Richard Phillips Feynman

(1928-1988)



Richard Phillips Feynman là nhà vật lý Mỹ gốc Do Thái. Ông sinh năm 1918 ở Far Rockaway, Queens (New York) trong một gia đình Do Thái. Năm 1939, Richard Feynman tốt nghiệp Học viện kỹ thuật Massachusetts (MIT), Năm 1942 ông bảo vệ tiến sỹ tại Đại học Princeton dưới sự hướng dẫn của John Archibald Wheeler . Ngay sau đó, ông bị cuốn hút vào dự án Manhattan. Ở đó, ông nổi tiếng về tính cách cởi mở và hài hước – tại Phòng thí nghiệm Los Alamos, ông rất thích phá các hệ thống bảo mật – và để trở thành một nhà vật lý khác thường: ông trở thành người đóng góp chủ yếu cho lý thuyết bom nguyên tử. Những cuộc phiêu lưu của nhà vật lý tò mò Feynman dẫn ông đến rất nhiều khám phá kỳ thú ví như giải mã những chữ tượng hình của người Maya.

Sau dự án Manhattan, Feynman làm việc cho Đại học Cornell một thời gian trước khi chuyển đến làm việc lâu dài cho Học viện kỹ thuật California (Caltech). Ông không chỉ là một nhà khoa học thiên tài mà còn là một nhà sư phạm tuyệt đỉnh, ông giảng giải các vấn đề vật lý phức tạp cho hầu hết mọi người đều có thể hiểu được. Ông thường nói với sinh viên:” Bạn đừng lo, những điều người khác đang nghĩ “. Những sinh viên nổi tiếng của ông là Al Hibbs, George Zweig.

Sau Thế chiến thứ hai, Feynman tìm ra một phương pháp mới rất hiệu quả trong việc nhận thức cơ học lượng tử. Và chính điều đó mang lại cho ông giải Nobel năm 1965. Cơ học lượng tử thay thế cơ học cổ điển. Theo cơ học lượng tử, các hạt di chuyển từ nơi này đến nơi khác theo tất cả các lộ trình khả dĩ trong không-thời gian. Mỗi lộ trình Feynman liên hệ với hai con số, con số thứ nhất là kích thước, biên độ của sóng, và con số thứ hai là pha sóng, cho biết đó là đỉnh hoặc hõm sóng (bụng sóng). Xác suất của một hạt đi từ A đến B cho bởi tổng các sóng liên quan đến lộ trình khả dĩ đi qua A và B. Theo cơ học cổ điển, các vật thể đi theo một lộ trình duy nhất từ điểm đầu đến điểm cuối. Điều này phù hợp với ý tưởng đa lịch sử (hoặc tổng theo các lịch sử), vì đối với các vật thể lớn thì qui tắc của ông về gán các con số cho mỗi lộ trình đảm bảo tất cả các lộ trình (trừ một lộ trình duy nhất) phải triệt tiêu lẫn nhau khi đóng góp của chúng được kết hợp lại. Chỉ có một trong số vô hạn các lộ trình có ý nghĩa đối với chuyển động của các vật thể vĩ mô là được xem xét và đó chính là lộ trình có được từ các định luật chuyển động cổ điển của Isaac Newton (vật lý cổ điển Newton).

Ông còn áp dụng thuyết lượng tử để giải thích tính siêu chảy của helium lỏng và đây là cơ sở cho việc xây dựng lý thuyết siêu dẫn sau này.

Biểu đồ Feynman rất hữu ích trong việc tính toán tương tác của các hạt trong không-thời gian và là cơ sở của thuyết dâyvà thuyết M. Bài phát biểu There is a plenty room at the bottom năm 1959 của Feynman mở ra hướng về công nghệ nano và được coi là lời khai sinh ra ngành khoa học và công nghệ nano.

Nhà vật lý Richard Phillips Feynman nổi tiếng vì Lý thuyết hạt, Điện động lực học lượng tử, Biểu đồ Feynman.

Ông nhận giải thưởng Nobel vật lý năm 1965.


HÃY HOÀI NGHI VÀ HÀNH ĐỘNG

Là người có nhiều công trình khoa học, Feynman tâm sự:

- Chúng ta phải dành không gian cho hoài nghi , nếu không không có tiến bộ, và cũng chẳng có gì để học. Người ta chẳng tìm ra một cái gì mới, nếu không có điều gì còn thắc mắc. Để có thắc mắc thì phải hoài nghi.

Ông bảo:

- Khoa học tự nhiên là niềm tin về sự không hiểu biết của các nhà khoa học.

Trả lời câu hỏi: ”Thế nào là một nhà vật lý tốt ?”

Richard Feynman nói:

- Điều cơ bản không phải là nắm vững những công cụ toán học cần thiết mà là phải giữ được óc phê phán, phải chấp nhận những điều bất ngờ không dự kiến trước và phải biết thừa nhận những sai lầm của mình mà không nản lòng.

Trong các sách giáo khoa nổi tiếng của mình, Richard Phillips Feynman thường phê phán các nhà triết học và những lời bình luận của họ, ông bảo:

- Cái làm cho tôi không thể nào chịu được không phải là triết học mà là thứ thông thái rởm. Họ nói một cách trịnh trọng: “Tư duy của các anh chưa đạt tới đủ độ sâu của sự vật, hãy để tôi cho các anh một định nghĩa vể thế giới trước đã”. Không đời nào ! Tôi đã quyết định dứt khoát là sẽ khám phá thế giới mà không cần tới cái định nghĩa đó của họ.






_____________________________________________________________



© Tác giả giữ bản quyền .
. Cập nhật trên Newvietart.com ngày 01.10.2010 theo bản gởi của tác giả từ Sài Gòn.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com