BẮC NINH THI THOẠI

Bài 10












Tiếp theo các chí sỹ- thi nhân tham gia Đông Kinh Nghĩa Thục , đầu thế kỷ 20 Bắc Ninh còn có nhiều thi nhân nổi tiếng.
Độc giả biết Ngô Tất Tố (1892-1954) qua Tiểu thuyết Lều chõng , Tắt đèn và phóng sự Việc làng, ký sự lịch sử Vua Hàm nghi với việc kinh thành thất thủ ; Nhưng với kiến thức uyên bác , ông còn nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực :
- Khảo cứu có " Phê bình Nho học của Trần Trọng Kim ", khảo cứu về Lão tử, Mặc tử, Văn học Lý, Văn học Trần., Hồ , Mạc , Tây Sơn;
- Dịch thuật có Đường thi, Hoàng Lê nhất thống chí, Kinh dịch;
- Về thi ca , ông có bài thơ rất nổi tiếng viết khoảng năm 1929 ( Trên báo Thần Chung Sài Gòn ):

Nghe gà gáy cảm hoài
Tiếng gà xao xác giục bên đường
Trên gối xui người dạ ngổn ngang
Ngày tháng mài mòi đôi má trắng
Nước non đeo nặng tấm gan vàng
Tánh chim mỏi cánh bay về tổ
Kiếp ngựa tù chân lại nhớ đàng
Thôi cái cuộc đời còn thế thế
Làm trai chi giữa gốc tre làng


Thơ của một vị túc nho, nhưng không hủ nho . Bình cũ rượu mới. Một nửa là rượu nhà quê làng Cói , còn một nửa là rượu Hà Thành .

Đến Phong trào thơ mới ( 1930-1945 ) , đất Bắc Ninh lại xuất hiện hai nhà thơ lừng tiếng Thế Lữ và Đoàn Phú Tứ.

Thế Lữ ( 1907-1989) quê Phù Đồng ( nơi có đền thờ Phù Đồng Thiên Vương - Tháng Gióng ).
Theo Hoài Thanh thì : " Độ ấy thơ mới vừa ra đời . Thế Lữ như vầng sao đột hiện ánh sáng chói khắp cả trời thơ Việt Nam ". Đó là " cái công Thế Lữ đã dựng thành nền thơ mới ở xứ này. Thế lữ không bàn về thơ mới , không bênh vực thơ mới , không bút chiến , không diễn thuyết. Thế Lữ chỉ lặng lẽ , chỉ điềm nhiên bước những bước vững vàng , mà trong khoảnh khắc cả hàng ngũ thơ xưa phải tan vỡ ". Mặc dù bước sau Phan Khôi , nhưng Thế Lữ là nhà thơ đi đầu xuất sắc nhất của phong trào thơ mới . Thế Lữ là " ông Hoàng " của thời đại thơ ca mới .
Cho đến hôm nay ,thì quê hương Bắc Ninh thân yêu vẫn hiện lên trong tâm trí ta một cái gì rất Việt nam ( xứ Giao chỉ ngày xưa và Bắc Ninh đương đại ) để ta yêu dấu đến nao lòng xứ sở miền quê quan họ này :

Sáng hôm nay sương biếc toả mờ mờ
Như hương khói đượm đầu cau , mái rạ

Với Thế Lữ thể thơ 8 chữ đã trở thành thể tiêu biểu của thơ mới . Đó là thể thơ ưu việt bới tính chất gẫy gọn sinh động và đầy hình tượng hiện đại , đánh dấu một bướcphát triển nhảy vọt của tư duy thơ Việt nam :

Nhớ cảnh sơn lâm, bóng cả, cây già
Với tiếng gió gào ngàn , với giọng nguồn hét núi...

Thế Lữ chủ trương dùng thơ ca để phụng sự cái đẹp của thế giới , của con người và tình yêu, phải chăng đó cũng là cái đẹp khuynh thành của Bà Chúa Chè , hoà nhịp với văn mạch dân tộc ở chặng đường tuyệt vời hứng khởi?

Bắc Ninh còn có Tuấn Đô Đoàn Phú Tứ ( 1910-1989) . Ông có thi phẩm bất hủ Màu Thời Gian , đồn rằng để tặng một giai nhân là con gái nhà văn Nguyễn Văn Vĩnh (Nàng là em nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp ?).

Bài thơ chỉ có 18 câu với 101 chữ của một tình yêu đơn phương, viết như thể không đâu vào đâu mà đủ cả nhạc, hoạ , thơ :

Sớm nay tiếng chim thanh
Trong gió xanh
Dìu vương hương ấm thoảng xuân tình .

Từ ngàn năm nồng ấm , ta ( như Hoàng Đế ) lặng dâng Nàng ( phi tần của ta ) cả " Trời mây phảng phất nhuốm thời gian". Lãng mạn và phi thường quá , trên cả tầm hoàng tử yêu công chúa . Bởi thế thời gian mới có Màu và có Hương . Và cho dù như Hạng Vũ - Ngu Cơ, Đường Minh Hoàng- Dương Quý Phi, Trịnh Sâm- Đặng Thị Huệ, Quang Trung - Ngọc Hân ... thì tình một thủa còn hương , bởi vì" hương thời gian thanh thanh , màu thời gian tím ngắt " kia mà . /.








© tác giả giữ bản quyền.

.tải đăng theo nguyên bản của tác giả ngày 04.05.2008.