Dưỡng Sinh Cổ Truyền










Trong cuộc đi tìm Tinh hoa văn hóa Thăng Long Hà Nội, chúng ta đã phát hiện nhiều giá trị quí, bị lấp trong kho báu. Dòng Tinh hoa đó vẫn chảy suốt nghìn năm nay, nhưng số đông người không tiếp thu được, bởi họ nhìn mọi sự bằng đôi mắt trần tục, cứng như đá, chặt như khuôn… không thấy cái vô hình luôn hiện hữu, biến đổi cùng ta.

Một trong những hiện tượng rực rỡ nhất là người Hà Nội tưng bừng sống lại, thực hành Phép dưỡng sinh cổ truyền, để giữ gìn, nâng cao sức khỏe toàn diện cho con người.

Theo định nghĩa của Tổ chức y tế thế giới Who- không phải chỉ sức khỏe về cơ thể vật chất, mà còn là sức khỏe về tinh thần, khả năng ứng xử, làm chủ thần kinh, cân bằng hài hòa với môi trường thiên nhiên và xã hội.

Người Hà Nội thấy rõ giá trị của dưỡng sinh cổ truyền, nên đã khát khao:

Phải nâng cao ngưỡng rung động, cảm xúc cũng như khả năng chịu đựng, nâng cao chất lượng sống và khả năng tự chủ, phục vụ tốt cho học tập, nghiên cứu và lao động của lực lượng trí thức trẻ”.(Giáo trình Thể dục dưỡng sinh tổng hợp cổ truyền- KTS Nguyễn Ngọc Dũng chủ biên).

Giáo dục thể chất không còn là thể dục cơ bắp thuần túy, mà phải giúp các em hiểu rõ sức khỏe thực sự không chỉ là sức nhanh, sức mạnh của cơ bắp, còn là khỏe mạnh về tâm lý thần kinh, có khả năng tự điều chỉnh, thích nghi, cân bằng hài hòa với môi trường sống, nếp sống lành mạnh, khoa học, có khả năng ứng xử với mọi tác động biến đổi của môi trường thiên nhiên và xã hội.

Với lòng thiết tha mong mỏi đó, một tập thể gồm các nhà nghiên cứu khoa học tự nhiên, xã hội, một số hành giả thực nghiệm lâu năm, một số huấn luyện viên võ thuật, khí công… đã biên soạn một chương trình cơ bản về khoa học Dưỡng sinh cổ truyền: vận động cơ thể theo các tư thế, chiêu thức của võ thuật, khí công, Yoga, phương pháp thở bụng và làm chủ hơi thở, phương pháp thiền thư giãn thần kinh, tập trung tư tưởng, xoa bóp phục hồi sức khỏe, một số tư thế chống các bệnh học đường… đưa vào dạy trong các trường đại học tiên phong.

Cha ông ta từ ngàn xưa đã lấy học thuyết Âm- Dương để nhìn nhận, đánh giá và vận dụng trong đời sống nhân sinh hòa hợp với vũ trụ. Muôn vạn trạng thái, hình thể, diện tướng… của mọi sự vật, sự việc trong vũ trụ đều được sinh ra bởi tác động qua lại, tương tác, trái ngược nhau, gọi là Âm- Dương.

Thuyết Âm- Dương đã được ứng dụng vào các mặt của đời sống, đặc biệt cho mục đích dưỡng sinh và đối nhân, xử thế hằng ngày. Trong luyện tập dưỡng sinh tổng hợp cổ truyền, khái niệm âm dương là một vấn đề không thể không đề cập tới- ví dụ: động và tĩnh, nhu và cương, chủ động và bị động, ý thức và vô thức, tâm và tướng, cục bộ và đồng bộ… Bởi thân thể con người khi mệt mỏi, ốm đau là do không cân bằng âm dương, khí huyết không lưu thông. Thiền sư Tuệ Tĩnh đã tổng kết bảy điều quí báu(thất bảo) về dưỡng sinh cổ truyền Việt Nam:” Bế kinh, dưỡng khí tồn thần/ Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình.”

Đại học Thăng Long nhiều năm qua đã tiên phong đưa môn Võ thuật dưỡng sinh cổ truyền vào dạy sinh viên, trở thành một môn học say mê không thể thiếu của trường.

Thầy Nguyễn Ngọc Dũng đã dạy sinh viên Võ thuật dưỡng sinh, dựa trên kinh nghiệm cổ truyền hàng nghìn năm của ông cha ta, cực kỳ hiệu quả để nâng cao sức khỏe toàn diện theo phương châm: điều thân, điều tức, điều thân.

Điều thân là làm chủ mọi vận động cơ, khớp, lực. Các tư thế võ thuật là các tư thế lao động, chiến đấu, vận động trong không gian rất đa dạng, phong phú, rèn luyện sự thăng bằng cơ thể theo các hướng: trước, sau, phải trái, phân bố hợp lý trọng tâm cơ thể trong từng tình huống cụ thể, dùng lực tạo cân bằng, vẻ đẹp hài hòa trong từng động tác, làm cho cơ thể phát triển toàn diện, thể hình cân đối, phản ứng linh hoạt, nhanh nhẹn…

Điều tức là làm chủ cơ thể và vận động nội tạng. Phương pháp thở bụng kết hợp với vận động cơ hoành làm cho các phủ tạng được vận động, được kích thích, tăng cường chức năng hoạt động, giúp cho cơ thể lưu thông khí huyết. Việc làm chủ hơi thở theo nhịp điệu phù hợp với vận động có ý nghĩa lớn cho việc chống mỏi mệt, điều hòa khí lực, nâng cao khả năng chịu đựng và có khả năng điều chỉnh cơ thể, chống bệnh tật.

Điều tâm là làm chủ tâm lý thần kinh, tạo dựng một nếp sống lành mạnh, chính niệm, vị tha, hiểu được ý nghĩa thực sự của cuộc sống, có tình yêu thương con người, thiên nhiên, sống ung dung tự tại, hòa hợp với qui luật tự nhiên và xã hội, có khả năng tập trung cao độ đối với các công việc cần thiết trong thời điểm cần thiết. Có khả năng thư giãn, buông xả, giải tỏa các tác động đổi thay của môi trường và hoàn cảnh.

Khái niệm về Thiền và ứng dụng được thầy Dũng phân tích khá sâu sắc. Trước đây, người ta dị ứng với “thiền”, bây giờ cũng còn một số người không hiểu, cho là có liên quan đến tôn giáo, mê tín, hoặc duy tâm gì đó.

Thiền là một phương pháp dưỡng sinh cổ truyền Ấn Độ, có đặc trưng tập trung tư tưởng, thanh lọc không để cho những ý nghĩ lăng xăng xen vào, giúp đầu óc sáng suốt, ý chí minh mẫn, kiên nhẫn, tinh thần thanh thản, thoải mái, tâm hồn sảng khoái vui tươi.

Thiền ngày nay đã lan rộng sang các nước phương Tây như một môn học thực tế có hiệu quả rèn luyện thân thể, tinh thần, phát triển trí nhớ, trí thông minh. Ủy ban Giáo dục Nhật Bản đã đưa vào chính khóa giờ học Tĩnh tọa khai trí ở tất cả các trường Trung học. Ở Trung Quốc các nhà giáo dục đã thành công trong việc áp dụng phép Tĩnh tọa dưỡng thần để nâng cao trí lực cho thanh thiếu niên. Năm 1981, Ấn Độ đã quyết định dạy Yoga ở trêm ba trăm trường tiểu học, trung học Trung ương. Trường đại học Stanford Mỹ trong giáo trình sáng tạo kinh doanh có chương trình dạy về Yoga, Khí công và Thiền, đã cho xuất bản cuốn chuyên luận” Chạy đua về trí tuệ”, xem tĩnh tọa là một phương pháp hữu hiệu nhằm khai thác tiềm năng trí tuệ con người.

Hiện nay có một trăm hai mươi nước áp dụng “Kiện não pháp” (phương pháp làm cho trí não lành mạnh). Dù trên thế giới các tên gọi có khác nhau, nhưng đó chính là phương pháp tập “Tĩnh” cho não, khoa học phương Đông gọi là “Não tĩnh công”.

Vấn đề ích trí xuất hiện từ xa xưa, kinh sách cổ Ấn Độ như: Upanishads, Bhagavad Gita, Yoga Sutra, trong Kinh sách Trung Hoa: Sơn Hải kinh, Thần nông bản thảo kinh, trong bộ y điển cổ của Tây Tạng có đề cập đến vấn đề ích trí.

Tương truyền Đạt Ma Thiền Sư thủy tổ của chùa Thiếu Lâm diện bích, tham thiền, trong một thạch động tự nhiên, trên ngọn núi Ngũ (Ngũ núi Trường Sơn) bỗng ngộ ra rằng:” Khi thanh tâm tĩnh trí, vạn niệm đều không, thì đầu óc minh triết, thấu mọi lẽ tình, sự vật được khắc ghi trong trí nhớ như dao chém đá…”

Đức Phật ngồi thiền cho rằng: “Thiền định sẽ đưa đến trí tu., Tâm thần an định, ắt trí tuệ sinh”.

       Ngày nay các nhà khoa học Nhật Bản, Trung Quốc, Ấn  Độ, Mỹ đều đã khẳng định tác dụng khai trí của “Não tĩnh công”.

Bác sĩ Hirai Nhật Bản nói:” Trong suốt quá trình lịch sử loài người, Não tĩnh công đã có một tác dụng vô cùng to lớn. Nó trở thành vũ khí tinh thần của những nhân vật kiệt xuất, là phương pháp hữu hiệu giúp con người làm chủ mình, là vật kích thích có sáng tạo của con người một cách mầu nhiệm”.

Nhiều năm qua, hàng triệu sinh viên Đại học Thăng Long đã thực hành, ứng dụng các khái niệm trên theo thầy Dũng, vận động cơ khớp toàn thân, phối hợp thở theo động tác,  tạo một sự dẻo dai, khỏe khoắn, mềm mại, cân bằng cơ thể với tên các động tác: đảo thiên địa, chèo thuyền, thủ vờn phong, ma vân chưởng…

Đặc biệt bài quyền dưỡng sinh “Ngũ gia quyền” là một bài võ thuật tổng hợp từ các tư thế, chiêu thức của nhiều dòng võ thuật nổi tiếng Trung Hoa và Việt Nam cổ truyền: Bình Định, Thái cực quyền, Vĩnh Xuân, Vũ gia thân pháp, Thăng Long võ đạo…

Những tư thế, chiêu thức này chọn lọc với ý nghĩa vận động tổng hợp cơ khớp toàn thân, động tác ngắn gọn, xoay chuyển đủ bốn hướng, vận dụng liên hoàn các đường tròn, ngang, thẳng và xiên, thuận chiều và nghịch chiều, gồm cả bên tả, bên hữu, kết hợp với bộ pháp tiến thoái, hư thực, hơi thở điều hòa, khí trầm đan điền, phát triển kình lực từ đáy cơ và dọc cột sống, truyền ra tay chân. Khi tập bài quyền này, ta giữ được vận động liên tục, phối hợp cương nhu, quân bình âm dương, điều hòa khí huyết khắp cơ thể, nâng cao sức khỏe và tự vệ phòng thân.

Thầy Dũng diệu nghệ, uyển chuyển, động tác đẹp như một võ công điêu luyện, đã hướng dẫn sinh viên những tư thế huyền diệu của bài quyền: lưỡng thủ âm dương, mãnh long hữu chưởng, mãnh long tả chưởng, nhị thủ khai môn, ảo chưởng âm dương, song long xuất hải, lưỡng hạc tranh châu, phượng dực kim chung, chuyển thân nghênh diện, lão hầu nhập trận, tiều phu đả hổ, bạt vân kiến nguyệt, hồi đầu hổ vĩ, nguyệt lý tàng hoa, bạch xà thủ tín, thủy đề lao nguyệt, thiên vương thác tháp… làm cho sinh viên rất mê.

Bài Thở bụng kết hợp với vận động tạng phủ là một bí quyết của người phương Đông. Người phương Tây thở ngực theo cấu tạo cơ thể. Các môn phái võ thuật của Nhật Bản, Trung Hoa, Việt Nam… đều nhấn mạnh vấn đề tập trung khí ở bụng, khí tụ đan điền (khí hải), như vậy khí sẽ vào sâu hơn trong cơ thể, tăng cường thời gian trao đổi và lưu lượng khí, giúp cho quá trình trao đổi khí triệt để hơn, hiệu quả hơn. Tăng cường khả năng đàn hồi và vận động của cơ hoành và các màng treo tác động vào hệ thống tạng phủ, kích thích các tuyến thần kinh, thể dịch và nội tiết hoạt động tốt hơn.

Bài Thái cực khí cơ bản là một bài tập trung khí lực, tăng cường vận hành khí huyết trong cơ thể, các tư thế được chọn lọc cơ bản trong hệ thống các môn cổ học tinh hoa của Việt Nam, Ấn Độ, Trung Quốc, kết hợp thở với nhịp điệu âm thanh cao, êm dịu hay một khung cảnh thiên nhiên trong lành với các chiêu thức: hiệp khí âm dương, khai mở kinh dương, đè thủ hạ án, nạp khí đan điền, tả hữu vân thủ, vận trung thái cực, kinh thiên tác địa, tả hưu khai cung, vận khí song thủ, thủy triều cuộn sóng, bạch hạc tung cánh, sư tử vờn cầu, ngũ thức liên hoa, hổ hạc song hình, thu khí kinh dương, điều hòa thần khí.

Bài Thư giãn thần kinh- hội nhập bản thể nhằm mục đích thả lỏng, thư giãn tối đa các trương lực cơ, căng cứng cơ trong hệ thống vận động của cơ thể, giúp cho hệ thần kinh được nghỉ ngơi tích cực, tái tạo khả năng thu nhận thông tin, điều chỉnh cân bằng các chức năng cơ thể, đặc biệt là hệ thần kinh, làm ta thoải mái, dễ chịu để học tập và làm việc tốt hơn.

Bài Tự xoa bóp bấm huyệt dưỡng sinh giúp sinh viên có kiến thức về cơ thể theo ý nghĩa cổ truyền phương Đông. Khí huyết trong cơ thể con người được lưu dẫn theo các đường kinh lạc, có tác dụng tới hệ thống thần kinh và chức năng một bộ phận cơ thể gọi là các huyệt. Trong hệ thống các huyệt lại có các huyệt chính, có ảnh hưởng quan trọng tới một số chức năng của từng vùng, từng bộ phận cơ thể, gọi là các đại huyệt. Tự xoa bóp bấm huyệt dưỡng sinh, kích thích vào các huyệt vị, huyệt đạo, vào hệ thống thần kinh chức năng, hệ thống mạch dưới da… giúp điều chỉnh cân bằng âm dương, có thể phòng chống và chữa một số bệnh do rối loạn chức năng gây ra.

Dưỡng sinh cổ truyền đã được thực nghiệm nhiều nơi, với nhiều đối tượng, đạt kết quả. Trường Tâm lý vận động Paris, Strasbourg; Trường đào tạo nghề cho người mù tại Paris đã mời thầy Dũng sang dạy.

Hàng nghìn bản trắc nghiệm của nhiều khoá sinh viên các trường Đại học Thăng Long, Đại học Quản trị kinh doanh Hà Nội, Trường y học dân tộc Tuệ Tĩnh, nhiều sinh viên, học sinh người nước ngoài (Pháp, Canada, Thuỵ Sĩ, Thuỵ Điển, Úc…) đều ngưỡng mộ và say sưa thực hành.

Nhiều sinh viên ngành tâm lý vận động của Pháp đã sang Việt Nam  tìm học, tập luyện nghiêm túc và thành lập hai hiệp hội mang tên: “Thể dục cổ truyền Việt Nam và tâm lý vận động” tại Paris và “Thái cực khí” tại Luson.

Những người tập Dưỡng sinh cổ truyền đã đi khắp núi non, sông, biển, đồng bằng, đồi núi, lên Thác Bản Dốc… hoà mình vào đất trời, thiên nhiên, vạn vật, khi bình minh, lúc trăng lên. Tiếng thầy Dũng vang trầm nhè nhẹ:

“Hãy tưởng tượng mình là con chim giang cánh trên bầu trời xanh bao la. Hãy tưởng tượng mình là con cá nhỏ bơi lội tung tăng giữa biển khơi mênh mông… Tự do tuyệt đối là đây. Sức mạnh nội tại là đây. Con người với thiên nhiên không thể tách rời. Hãy bay lên, bay cao, bay xa hơn về chân trời vô tận. Hãy bơi xa, lặn sâu trong biển khơi tiềm thức. Hãy trở về những kỷ niệm hồn nhiên trinh trắng của tuổi thơ. Hãy lắng nghe âm thanh nhẹ nhàng mong manh của cỏ cây hoa lá, thoang thoảng đâu đây hương thơm ngọt ngào của đồng lúa chín vàng. Đó là âm thanh hương vị của Chân, Thiện, Mỹ. Ta sẽ thấy trào dâng trong ta một niềm hoan lạc vô biên. An nhiên tự tại choáng ngợp cả tâm hồn khi sự rung động trở nên huyền diệu, thâm sâu, vi tế. Tiểu vũ trụ đang hoà đồng với đại vũ trụ. Ta tìm thấy chính ta rồi. Ta là vũ trụ rộng lớn vô tận.”

       Thầy Dũng tâm sự:

- Tôi không phải người tài giỏi gì đặc biệt, chỉ vì ốm đau nhiều quá, nên mới tìm học vốn cổ của cha ông để tự cứu mình. Tự cứu được mình rồi thì muốn cứu người. Càng trải nghiệm sâu về Dưỡng sinh cổ truyền tôi càng thấy sự mầu nhiệm không thể nói thành lời, nên muốn truyền cho giới trẻ. Thiền động và thiền tĩnh có khả năng khai mở những khả năng đặc biệt của con người, góp phần đào tạo nhân tài cho nước ta. Tôi hy vọng vài năm nữa thôi, Thiền sẽ có vị trí xứng đáng trong việc cải cách phương pháp dạy và học, phương pháp rèn luyện thân thể, tinh thần, trí nhớ, trí thông minh, biến đổi trí tuệ, tâm hồn, nhân cách Việt Nam.

Đại học Thăng Long đã mở khoa Giáo dục thể chất do thầy Dũng phụ trách, sinh viên theo học không thiếu một ai. Bởi thầy biết hiện đại hóa phương pháp và ngôn ngữ, nên nhanh chóng mang kiến thức cổ truyền đến với giới trẻ. Tôi mơ, một ngày không xa nữa, sinh viên Việt Nam mang trong mình hình ảnh của một người phương Đông minh triết, hội nhập cùng nhân loại.  


 Hồ Gươm Thiêng    
   Mùa hè 2008      

© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả từ Hà Nội ngày 01.10.2010.
. TÁC PHẨM CỦA MAI THỤC CHỈ ĐĂNG TẢI DUY NHẤT TRÊN NEWVIETART.COM và VIETVANMOI.COM .
. Trích đăng lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com ;