Vừa
qua trên các phương tiện thông tin
đại chúng xôn xao các vấn
đề liên quan đến giải thưởng Nhà
nước, Hồ Chí Minh…
Trò chuyện về ảnh hưởng tích cực của các giải
thưởng, Nhà văn Vũ Đảm – Phó tổng Biên tập Tạp chí
Nhà văn có đưa ra một vài ý tưởng
rất đáng quan tâm. Ý tưởng này cách
đây sáu năm đã được Nhà
văn Vũ Đảm nêu lên trong một bản luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ văn hóa của mình. Xin trân trọng giới thiệu với
độc giả cuộc trò chuyện này.
PV:
Thưa Nhà văn Vũ Đảm, tại sao
ông lại có ý tưởng về một giải thưởng dành riêng
cho văn chương mang tên đại thi hào Nguyễn Du?
Nhà
văn Vũ Đảm: Hầu như tất cả người dân Việt
Nam từ trẻ con đến người già, từ tầng lớp lao động
đến trí thức, ai cũng đều biết cụ Nguyễn Du là
một đại thi hào nổi tiếng với tác phẩm Truyện Kiều.
Các công trình nghiên cứu cho thấy, đã nói đến cụ Nguyễn
Du thì ai cũng tâm phục, khẩu phục về tài năng của cụ.
Ngoài ra cụ Nguyễn Du còn được UNESCO công nhận là danh
nhân văn hóa thế giới. Chúng ta cũng đã từng có một
Trường Viết văn mang tên Nguyễn Du vậy nên nếu có một
giải thưởng mang tên Nguyễn Du thì chúng ta không những
tôn vinh một danh nhân văn hóa mà tôi tin chắc rằng người
được nhận giải cũng sẽ lấy rất làm vinh dự, tự hào.
Giải thưởng cũng sẽ là động lực để các nhà văn nhà
thơ, nhất là những cây bút trẻ sẽ ra sức phấn đấu
sáng tạo nên những tác phẩm xuất sắc để mong nhận
được giải thưởng danh giá này.
PV:
Nhưng chúng ta đã có giải thưởng danh giá
như giải thưởng Nhà nước, giải thưởng Hồ
Chí Minh v.v… Vậy thì có nên xuất hiện thêm một giải
thưởng tương tự hay không?
Nhà
văn Vũ Đảm: Tôi đồng ý với chị là hiện nay
chúng ta vẫn đang có những giải thưởng danh giá như đã
nêu nhưng các giải thưởng trên sử dụng trao cho nhiều
lĩnh vực khác nữa như hội họa, nhiếp ảnh, sân khấu,
âm nhạc v.v.. Điều tôi muốn nói chính là một giải thưởng
dành riêng cho Văn chương. Giải thưởng này không những
có thể trao cho các nhà văn trong nước xứng đáng nhận
giải mà còn có thể tìm kiếm các tài năng trong khu vực
châu Á hoặc rộng hơn là khắp các châu lục. Giải thưởng
cũng là một thông điệp hòa bình và hữu nghị gửi đến
các nền văn hóa.
PV:
Mới đây trong lĩnh vực văn chương
xuất hiện một số giải thưởng do cá nhân
đứng ra tổ chức, trao giải cho các nhà
văn, nhà thơ. Và các giải cá
nhân này không ngờ lại được lòng
độc giả và tác giả. Vậy
ông có ý kiến gì nếu như một giải thưởng mang tên Nguyễn
Du lại do một cá nhân đứng ra tổ
chức?
Nhà
văn Vũ Đảm: Việc xã hội hóa trong việc thành
lập các giải thưởng trong các lĩnh vực nói chung và lĩnh
vực văn chương nói riêng là đáng khuyến khích vì vậy
một tổ chức hoặc một cá nhân trong nước hay Việt kiều
có năng lực về tài chính, tổ chức, quản lý đứng ra
thành lập giải thưởng mang tên “Nguyễn Du” rồi mời
các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận- phê bình, nhà khoa học
có uy tín trong và ngoài nước thẩm định các tác phẩm
để trao giải là hoàn toàn có thể chỉ có điều đừng
vì mình bỏ tiền ra mà ghép tên mình với tên cụ Nguyễn
Du thì xin can. Sẽ rất tiếc nếu như chỉ có một giải
mang tên Nguyễn Du giới hạn cấp tỉnh như Hà Tĩnh đang
có. Tại sao không nghĩ đến việc giải thưởng Nguyễn
Du mang tầm quốc gia, quốc tế trao tặng cho những tác phẩm
văn chương đỉnh cao?
Ngoài
ra cũng cần có thêm những giải thưởng khác như: Giải
truyện ngắn Nam Cao; Giải tiểu thuyết Vũ Trọng Phụng;
Giải thơ Xuân Diệu; Giải Lý luận- phê bình Hoài Thanh.
PV:
Ông không sợ ý tưởng này sẽ bị dư luận cho là một
ý tưởng bất thường?
Nhà
văn Vũ Đảm: Tôi không sợ. Tôi cho rằng, trước
tôi đã có nhiều người nghĩ đến một giải thưởng Nguyễn
Du nhưng họ chưa có cơ hội đưa ý tưởng đến với bạn
đọc. Tôi chỉ khác họ vì tôi dám mạnh dạn đưa ý tưởng
vào luận văn của mình và viết một số bài đăng trên
các báo. Cách đây ít lâu tôi và nhà thơ Nguyễn Quang Thiều
có trò chuyện về việc này; ông cũng ấp ủ có một
thưởng mang tên của đại thi hào Nguyễn Du không chỉ trao
cho các tác phẩm văn học xuất sắc trong nước mà còn
trong khu vực châu Á, thế giới. Thậm chí ông còn táo bạo
nói đến việc mời cả những nhà văn, nhà thơ được
giải Noben văn học làm thành phần tuyển chọn tác phẩm
và tham dự buổi trao giải.
PV:
Nếu có một giải thưởng Nguyễn Du thật thì
liệu rằng các nhà văn trẻ
có cơ hội được chạm tới giải thưởng không hay lại
chỉ dành riêng cho các “cây
đa cây đề”?
Nhà
văn Vũ Đảm: Trong văn chương rất bình đẳng, độc
giả họ không nhìn vào tuổi tác, học hàm để phán xét
tác phẩm. Những tác phẩm nào “chẳng may” đoạt một
giải thưởng nào đó vì một lý do nào đó mà tự tác
phẩm không có giá trị xứng đáng thì tác phẩm đó sớm
muộn sẽ bị đào thải. Nên chẳng có lý do gì mà các
nhà văn trẻ không thể ngẩng cao đầu đón nhận giải
thưởng Nguyễn Du nếu như tác phẩm của họ xuất sắc.
PV: Ý tưởng đã có, vậy còn khó khăn gì để đi đến
hiện thực?
Nhà văn Vũ Đảm: Tôi cũng chỉ là một người đóng
góp đưa ra ý tưởng. Việc này tôi không thể tự mình
làm được. Tôi nghĩ Bộ Văn hóa- thể thao & Du lịch
hoặc Hội Nhà văn Việt Nam nên nghiên cứu về vấn đề
này. Hay một tổ chức, một cá nhân nào đó có uy tín,
có điều kiện thấy được giải thưởng văn chương
mang tên Nguyễn Du là cần thiết thì cũng có thể biến
nó thành hiện thực ngay hôm nay mà không cần chờ đến
ngày mai.
P.V: Nhưng thưa ông, hàng năm Hội Nhà văn Việt Nam đều
trao giải- Giải thưởng Hội Nhà văn cho các tác phẩm văn
học?
Nhà văn Vũ Đảm: Đúng thế, vậy nên một giải thưởng
mang tên của đại thi hào Nguyễn Du, 4 hoặc 5 năm tổ chức
một lần thì càng có thời gian để” Chọn mặt gửi vàng”.
Xin
cảm ơn Nhà văn Vũ
Đảm về cuộc trò chuyện cởi mở
này.
ảnh:
Nhà văn Vũ Đảm đang trò chuyện với nhà văn Thủy
Hướng Dương
THỦY HƯỚNG DƯƠNG thực hiện phỏng vấn