BIÊN DỊCH



TÁC PHẨM
TÁC GIẢ




MẠC THƯỜNG TÍN









PLAISIR D'AMOUR
hay
CHUYỆN VỀ MỘT KHÚC TÌNH CA



Lời : Florian- Nhạc : Jean-Paul Martini (1760)



Chắc chắn rằng người cháu của Voltaire, thành viên của Viện Hàn Lâm Pháp, nhà qúy phái bình thường của công tước Penthièvre và người giám đốc âm nhạc của ông hoàng De Condé, quản đốc về âm nhạc của vua Louis XVI, tác gỉa bài Requiem được trình bày trong buổi lễ tại giáo đường Saint-Denis vào ngày 21 tháng 1 năm 1816 nhân dịp kỷ niệm ngày băng hà của vua Louis XV, cả hai không thể tưởng tượng được rằng hơn hai thế kỷ về sau họ đã được mọi người biết đến chỉ nhờ một bài hát bình dân lập đi lập lại theo khuôn mẫu của những bản nhạc Pháp khác : PLAISIR D'AMOUR.






Jean-Pierre Claris de Florian (1755-1794)
Tác gỉa lời bài Plaisir d'amour


Jean-Pierre Claris de Florian, sinh ngày 6 tháng 3 năm 1755 tại Sauve (Gard), cháu của Voltaire, văn sĩ , nhà soạn kịch, nhà thơ, nhà ngụ ngôn, tác giả của những bài thơ ngụ ngôn theo văn cách của La Fontaine như La carpe et les carpillons , L'aveugle et le paralytique , Le singe qui montre la lanternerne magique , L'avare et son fils , La guenon ,Le singe et la noix , Les deux chauves,... Jean Pierre Claris de Florian chính là tác giả bài thơ (lời) của bản nhạc lừng danh Plaisir d'Amour (phổ nhạc năm 1760) .
Tại Fermey, J.P Claris de Florian khi đó chỉ mới độ khoảng hơn 10 tuổi đã được hội diện cùng Voltaire và được người chú lừng danh này cho đọc La Fontaine và kích lệ J.P theo đuổi sự nghiệp văn chương. Vài năm sau đó, Jean Pierre vào làm thị đồng cho công tước De Penthièvre (sinh năm 1725 mất năm 1792, cháu của vua Louis XIV, ông của vua Louis-Philippe, người giầu nhất Âu-Châu vào thời đó ) đến ngày vị công tước này qua đời.
Florian cống hiến vào công việc sáng tác qua những kịch bản như Arlequinades (1784), tiểu thuyết về thôn quê Estelle et Némorin (1788) , Fables (1792)... Trong số đó, Nouvelles, một tác phẩm nổi bật được viết vào những năm 1780 mô phỏng văn phong của Cervantes (1547- 1616 , văn hào Tây Ban Nha , tác gỉa truyện lừng danh Don Quichot ) rồi sau đó Nouvelles nouvelles : Bathmendi, nouvelle persane, Célestine, nouvelle espagnole, Sélico, nouvelle africaine, Pierre, nouvelle allemande, Bliombéris, nouvelle française et Rosalba, nouvelle espagnole. Chính trong Célestine hiện diện bài thơ với những khúc tình ca .... Plaisir d’amour ne dure qu’un moment... Bị quyến rũ bởi bài thơ, hoàn toàn tương ứng với nhận định của Jean-Jacques Rousseau về tình ca : " ... Đôi khi người ta phải xúc động đến độ rơi nước mắt, không có khả năng để nói được nên lời chính sự lôi cuốn đã tạo ra hiệu lực đó." , nhà soạn nhạc Martini đã phổ nhạc (1760).
Là một nhà văn viết rất nhiều, dễ thương, tình cảm . Những tác phẩm về ngụ ngôn, truyện, kịch...đã mở cửa cho ông được trúng tuyển vào Viện Hàn Lâm Pháp năm 1788.
Jean Pierre dính líu vào phong trào cách mạng vào thời kỳ này nên đã bị bắt giamtại nhà giam Bourbe và thoát khỏi lên đoạn đầu đài nhờ cái chết của Robespierre. Được trả tự do và mấy ngày sau đó. Rất có thể là vì cuộc sống lao tù đã làm ông kiệt sức nên vào ngày 9 themidor 1794 tại Sceaux, Jean Pierre Claris de florian tạ thế.

Jean Baudrais, đặc biệt với Petite bibliothèque des théâtres, một tuyển tập những vở bi kịch, hài kịch...từ buổi khởi đầu những buổi trình diễn cho dến ngày hôm nay (Paris,1783-1788,264 phần 75 bộ ) và một kịch bản với tựa đề Le Dieu mars désarmé bằng văn vần tự do trộn lẫn những câu hát múa nhân dịp lễ hoà bình tại Paris năm 1783 (Paris, 1783, in-18), xuất bản lần đầu tiên khúc tình ca này vào năm 1785 với tựa đề "Romance" trong trang số 211 của bộ thứ nhất, tiếp đó dưới tên là ' Romance du chevrier ", rồi đến khoảng giữa những năm của thế kỷ thứ 19 với tên vĩnh viễn "Plaisir d'Amour".





Schwarzendorf, dit Martini (1741-1816)
Nhà soạn nhạc bài Plaisir d'amour


Jean Paul Egide Martini, tên thật là Johann Paul Aegidius Schwarzendorf, một nhà soạn nhạc gốc người Đức, sinh ngày 01 tháng 9 năm 1741 tại Freistadt, trong vùng Haut-Palatinat. Sau khi đã hoàn thành việc học tập tại Fribourg-en-Brisgau, năm 1760 ông đến Nancy, thủ phủ vùng Lorraine tại miền Đông nước Pháp dưới tên là Martini và phục vụ cho vua Stanislas Leszcynski - (Stanislas Leszcynski -1677-1766- , cựu hoàng nước Ba Lan lưu vong tại Lorraine và là cha vợ của vua nước Pháp Louis XV ).Bốn năm sau, Martini (Schwarzendorf) lên thủ đô Paris, tại đây những tác phẩm của ông ta được nhiều người biết tới, để điều khiển âm nhạc tại Chapelle của ông hoàng Condé và của Comte d’Artois rồi sau đó được đề cử làm giám đốc âm nhạc tại nhà hát Théâtre Feydeau. Vở opéra Sapho (1794) của ông đã tạo cơ hội để ông được đề bạt lên chức vụ thanh tra tại Conservatoire của Paris, vừa được thành lập, tại nơi đây ông cũng đảm nhận vai trò giảng dạy . Năm 1814, được bổ nhiệm làm quản đốc âm nhạc hoàng gia .
Maritni là một nhà soạn nhạc được nhiều người hâm mộ vào thời kỳ đó qua những vở opéra như : L’Amoureux de quinze ans (Paris, Opéra-Ý, 15 avril 1771), Henry IV (1774), Le Droit du seigneur (1783), Sapho (Théâtre Louvois, 1794), Annette et Lubin (Comédie - Ý , 1800)...hoặc 6 tập tình ca , nhạc nhà thờ : một requiem (khúc tưởng niệm)cho vua Louis XVI, 2 nhạc lễ nghiêm trọng dành cho dàn nhạc với 4 giọng, 1 Te Deum, những thánh vịnh..., những bản nhạc thính phòng : 6 quatuors cho sáo, vĩ cầm , an tô và basse, 6 trios cho 2 vĩ cầm và viôlôngxen, 4 khúc giải trí cho đàn clavơxin, 2 vĩ cầm và basse...hoặc những nhạc bản quân sự mà ông đã sáng tác trong thời kỳ gia nhập trung đoàn kỵ binh. Maritini cũng là tác giả nhiều bộ sách giáo dục âm nhạc : Dàn đàn ống ở nhà thờ , Chuyên luận cơ bản về sự hài hoà và việc sáng tác, Khúc đơn điệu hiện đại ...
Ngày 10 tháng 2 năm 1816, Jean Paul Egide Martini từ trần.

Nhưng nếu lịch sử đã bảo tồn được tên tuổi của Florian và Martini như những tác giả của Plaisir d'Amour thì qủa thật là bất công nếu không đề cập đến Ange-Etienne-Xavier Poisson de La Chabeaussière bởi lẽ lần xuất bản đầu tiên vào năm 1785 tên người này đã được nói đến như một tác giả hợp biên chung về phần âm nhạc với Martini . Những sáng tác của nhà văn-nhạc-sĩ này đã không sống được với thời gian và ngay cả tên ông ta cũng đã không được đề cập đến trong phần lớn các tác phẩm chuyên môn. Tuy nhiên người ta vẫn có thể tra cứu trong bản in vào năm 1834 bộ tự điển của F.X. de Feller tựa đề là Tiểu sử phổ thông hay Tự điển lịch sử của những nhân vật đã tạo được tên tuổi họ bằng tài năng, đức hạnh, lầm lỗi hoặc trọng tội - Biographie universelle ou dictionnaire historique des hommes qui se sont fait un nom par leur génie, leurs talens, leurs vertus, leurs erreurs ou leurs crimes - để được biết về Ange-Etienne-Xavier Poisson de La Chabeaussière : Sinh tại Paris năm 1752 và mất ngày 10 tháng 9 năm 1820, con trai của một vị luật sư, chỉ vì có những hiềm khích với Mirabeau (1749-1791) nên đã bị giam giữ tại Madelonnettes trong thời kỳ Cách Mạng Pháp 1789, cũng như trường hợp của Jean-Pierre Claris de Florianmay, Ange-Etienne-Xavier Poisson de La Chabeaussière may mắn thoát khỏi bị treo cổ nhờ vào cái chết của Robespierre (1758-1794 bị chém đầu tại quãng trường Cách Mạng - ngày nay là Place de la Concorde tại Paris) và sau đó từ năm 1798 đảm nhận trách vụ điều hành Opéra Paris.Giám đốc l’Almanach des Muses bên cạnh Vigée. A.E.X. Poisson de La Chabeaussière đã để lại rất nhiều bài thơ, bản dịch văn vần của Homère, Virgile và Horace, những truyện kể, những ngụ ngôn luân lý và nhiều kịch bản khá thành công như Les Maris corrigés (1781), Lamentine (1779), L’Eclipse totale (1782), Azémia ou les Sauvages, Gulistan ou le Hulla de Samarcande...

Plaisir d'Amour đã thành công đến độ chính Berlioz đã bản chuyển biên cho dàn nhạc của ông vào năm 1859. Nhạc phẩm đã trở nên phổ thông theo dòng thời gian, bản nhạc đột nhập những quán cà phê-nhạc vào cuối thế kỷ thứ 19, sau đó, sự xuất hiện của những đĩa nhạc được thu âm của nhiều giọng hát tên tuổi như Yvonne Printemps (1931), Benjamini Gigli (1935), Tino Rossi (1955), Mado Robin (1958), Joan Baez (1968) .... Bản tình ca cũng chính là nguồn gốc bài "I can't help falling in love with you" của Elvis Presley.

Ngày nay, bản tình ca Plaisir d'Amour với những âm điệu du dương, thật nhẹ nhàng mơn trớn , thật tự nhiên và thật tuyệt vời đã trở thành một "nữ đại sứ " biểu tượng của những bản nhạc Pháp, được phổ thông trên thế giới .
Plaisir d'Amour sau khi đã ru hồn những cập tình nhân của thế kỷ thứ 18, rồi thứ 19, 20 và chắc chắn rằng bản tình ca này sẽ còn tồn tại trong thế kỷ 21 và nhiều thế kỷ sau .

• MỜI BẠN NGHE PLAISIR D'AMOUR

PLAISIR D'AMOUR

Plaisir d'amour ne dure qu'un moment,
Chagrin d'amour dure toute la vie.

J'ai tout quitté pour l'ingrate Sylvie.
Elle me quitte et prend un autre amant.


Plaisir d'amour ne dure qu'un moment,
Chagrin d'amour dure toute la vie.

Tant que cette eau coulera doucement
Vers ce ruisseau qui borde la prairie,
Je t'aimerai, me répétait Sylvie,
L'eau coule encore, elle a changé pourtant.

Plaisir d'amour ne dure qu'un moment,
Chagrin d'amour dure toute la vie.

Plaisir d'amour ne dure qu'un instant
Chagrin d'amour dure toute la vie
J'ai tout quitté pour l'ingrate Sylvie
Elle me quitte et prend un autre amant

Plaisir d'amour ne dure qu'un instant
Chagrin d'amour dure toute la vie.
Tant que cette eau coulera doucement
Vers ce ruisseau qui borde la prairie
Je t'aimerai me répétait Sylvie
L'eau coule encore elle a changé pourtant...

Plaisir d'amour ne dure qu'un instant
Chagrin d'amour dure toute la vie.


• MỜI BẠN NGHE PLAISIR D'AMOUR DO FRITZ WUNDERLICH (1930~1966) TRÌNH BÀY

Pleasure of love only lasts a moment,
Grief of love lasts a lifetime.
I left everything for the ungrateful Sylvie,
She leaves me and takes another lover.
Pleasure of love only lasts a moment,
Grief of love lasts a lifetime.

As long as this water flows serenely
To the stream that borders the meadow,
As long I will love you, Sylvie
The water still flows, she has changed!
Pleasure of love only lasts a moment,
Grief of love lasts a lifetime.


• MỜI BẠN NGHE PLAISIR D'AMOUR ĐỘC TẤU DƯƠNG CẦM

THE JOYS OF LOVE

The joys of love
The joys of love
Are but a moment strong
The pain of love endures
A whole life long

His eyes kissed mine
I saw the love in them shine
A rainbow brightened my window
Such love divine

And now he's gone
Like a dream that melts with the dawn
His memory stays locked in my heartstrings
He was ne'er mine


Delights of love a moment do remain
But sorrows linger till life itself shall end.

I gave my heart to one inconstant friend,
Too soon alas! I found but cold disdain.

Delights of love a moment do remain
“Through smiling meadows fragrant with flowers of May
So is my love”,
Thus would that false one sweetly say.

Still runs the stream
But faithless is my dream.

Delights of love a moment do remain
But sorrows linger till life itself shall end.


• MỜI BẠN NGHE PLAISIR D'AMOUR

Placer de amor sólo dura un momento,
las penas de amor duran toda la vida.
Tú me dejaste por la bella Silvia,
ella te dejó por otro amante.
Placer de amor sólo dura un momento,
las penas de amor duran toda la vida.
Mientras el agua siga deslizándose lentamente
hacia el arroyo que se aleja,
yo te amaré, me repetía Silvia.
El agua sigue corriendo,
Ella, sin embargo, me ha cambiado por otro.
Placer de amor sólo dura un momento,
las penas de amor duran toda la vida.



• MỜI BẠN NGHE PLAISIR D'AMOUR arranged by Robert Longfiel *** XỬ DỤNG REAL PLAYER.




MẠC THƯỜNG TÍN
12-8-2005.



TRANG CHÍNH TRANG THƠ ĐOẢN THIÊN TRUYỆN NGẮN ÂM NHẠC