? Vật chất hay tinh thần ? )

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Cả hai…

Mang Viên Long :
- Trước tiên xin nói về “ tác giả ” vậy : Tôi chưa hề nghĩ rằng mình sẽ sống với tiền nhuận bút ( trước 75 và sau 75 ) – bởi vì viết tùy hứng, tùy thích… có vẻ amateur quá, ai chịu bỏ tiền ra ? Họ phải đặt điều kiện. Và mình phải thực hiện đúng. Tôi rất buồn vì có nhiều “ tác giả ” nghĩ một đường, viết một nẻo. Tác phẩm nhạt nhẽo, gượng ép – thấy rõ. Người xưa có quan niệm “ văn tức là người ” bây giờ cũng phải vậy. Tác phẩm phải được bắt nguồn từ đời sống, từ tấm lòng trong sáng, từ ước mơ khát vọng chung của con người…
Về sự “ sống còn ” của tác phẩm – điều đó, xin dành lại cho độc giả, cho thời gian… có nhà văn, nhà thơ nào không mong ước “ đứa con ” của mình sống lâu – sống lâu trăm tuổi đâu ? ( cười dài ). Việc “ khai tử ” hay “khai sanh ” ở đây vẫn luôn thay đổi !

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Hiện tại, Thầy đã viết được bao nhiêu tác phẩm chưa xuất bản ? và tương lai ?

Mang Viên Long :
- Ít thôi. Phải nói là rất ít so với quãng thời gian dài hơn 30 năm… Ngoài tập “ Biển Của hai Người ” “ Hỏi Lại Chính Mình ” do bạn bè in giúp cho – còn 3 tập truyện ngắn, một tập Tiểu luận – Tạp bút ( dày hơn 500 trang ) đang chờ “ mạnh thường quân ” trợ giúp hay một “ phép lạ ” nào.
Phải nói thật một chuyện : Viết mà không đăng được, không có điều kiện xuất bản – giới thiệu với bạn đọc, sẽ làm “ giảm ” rất nhiều hứng thú, đam mê. Đã không có tiền nhuận bút cafe, thuốc lá, lại xếp xó hoài, cũng buồn chứ ? Sống đã cô đơn, vết cũng lại… cô độc !
Tôi hy vọng là người bạn văn ở TN hay TQBT sẽ có dịp “ khai sinh ” nó. Lúc đó, tôi sẽ rất hạnh phúc gởi tặng em đọc cho vui nhé ! Chỉ mong có vậy thôi. Còn chuyện ngày mai ư ? Tương lai thì chưa đến, làm sao mà biết trước được ? ( em nên nhớ, cuộc đời chỉ dài bằng một hơi thở thôi – Phật đã dạy thế ). Xin chờ…

Nguyễn Tuyết Nhung :

- Có lẽ giờ này đã quá 12 giờ đêm ( giờ VN ) ? – Thầy còn phải có giấc ngủ để “ bồi dưỡng ” cho sớm mai… Em thành thật xin lỗi, và cảm ơn Thầy… Hẹn sẽ được tiếp tục “ chuyện trò ” thêm với Thầy đôi điều còn lại...



Santa Ana tháng 10-2007

NGUYỄN TUYẾT NHUNG





© Tải đăng nguyên bản của tác giả ngày 02.03.2013.
. TRÍCH ĐĂNG LẠI XIN VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM