VỀ MỘT CUỐN SÁCH RẤT HAY
MÀ TÔI MỚI CÓ CƠ DUYÊN TÌM LẠI ĐƯỢC


 

VŨ ANH TUẤN


C ách đây mấy ngày tôi có ghé một tiệm sách cũ ở trên đường Trần Hưng Đạo, và bắt gặp một lô sách vừa mới đóng bìa lại độ gần 200 cuốn. Tôi có linh tính là trong số những cuốn sách này rất có thể có thứ mình thích, và nghĩ là làm ngay, tôi đã lật từng cuốn một để xem có gì mình thích không, và tôi đã may mắn gặp lại cuốn Sách Hồng số 1 của nhà xuất bản Đời Nay in xong ngày 30 tháng 6, 1939, tức là 68 năm về trước. Cầm cuốn sách trên tay tôi hồi tưởng lại lần đọc đầu tiên vào năm 1945 năm tôi lên 10. Đó là cuốn "ÔNG ĐỒ BỂ" của Khái Hưng. Đọc lần thứ nhất tôi thích cốt truyện lắm, và tôi đặc biệt ưa thích một số đoạn trong truyện mà tôi cho rằng có tính giáo dục thanh thiếu niên rất cao. Tuy nhiên sau đó tôi cũng không nhớ mấy tới cuốn sách đó nữa vì tôi bận đọc hàng ngàn cuốn sách khác đủ loại. Cho tới năm 1974, tôi nhớ là hồi tháng 12 năm 1974, một vị đầu nậu sách của thời đó đã ngỏ ý nhờ tôi dịch sang tiếng Anh cuốn truyện đó , và ông ta đã đưa tôi đọc lại. Cuốn sách không dày, chỉ có 28 trang, nên tôi đã nhận dịch, và đã đọc lại kỹ càng. Lần đọc thứ nhì này tôi thấy "thấm" hơn và thấy sách thật là hay. Tiếc rằng tôi chưa bắt tay vào việc thì người đầu nậu đó có việc xuất ngoại, và không trở lại sau ngày 30/4/1975.

Lần này, cầm cuốn sách trên tay, nhớ lại những ngày thơ ấu, tôi đã dành ra một tiếng đồng hồ để đọc lần thứ ba, và lạ thay, tôi lại thấy nó còn hay hơn lần tôi định dịch cách đây trên 30 năm; phải chăng vì ở tuổi trẻ lần thứ ba, tức là 24 tuổi lần thứ ba, những kinh nghiệm già dặn về cuộc sống mà tôi trải qua đã cho tôi thấy rằng những đoạn mà tôi đã ưa thích khi còn trẻ, tới nay mới khiến tôi cảm thấy rằng chúng rất cấn thiết cho một thiếu niên mới vào đời, cũng như cho một con người trưởng thành muốn sống một cuộc sống hùng mạnh, hiên ngang, ngay thẳng, như thế nào!

Nay vì có cuốn sách trên tay tôi xin chép ra dưới đây một vài trích đoạn mà tôi đặc biệt ưa thích để chia sẻ với các bạn.

"Năm 24 tuổi ông Đồ Bể mới khăn gói lều chõng ra Thăng Long thi Hương. Trên đường đi ông vào nghỉ chân uống nước ở một cái quán cạnh một tòa miếu cổ. Bà hàng nước dặn ông khi đi qua miếu phải bỏ nón, cúi đầu vì đức Thánh ngài thiêng lắm. Ông mỉm cười đáp:

- Trời nắng chang chang thế này mà bỏ nón ra nhỡ bị cảm thì khốn!

Bà hàng mắt lấm lét nhìn ông:

- Chả khốn bằng bị ngài vật chết.

Ông đồ thản nhiên hỏi lại:

- Vậy ngài đã vật ai chưa?

Bà hàng hạ giọng thì thầm, kể cho ông đồ nghe những phép thiêng của ông thần. Rồi nói tiếp:

- Chừng thầy khóa mang lều chiếu đi thi. Vậy thầy nên mua vàng hương vào miếu lạy thánh mà cầu phúc, thì thế nào cũng được tên chiếm bảng vàng.

Ông Đồ Bể nghiêm sắc mặt, khẳng khái đáp:

- Học thành tài rồi, tất thi đậu, mà chưa thành tài thì đợi đến khóa sau thi lại. NGƯỜI QUÂN TỬ KHÔNG BAO GIỜ CHỊU ĐI CẦU KHẨN, LẠY LỤC AI ĐỂ ĐƯỢC ĐỖ. (Đoạn này nếu mà mọi người áp dụng thì đất nước ta nhất định sẽ tránh xa được vấn nạn TIẾN SĨ DZỔM, BẰNG MUA BẰNG VÉ - Lời bàn của người viết).

Dứt lời, trả tiền nước, đứng dậy đi liền.

Tới miếu, ông đồ dừng lại ngắm nghía cây đa cỗi, cành lá rườm rà che gần kín cái mái rêu phong. Hai bên cửa miếu, hai pho tượng đắp bằng đất, mặt đỏ, mắt trợn tròn như nhìn tròng trọc khách qua đường, và tay cầm thanh gươm giơ lên như lăm le muốn chém ai. Bên đường một cái mốc đá với hai chữ "HẠ MÃ" nét khắc đã mờ.

Ông đồ nghĩ thầm:

"Biển đề hạ mã, nhưng ta có cưỡi ngựa đâu mà bảo xuống ngựa. Còn như ngả nón cúi đầu thì không thấy có yết thị. Vậy ta cứ đường hoàng dõng dạc mà đi. NGƯỜI QUÂN TỬ ĐẦU ĐỘI TRỜI CHÂN ĐẠP ĐẤT, KHÔNG KIÊU NGẠO VỚI AI NHƯNG KHÔNG KHÚM NÚM SỢ AI."

Và ông đồ ung dung tiến qua miếu.

Vừa đi khỏi mươi bước, nghe có tiếng động sau lưng ông quay lại. Một người y phục từa tựa như ông, và cũng vai mang lều chiếu tay xách khăn gói. Ông ngạc nhiên hỏi:

- Tiên sinh ra kinh kỳ ứng thí?

Người kia đáp:

- Thưa vâng.

- Tiên sinh đi đường nào mà vừa giờ tôi không gặp tiên sinh ở quán.

- Tôi ở miếu ra.

Người ấy nói thực. Vì đó chính là một ông thần biến thành hình một thầy khóa đi thi. Ông đồ hỏi:

- Tiên sinh vào miếu làm gì thế?

- Tôi vào lễ đức thánh để cầu khấn ngài cho được đỗ… cao. Vì ngài thiêng lắm ai cầu gì được nấy, mà ai vô lễ với ngài cũng sẽ bị ngài vật chết.

Đó là lời đe doạ của ông thần, nhưng ông đồ ngay thẳng vô tình không lưu ý tới. Ông còn thật thà hỏi một câu mà thần cho là có ý nghĩa khiêu khích:

- Âm dương cách biệt, ngài làm thế nào mà quật chết được người trần?

- Ngài đã có phép chứ.

Rồi ông thần ngập ngừng, nói tiếp:

- Ban nãy tôi đứng trong miếu nhìn ra thấy tiên sinh đi qua miếu hình như không bỏ nón cúi đầu.

- Vâng, chính thế. Tôi tưởng thế cũng không phải là khiếm lễ với thần. Trời nắng thì phải đội nón. CÒN NHƯ CÁI ĐẦU NÓ ĐƯƠNG THẲNG THẮN Ở TRÊN CÁI CỔ CAN CHI LẠI NGHIÊNG NÓ ĐI, LẠI CÚI NÓ XUỐNG. CHỈ CÓ NHỮNG KẺ HÈN HẠ, KHÔNG BIẾT TỰ TRỌNG HAY KHÔNG CHÍNH TRỰC, QUANG MINH MỚI KHÚM NÚM SỢ HÃI MÀ THÔI. Ông thần mỉm cười, mỉa mai:

- Vậy hẳn là ngài chính trực, quang minh?

Nhưng ông đồ đã không tức giận và thản nhiên đáp:

- Tôi chỉ biết bình sinh không nói dối một câu, chưa bao giờ định làm một việc phi pháp, còn như có chính trực, quang minh hay không, thì quả tôi không dám khoe khoang rằng tôi chính trực, quang minh.

Ông thần thầm nhủ: " Được rồi! Mi bảo mi không từng nói dối, không bao giờ làm việc phi pháp. Vậy ta sẽ theo mi để chờ mi nói dối một câu, hay làm một việc phi pháp, bấy giờ ta sẽ trị tội mi, ta sẽ quật mi chết tươi, cho hồn mi không còn oán hận ta được nữa, không còn đến kiện ta ở trước cửa toà Diêm Vương được nữa."…

Và từ đó ông thần đi theo sát bên cạnh ông Đồ Bể. Ông đã dùng phép thần thông để tạo ra rất nhiều tình huống nhằm gài bẫy để ông Đồ Bể mắc phải và để lộ chân tướng. (Phạm vi bài viết không cho phép người viết kể ra hết những tình huống rất ly kỳ hấp dẫn, đồng thời người viết cũng muốn để dành những chi tiết hấp dẫn đó cho các bạn đọc khi gặp được cuốn sách này). Tuy nhiên trong tất cả mọi tình huống, ông Đồ Bể đã giải quyết một cách thật quang minh chính trực, và thật thông minh nên cuối cùng ông thần đành phải chịu thua, và rồi… kể từ đó sự ghét bỏ bỗng trở thành lòng yêu thích, kính phục và ông thần tiếp tục đi theo ông Đồ Bể, không phải để thù ghét, gài bẫy, mà để bảo vệ, giúp đỡ. Tới Thăng Long, trong khi chờ đợi nhập trường thi, hai người được nghe thấy các thí sinh khác đồn rằng quan chánh chủ khảo không được liêm khiết cho lắm và nếu ai không chịu khó đút lót thì khó mà đậu được. Nghe vậy, ông Đồ Bể nhất định không chịu tin, nhưng rồi chuyện chánh chủ khảo tham nhũng đã thật sự xảy ra. Viên chánh chủ khảo thấy bài vở của ông Đồ Bể quá tuyệt vời nhưng lại tức vì tên cứng đầu này lại không thèm biết tới mình là ai nên thẳng tay phê chữ "Liệt" trên tất cả các "quyển" của ông Đồ Bể. Đây là lúc ông thần ra tay, và ông đã dùng thần thông để biến tất cả những chữ "Liệt" thành những chữ "Ưu", khiến ông Đồ Bể đậu thủ khoa sau 4 kỳ thi, thành thử kẻ mà viên chánh chủ khảo tham nhũng định để đỗ đầu phải tụt xuống hàng hai, khiến viên chánh chủ khảo cũng chả hiểu tại sao sự việc lại xảy ra như vậy, nên đành phải trả lại 20 nén bạc trong số 50 nén mà ông ta đã nhận ăn của đút.

Hôm xướng danh, thiên hạ nô nức đi xem. Các người đẹp Thăng Long chen vai thích cánh để được nhìn thấy mặt ông thủ khoa. Nhưng ông này không để ý tới một cô nào, tiến thẳng lại chỗ các quan, nhận lãnh áo mũ vua ban rồi vội ra đi. Sợ số tiền lộ phí thiếu hụt, ngay ngày hôm đó ông tân khoa trở về làng.

Khi qua miếu cổ, ông thần ra đón tiếp:

- Chào ông Cống mới.

Ông thủ khoa đoán chừng người bạn cùng đường đã lạc đệ (đã hỏng thi) nên lủi mất ngay từ hôm nghe tin mình trúng cử. Liền an ủi mấy câu:

- Thi cử chẳng qua ăn nhau về số mệnh. Thôi thì khoa này chẳng đậu bác chờ khoa sau… Có tài như bác, lo gì!

Ông thần cười đáp:

- Lần đầu tiên bác nói dối đấy nhé. Bác thừa biết rằng phải có tài lỗi lạc như bác mới đáng đỗ sao bác còn đem câu khách sáo về số mệnh ra an ủi tôi?

Ông thủ khoa cũng cười. Ông thần lại nói:

- Nhưng nay dù bác có nói dối một câu vô tội với người hỏng thi để người ấy khỏi mủi lòng, thì tôi cũng không tìm cách trị tội bác đâu. Vì nay bác đã trở nên một bạn chí thân của tôi rồi.

Ông thủ khoa ngơ ngác không hiểu, ông thần liền đem hết câu chuyện thật ra kể, từ hôm ông đồ qua miếu không ngả nón cúi đầu cho tới hôm ông trúng cử. Nói xong, ông thần biến mất.

Ông thủ khoa buồn rầu thầm nghĩ: "Thì ra nhờ có thần, mình mới đỗ. Như thế, cái thủ khoa của mình phỏng còn giá trị gì?"

Ý nghĩ ấy vẫn luẩn quẩn trong óc ông khi ông lủi thủi về tới đầu làng. Vì thế, khi thấy dân làng tấp nập mang cờ, mang lọng ra đón rước, ông xua tay nói:

- Xin mời các ông về cho. Tôi chẳng đỗ đạt gì cả mà rước xách. Tôi vẫn là ông Đồ Bể như xưa thôi, các ông ạ…"

Câu chuyện tiếp diễn khi ông Đồ Bể gửi trả lại áo mũ cho nhà vua, nên bị triệu vào Kinh để nhà vua tìm hiểu ngọn ngành và từ thời điểm này truyện còn ly kỳ hấp dẫn hơn và chỉ kết thúc sau khi ông Đồ Bể đậu luôn cả các kỳ thi hội và thi đình, trở thành trạng nguyên và thành phò mã.

Qua có 28 trang giấy, tác giả đã đưa người đọc trải qua trên 30 tình huống rất ly kỳ hấp dẫn, trong đó mọi vấn nạn đều được giải quyết một cách thông minh, quang minh, chính trực, như ngầm khuyến cáo người đọc rằng mình cần phải sống cho thật đường hoàng, ngay thẳng, hiên ngang, nếu muốn có một cuộc sống thật tốt đẹp.

Nếu cuốn sách đã được tái bản, người viết thành tâm đề nghị các bạn nên mua cho con cháu mình đọc, nhất là cho lứa tuổi từ 10 tới 16. Trường hợp nó chưa được tái bản, người viết rất mong có ai đó muốn tái bản nó. Nếu muốn vậy chỉ cần liên lạc với người viết để làm việc đó, người viết không cần bất cứ một quyền lợi nào, miễn sao cuốn sách hay và ích lợi này tới được tay con em chúng ta.



_________________________________________

Trích Hồi ký 60 năm chơi sách, Chương VI
 
© Cập nhật theo nguyên bản của tác giả từ Sài Gòn ngày 27.11.2010.
. Đăng Tải Lại Xin Vui Lòng Ghi Rõ Nguồn Newvietart.com