BÚT PHÁP
HIỆN THỂ CỦA TÍNH LINH



Cao Bá Quát nhận xét về những người làm thơ cùng thời: “ Họ có thể viết hàng ngàn bài này bài nọ, ham được khoe nhiều, không quan hệ gì đến tính linh cả”.

Ngày nay, còn tệ hơn thời Nho học ấy nữa, họ thôi dùng điển tích ước lệ để sao chép lẫn nhau với đủ mọi hình thức. Nhà thơ Đoàn Vị Thượng viết bài Bụi Phấn, suốt hàng chục năm sau đó, viết đến thầy học là cho từ bụi phấn vào, hoặc họ ăn cắp ý thơ, câu thơ của những bài thơ nổi tiếng,…
Làm thơ để làm gì nếu không có dấu ấn cá tính, không có bút pháp riêng, không có thông điệp của tác giả?!

Lời dạy của thi hào Cao Bá Quát chỉ gói gọn trong hai chữ tính linh (đọc theo phía Nam là tánh linh). Vậy tại sao làm thơ lại quan hệ đến tính linh?

Theo Đào Duy Anh, trong từ điển Hán-Việt định nghĩa bản tính thiêng liêng của con người là tính linh. Như vậy mỗi người đều có tính linh nếu không bị đè bẹp bởi tác động xã hội về tri thức duy lý cực đoan (luân lý và mỹ học). Phải chăng có thể hiểu tính linh là cá tính xuất phát từ tâm linh?

Thế giới tâm linh được làm phong phú nhờ nhận thức trực cảm, sự sáng suốt không kinh qua học vấn; không qua khoa học thực nghiệm, hiểu biết bằng tâm thức. Người cầm bút cần có tâm thức nhiều hơn tri thức ở nhà trường. Bởi vì tác phẩm không phải là sản phẩm, công nghệ rập khuôn, không phải hàng tiêu dùng mau hỏng rẻ tiền.

Phải chăng một tác phẩm có quan hệ đến tính linh là điều kiện cần để HAY. Tác phẩm ấy do một người có Tâm, có lòng bao dung viết ra. Tác phẩm ấy do một người có cái nhìn tạo vật bằng Tâm thức khác xa cái nhìn thông thường bằng tri thức. Tác phẩm ấy do một người có gan viết thẳng ra đúng tư duy của mình.

Ở thế kỷ thứ 19, mà Cao Bá Quát đã viết trong trong bài thơ “đối vũ”: mặt trời đỏ đi đằng nào/ để dân đen than thở mãi. Hoặc: mười năm bàn đạo giao du, khó như tìm kiếm cổ/một đời chỉ cúi đầu lạy hoa mai (thập tải luân giao cầu cổ kiếm/ nhất sinh đê thủ bái mai hoa).

Tính linh của Cao Bá Quát là như thế, còn những người cầm bút đến sau tiếp nối được đến đâu? Và cũng đừng quên phương pháp sử dụng ngôn ngữ là điều kiện đủ cho ra đời tác phẩm hay. Bút pháp là hiện thể của tính linh.











© tải đăng ngày 06.06.2009
theo nguyên bản của tác giả từ Sài Gòn.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com