BIÊN DỊCH

TÁC GIẢ
TÁC PHẨM




TẠ PHƯƠNG















LERMONTOV
NGƯỜI KẾ TỤC XUẤT SẮC PUSKIN


Lermontov (1814-1841) là nhà thơ Nga kiệt xuất, người kế tục một cách xứng đáng A. X. Puskin sau khi “Mặt trời thi ca Nga” lặn tắt. Trong cuộc đời rất ngắn ngủi (vẻn vẹn chỉ 27 năm) của mình, ông đã để lại một di sản văn học khổng lồ gồm cả thơ và văn xuôi. Thơ ông tràn ngập chất lãng mạn và anh hùng ca, kiểu Bairơn.
Có thể thấy trong thơ Lermontov chất bi kịch nội tâm sâu sắc. Với ông, ngay cả trong tình yêu thì sự “bình yên” gần như cũng chỉ có thể tìm thấy trong sóng dập gió vùi… Bài “Cánh buồm” (Парус) là một kiệt tác của ông, một trong những bài thể hiện rõ nhất chất Lermontov trong thi ca. Kết cấu bài thơ hoàn chỉnh và sự đối nhau trong từng câu, chữ và nghĩa khiến nó rất gần với thơ Phương Đông…
Mỗi kiệt tác văn học là một viên ngọc quý, nếu nhìn từ các góc độ khác nhau ta sẽ thấy ánh lên những vẻ đẹp khác nhau. Vì lẽ đó, chúng tôi không ngần ngại dịch lại những bài thơ mà trước đây đã có những bản dịch được coi là rất đạt.
Trong phạm vi bài viết này chúng tôi xin giới thiệu một số phương án dịch bài thơ Парус rất nổi tiếng của M. Lermontov.


ПАРУС

Белеет парус одинокой
В тумане моря голубом!..
Что ищет он в стране далекой?
Что кинул он в краю родном?..
Играют волны - ветер свищет,
И мачта гнется и скрыпит...
Увы, - он счастия не ищет
И не от счастия бежит!
Под ним струя светлей лазури,
Над ним луч солнца золотой...
А он, мятежный, просит бури,
Как будто в бурях есть покой!

Tạ Phương dịch:

CÁNH BUỒM

Thấp thoáng trắng cánh buồm đơn chiếc
Trong mờ xanh sương sớm biển khơi!...
Buồm tìm chi ở chốn xa xôi?
Và bỏ lại gì nơi cố hương thân thiết?…
Sóng cuồn cuộn trào dâng, gió rít,
Cột buồm cót két, ngả nghiêng...
Ôi, hạnh phúc - buồm không chạy trốn
Cũng không tha thiết kiếm tìm.
Dưới buồm luồng biếc trong như ngọc,
Trên buồm tia nắng rực tựa vàng...
Nhưng buồm vẫn sục sôi đòi bão tố,
Dường như trong bão có bình an.

(Phương án 1)


CÁNH BUỒM

Hiện trăng trắng một cánh buồm
Lẻ loi trong biển sương chờn vờn xanh!...
Kiếm tìm chi giữa mông mênh?
Bỏ chi lại xứ sở mình, buồm ơi?
Gió gào, sóng biển trào sôi,
Cột buồm cọt kẹt, dưới trời đảo chao...
Ôi niềm hạnh phúc ngọt ngào
Buồm không tìm, cũng không sao cách rời!
Dưới buồm luồng sáng xanh tươi,
Trên buồm vàng rực nắng ngời tầng không...
Nhưng buồm đòi hỏI bão dông,
Dường như bão tố giúp lòng bình yên!

(Phương án 2)


Thu Hương dịch:

CÁNH BUỒM

Một cánh buồm bạc phếch cô đơn
Trong mờ sương biển xanh bát ngát
Buồm tìm chi nơi chân trời xa lắc?
Bỏ những gì ở lại chốn quê hương?
Sóng sôi trào, gió gào thét đại dương
Khiến cột buồm cũng oằn nghiêng rền rít
Buồm, than ôi,- không kiếm tìm hoan lạc
Mà cũng đâu rời hạnh phúc trốn đi!
Bên dưới thuyền biển xanh ánh lưu ly
Trên trời cao vầng dương vàng rực rỡ
Thế mà buồm lại chỉ đòi bão tố
Như thể bình yên có trong tiếng bão gầm.




TẠ PHƯƠNG
© N.N.N



TRANG CHÍNH TRANG THƠ ĐOẢN THIÊN TRUYỆN NGẮN HỘI HỌA ÂM NHẠC