NHÂN NGÀY GIỖ THỨ 13 CỦA NHÀ THƠ
YẾN LAN
(1998 – 2011)




MANG VIÊN LONG


Nhân ngày giỗ thứ 13 của Nhà Thơ Yến Lan – Phòng VN, đâì phát thanh truyền hình Bình Định đã có buổi ghi hình khi đến thăm gia đình nhà thơ ở số 19 - đường Quang Trung, thị trấn Bình Định, huyện An Nhơn. ( Sẽ được phát hình vào lúc 20 giờ 15 tối chủ nhật -10 tháng 9 -2011).

Bà Nguyễn Thị Lan – hiền nội nhà thơ, năm nay đã 94 tuổi, đã rất hân hoan được tiếp chuyện với tập thể nhân viên phòng VN, với thân hữu láng giềng của nhà thơ, dầu đang bị đau yếu – đi lại khó khăn và tiếng nói không được chuẩn nữa.

Hằng ngày - mỗi khi có thân hữu nào đến viếng thăm, Bà đều rất vui mừng, gắng ngồi dậy –trò chuyện vui vẻ . Bà luôn nhắc đến những kỷ niệm một thời son trẻ với nhà thơ Yến Lan với niềm Hạnh Phúc và tự hào…Những lúc ấy – trông gương mặt già nua của bà hiện lên những nét rung cảm dạt dào , tưởng như bà vừa mới gặp và thương yêu nhà thơ hôm qua…

Khi phóng viên Kim Chánh hỏi : “ Vì nguyên nhân nào khi đã ở tuổi trên 70, Bác đã cặm cụi ngày đêm để viết nên viết tập sách “ Yến Lan Nhớ Mãi Về Anh “ ? “ . Bà đã cười hồn nhiên ; “ Tôi viết cho đỡ nhớ. Tôi nhớ anh ấy…”

- Có kỷ niệm nào với nhà thơ Bác nhớ nhất?

- Kỷ niệm thì rất nhiều, nhưng sao tôi nhớ về “ Cây Thị…” của anh ấy : Nhà nghèo, chỉ có cây thị trước sân, rất sai trái – anh ấy đã hái thị bán để kiếm tiền mua vải may áo quần …

    Ngẫm nghĩ giây lâu – Bà nói : “ Tôi nhớ bài thơ anh ấy tặng cho tôi …“

    Và, Bà đã sung sướng, rất tự nhiên - đọc bài thơ “ Khắng Khít “ bằng cái giong đã lơ lớ, hụt hẩng – tiếng rõ, tiếng không :

    Em có cháu gọi “bà”

    Gọi “em” anh vẫn gọi

    Năm mươi tuổi, ai già

    Chúng mình sao trẻ vậy.

    Anh đọc truyện em nghe

    Em muốn em là “Tấm”

    Lòng Hoàng tử anh mê

    Từ buổi – đầu em lấm.

    Em gọt khế cuối mùa

    Anh cắn từng lát nhỏ

    Ôi, quả thường vị chua

    Mà mọng nhiều thương nhớ.

    Bao bận anh lên đường,

    Ngày về thường sai hẹn

    Giữa lúc em dỗi hờn

    Thư anh liền kịp đến…”

    Nhìn và nghe Bà kể chuyện – tôi nghĩ, có lẽ bà không bao giờ biết mệt mỏi khi được nhắc kể về người yêu, người bạn đời – nhà thơ Yến Lan, mà Bà rất trân trọng, yêu thương. Bài thơ “ Khắng Khít “ Yến Lan viết tặng Bà nhân sinh nhật lần thứ 50 của Bà – nay đã hơn 40 năm rồi, đã ở vào tuổi 94 - mà Bà vẫn còn thuộc nằm lòng –Thật đáng khâm phục!

    Để nhớ lại một thời “ khắng khít ” của Ông Bà Yến Lan ( cho dầu nay đã cách xa ) – Tôi xin ghi lại nơi đây vài cảm nhận & kỷ niệm về bài thơ này – để chia sẻ cùng quý thân hữu - nhân ngày giỗ thứ 13 sắp đến của Nhà Thơ Yến Lan :

    Vào một buổi chiều đầu tháng 3 năm 1985, nhân dịp nhà thơ Yến Lan tròn 70 tuổi, tôi có đến thăm ông và gia đình. Trong câu chuyện về thơ, về gia đình, bằng hữu, ông có đọc cho tôi nghe một bài thơ – đó là bài Khăng khít, với sự có mặt của bà Yến Lan đang cùng nhau trò chuyện.

    Năm 1965, ông viết bài “Khắng khít” để chủ yếu làm “quà” cho vợ. Quà của một nhà thơ, cũng chỉ có thế. Sau một hớp nước trà nóng, ông liếc nhìn vợ, đọc :

    Em có cháu gọi “bà”

    Gọi “em” anh vẫn gọi

    Năm mươi tuổi, ai già

    Chúng mình sao trẻ vậy.

    Đối với người nghệ sĩ – nhà thơ chẳng hạn, tuổi tác không làm cho trái tim nguội lạnh, mà trái lại, càng khiến cho nhịp đập nồng nhiệt hơn, tình cảm sâu thẳm hơn, cao khiết hơn. Trong bài tựa cho tập Thơ Yến Lan (NXB Văn Học – 1987). Chế Lan Viên cũng đã có nhận định: “Chớ nhìn mái tóc nhau để vội vàng kết luận là bộ não của người này hay người khác đã làm xong sứ mạng của nó”.

    Anh đọc truyện em nghe

    Em muốn em là “Tấm”

    Lòng Hoàng tử anh mê

    Từ buổi – đầu em lấm.

    Em gọt khế cuối mùa

    Anh cắn từng lát nhỏ

    Ôi, quả thường vị chua

    Mà mọng nhiều thương nhớ.

    Kỷ niệm của tình yêu bao giờ cũng đẹp, cũng đáng nhớ, đáng trân trọng. Đối với nhà thơ, tình cảm ấy lại cứ khuấy lên, dạt dào, tưởng không bao giờ dứt. Yến Lan nhắc tới chuyện “cô Tấm” bởi vì thập niên 30- 40, mẫu chuyện ấy rất gần gũi với mọi giới, với cả bà Yến Lan hiền thục, mơ mộng, yêu mến thơ văn… Còn tại sao Yến Lan lại có câu : “Em gọt khế cuối mùa; anh cắn từng lát nhỏ”, bởi lẽ những trái khế của cây khế cuối hiên chùa Ông – nơi Yến Lan tạm sống, đã trở thành cái cớ chính đáng cho cô gái tên Yến mê thơ ca, tìm đến với người mình mơ tưởng… Bà Yến Lan đã có lúc kể lại với tôi, bà thường tìm tới chùa Ông xin khế, để được gặp mặt thi sĩ… Vậy thì những trái khế, những lát khế nhỏ từ tay cô gái tên Yến cắt ra, phải đáng nhớ, đáng yêu quý chứ?

    Giọng ông vẫn nồng nhiệt :

    Bao bận anh lên đường,

    Ngày về thường sai hẹn

    Giữa lúc em dỗi hờn

    Thư anh liền kịp đến

    Đã tìm đến nhau bằng tấm chân tình, son sắt, thì sự “Khăng khít” là một điều tất yếu. Thuở ấy, Yến Lan rời quê vào Nam, ra Bắc để thăm viếng bạn văn, để tìm cảm hứng, để tham gia các sinh hoạt văn hóa theo ước mơ tuổi trẻ “Ngày về thường sai hẹn”… Đó cũng là một nỗi buồn, hay là một sự hy sinh của bà Yến Lan, vì sự nghiệp văn học của chồng.

    Bao bận em se mình

    Giành con, anh nấu cháo

    Ôi đâu phải mùi hành

    Mồ hôi em thấm áo…

    Tình cảm của ông dành cho người bạn đời, qua 4 câu năm chữ trên, quả thật là tuyệt vời.Không phải chỉ trong thơ ca, ở đời thường, ông bà Yến Lan vẫn sống với nhau chí tình, chí nghĩa như thế: “Ôi ! đâu phải mùi hành, mồ hôi em thấm áo”.

    Ông dừng đọc. Nghĩ một phút. Như để nhớ tưởng, để cảm nhận lại các xúc cảm của chính mình – giọng ông trở nên sâu lắng :

    Hạt nắng nháy trong vườn

    Khiến lòng – đòi xao xuyến

    Có phải ngày ta thương

    Một mùa hè quá ngắn

    Yến Lan có thời gian đi dạy học. Bà Yến còn là học trò. Mùa hè đối với cuộc đời dạy và học thật là êm đềm, thơ mộng. Ở đây, với Yến Lan, chính trong một mùa hè nhà thơ đã gặp được tình yêu đầu đời của mình.

    Chiếc áo cưới năm xưa

    Mùi hòm rương nếp gấp

    Ướm lại, rộng không vừa

    Em vẫn khen tơ chắc.

    Đọc xong đoạn này, ông đưa mắt nhìn bà, thật lâu. Có lẽ, cũng đã có lần bà giở rương ra, mân mê chiếc áo cưới, ướm thử lại – và ông ta, nhìn thấy, đã ghi lại một kỷ niệm : “Ướm lại rộng không vừa ; em vẫn khen tơ chắc”.

    Đoạn cuối

    Ta gắn nhau từ đầu

    Càng gắn nhau về cuối

    Đâu nghĩ là xa nhau

    Cho đến giờ hấp hối…

    Đoạn thơ 4 câu có hai động từ “gắn” cũng có nghĩa là “khăng khít”, nhưng hơn 30 năm sau – lúc 2g20 phút ngày 5-10-1998 – Yến Lan đã vĩnh viễn ra đi – từ biệt người vợ hiền và cũng là người bạn văn mà ông đã hết lòng yêu quý, trân trọng!



© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ Bình Định ngày 08.09.2011.
Xin Vui Lòng Ghi Rõ Nguồn Newvietart.com Khi Trích Đăng Lại .