TÁC GIẢ
TÁC PHẨM






. Sinh ngày 8 tháng 9 năm 1946
. Tại Thôn Tháp Dương, xã Trung Kênh, huyện Lương Tài , tỉnh Bắc Ninh.

. Tiến sĩ Kinh tế. ( bảo vệ tại CHDC ĐỨC 28-2-1987)
. Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội
. Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội.

TÁC PHẨM XUẤT BẢN :

- Sếu Đầu Đỏ (tập thơ), 1998.
- Mưa Trong Thơ Việt (sưu tầm, tuyển chọn), 1996.
- Miền Quê Kinh Bắc: tuyển thơ cổ và kim (sưu tầm, tuyển chọn), 1997
-Tuyển Tập Thơ Văn Xuôi Việt Nam và Nước Ngoài ( biên soạn cùng PGS. TS Nguyễn Ngọc Thiện, Viện Văn học).
- Chân Dung Các Nhà Kinh Doanh Nổi Tiếng Thế Giới ( biên soạn cùng Nguyễn Hữu Viêm, Thư viện Quốc gia).

VĂN - TRUYỆN

. BÀN THIÊN NAM BỘ
. QUÊ NGOẠI TUỔI THƠ
. EM Ở ĐÂU ?
. CHUYỆN MẸ KỂ
. ĐÁM MA CON CHÓ TRẮNG
CỦA CỤ TỔNG DOÃN

. CÂY GẠO VỚI NGÔI MIẾU CỔ LỤC ĐẦU GIANG
. VỚT CỦI TRÊN LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG LÀ AI ?
. CÂY VỐI LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG TỰ TỬ Ở LỤC ĐẦU GIANG ?
. CU KIẾM Ở LỤC ĐẦU GIANG
. KẺ GIẦU Ở LỤC ĐẦU GIANG
ĐÊ BIỂN
NGÔI CHÙA LỢP CÓI VEN BIỂN
DÂN LỤC ĐẦU GIANG BỊ LƯU ĐẦY Ở PHÚ QUỐC
VƯỜN ỔI NGỰ
CU VE Ở LỤC ĐẦU GIANG
XÓM NB Ở CÂY SỐ 6
PHỞ CHUA THẤT KHÊ

BIÊN LUẬN

. VŨ VĂN KÍNH : NGƯỜI ĐÃ XUẤT BẢN NHIỀU ĐẦU SÁCH VỀ NÔM NHẤT TẠI VIỆT NAM
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ I -
. THẬT ÁM ẢNH KHI ĐỌC 100 BÀI THƠ TỨ TUYỆT CỦA NGUYỄN KHÔI ( KINH BẮC )
. QUAN HỌ BẮC NINH ĐI VỀ ĐÂU THỜI HỘI NHẬP QUỐC TẾ !
. THI SỸ ĐÔNG HỒ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 2 -
. VĂN BIA CŨNG CHÍNH LÀ MỘT CUỐN GIA PHẢ BẰNG ĐÁ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 3 -
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 4 -
. BÀN VỀ NHÀ THỜ HỌ Ở HÀ NỘI VIỆT NAM
. SAU KHI VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO VỀ VĂN HOÁ NGƯỜI VIỆT NAM KHÔNG BỊ ĐỒNG HOÁ
. TỤC NGỮ DÂN TỘC MƯỜNG
. NÉT ĐẸP VỀ TẾT QUÊ TÔI LỤC ĐẦU GIANG
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN
. TRANH TẾT ĐÔNG HỒ (KINH BẮC) MANG HỒN THUẦN KHIẾT VIỆT NAM
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI HOA VÀ CÂY CẢNH Ở NHÀ QUÊ VIỆT NAM
. LỄ HỘI Ở KINH BẮC
. BẬP BẸ ĐÁNH VẦN TÊN LÀNG KINH BẮC
. TẬP TỤC ĐẸP LỄ THƯỢNG THỌ Ở KINH BẮC
. Nguyễn Khôi (Đình Bảng) Người "tái sinh" thể thơ Song Thất Lục Bát ...
. MỘT VÀI LỜI VỀ MÚA RỐI NƯỚC Ở KINH BẮC
. GIAO THOA CỦA ẨM THỰC NAM BỘ Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI
. CỔNG LÀNG KINH BẮC CẦN BẢO TỒN NGHIÊM NGẶT
. GIẾNG LÀNG KINH BẮC
. VÍ DỤ ĐƯỢC MẤT Ở TRUNG QUỐC VÀ NHẬT BẢN
. TẬP VIỆC HIẾU Ở KINH BẮC
. TẬP TỤC VỀ ĐÁM CƯỚI Ở KINH BẮC
. THĂM PHỐ CỔ ĐỒNG VĂN HÀ GIANG
. LÀNG NGHỀ CỔ TRUYỂN KINH BẮC
. BIA KHẮC TRÊN VÁCH NÚI Ở SƠN LA
. ĐÊ KINH BẮC
. NUÍ THIÊN THAI KINH BẮC
. ĐỀN MIẾU Ở KINH BẮC
. CHÂN DUNG VĂN HỌC KIỂU HUYỀN VIÊM
. ĐẾN VĨ TUYẾN 38
. CHỢ QUÊ KINH BẮC
. 36 GIÁ ĐỒNG Ở KINH BẮC
. CHỢT NHỚ LẠI GIÁNG SINH ĐẾN HOLLYWOOD
. NĂM MẬU TÝ MẠN ĐÀM VỀ CON CHUỘT
. TẾT ÔNG CÔNG (TÁO) THỜI BẾP GAS HẬU WTO ?



















TẾT ÔNG CÔNG (TÁO)
THỜI BẾP GAS HẬU WTO ?


1- Đặt Vấn Đề :

Hôm nay tôi đi chợ sắm Tết đã thấy tràn ngập chợ là hàng cho Tết âm lịch , Nhưng cuốn hút tôi nhất vẫn là rực rỡ sắc màu và tài khéo léo tỉa tót của nghệ nhân thủ công dân gian làm hàng Mã . Tết âm lich đang ầm ập lao tới , trong chợ thấy bán nhiều Mũ ông Công ( Táo ). Thấp thoáng đã có những xe đạp chở rong bán những cành đào với hoa một vài bông nở và chi chít nụ hồng hồng. Gió thì lanh , lất phất hạt mưa và gió đông Bắc lạnh buốt mặt . Ông trời như xui khiển cảnh đoàn tụ quanh nồi bánh chưng rồi !? Tôi hỏi giá cô gái bán hàng Mã ( cô đeo kính cận , còn trẻ lắm 14-15 gì đó phụ mẹ thôi ) thì được biết Bộ đồ Mũ cúng ông Táo( gồm ba mũ ) kèm mũ Thần Linh. Đồ cúng này có ba loại đều đngs trong túi ni lon trong suốt : loại bé 20 nghìn đồng VN ( khoảng bằng 1 EURO) , loại nhơ nhỡ 27 nghìn đồng VN va loại đại ( to nhất ) thì 35 nghìn đồng VN . Mũ ông Táo thì hoá ( đốt ) vào 23 tháng Cháp ( 12 ) âm lịch , còn mũ Thần Linh thì hoá vào 30 Tết .

Vậy Tết ông Công (Táo thời bếp Gas hậu WTO) của người Việt có gì hay ?

2- Ông Táo (Công) Là Ai ?

Tra cứu chúng tôi thấy :

Trong cuốn MGR-D"ADRRAN Dictionaiun Anamitico- Latinum 1772-1773 , Trang 560 thấy có chữ Táo , Táo Quân

Trong cuốn Dictionnaire Annammite- Francais của Jean Bonnet 1898 tại trang 247 thấy có từ Táo thần , ông Táo .

Còn trong Đại Nam quốc âm tự vị của Huỳnh Tịnh Paulus Của ( tức Huỳnh Tịnh Của soạn Sài gòn 1895 trang 345 ( sau này nhà xuất bản Trẻ Sài gòn có in lại ) thấy có từ Táo : nghĩa là Bếp và có lẽ được hiểu là ông Táo : cục đất nặn thành ông Táo .

Như vậy chứng tỏ tục lễ cúng ông Táo cũng đã có từ lâu , nên cả đến người nước ngoài làm từ điển đã thu thập được từ ngữ này để đưa vào trong từ điển .

Tác giả Phan Kế Bính đầu thế kỷ 20 trong cuốn Phong tục Việt Nam đã lý giải về ông Táo như sau : Ngày 23 tháng Chạp Vua Bếp lên chầu trời , tục này gắn với Đạo giáo , lên trời tâu việc Thiện ác ở nhân gian . Nhưng tác giả Phan Kế Bính còn đưa ra giả thiết khác về tập tục cúng Ông Táo : Có đôi vợ chồng nọ sống quá nghèo khổ, không chịu được nhau đã "ly hôn ". Người vợ tái giá lại trở thành giàu có. Một hôm gặp người ăn xin đến nhà , hoá ra người ăn xin là chồng cũ , động lòng thương, nên bố thí gạo tiền . Chồng sau biết nên tỏ ra " ghen tuông " . Vợ xấu hổ ( mắc cỡ ) nhẩy vào bếp " tự thiêu " chết . Chồng cũ thấy vậy cũng nhẩy vào tự thiệu theo , Anh chồng sau hối lỗi cũng nhẩy vào lửa tiếp tự thiêu. Ba người đều chết cháy . Thượng đế động lòng đã truy tặng ba người là Vua Bếp , và từ đó có tục thờ" 1 bà 2 ông " vào ngày 23 tháng Cháp âm lich ở nước ta.

Bước sang thế kỷ 21 , Nhà nghiên cứu văn hoá dân gian PGS Lê Trung Vũ trong cuốn Tết cổ truyền người Việt Hà Nội năm2002 , trang 49 có dẫn lại chuyện sự tích ông đầu rau . và có dẫn luận cứ của GS Trần Quốc Vượng cách đây 2300 năm đã tìm thấy những đầu rau bếp bằng đất nung không khác gì ngày nay ( ở Nội Cầm Bắc Ninh -Kinh Bắc) . PGS Lê Trung Vũ còn cho rằng việc thờ Ông Táo Vua Bếp cũng là nói tới Lửa.Phát minh ra Lửa rất quan trong với sự phát triển của loài người. và tác giả này còn dẫn kết quả nghiên cứu của tác giả Toan ánh ( Sài gòn 1967) : Có 12 đại vương hành khiển , mỗi năm có một đại vương hành khiển trông coi nhân gian . và họ " bàn giao cho nhau " vào đúng ngày 23 tháng Cháp âm lịch. Như vậy qua tra cứu từ điển , cũng như kết quả nghiên cứu của nhiều tác giả , chúng ta thấy tục thờ Ông Táo ( Công ) đã có từ lâu ,và là một trong những tập tục rất đẹp của người Việt.

3- Hậu WTO có cần ông Táo ?

Ngay như gia đình tôi việc đun nấu cũng đã thay đổi rất nhiều . Thời thơ ấu và ngay cả lúc đi trọ học vẫn nấu cơm bằng 3 ông đầu rau bằng đất , Thời học Đại học , Mỹ ném bom Hà Nội, nên sơ tán về vùng Yên Thế ( Bắc Giang ) thấy bếp nhà chủ thay bằng kiềng sắt. Còn bếp Sinh Viên là những lò than cục rất lớn , nấu cơm bằng vạc to cho 50-60 người ăn.

Sau này thời đánh Mỹ dân phải đun bằng bếp dầu hoả . Thời sống bằng "sổ gạo" và tem phiếu thực phẩm; nếu Ai đun bằng bếp điện ( dân đi du học nước ngoài mua về ) thì điện sụt xuống và cả khu tập thể lưới điện bị phụt tắt. Nay hậu WTO ngay ở quê tôi Kinh Bắc ( cách Hà Nội 70 km ) , nhiều nhà đã chuyển sang đun bếp Gas , chỉ một cuộc điện thoại là hãng đại lý Gas quốc tế cho thợ đến lắp bếp và cả bình Gas hoàn chỉnh. Hậu mãi nghiêm chỉnh . Nào còn kèm chảo rán chốn dính . ly , cốc, ... thậm chí thay bếp mới an toàn hơn miễn phí, nếu dùng Gas liên tục của họ .

Bếp hậu WTO ở Kinh Bắc đã nhẩy vọt về công nghệ , một người em con chú ruột tôi thì đã gom hết chất thải của người và chăn nuôi gia súc làm hầm BIOGAS , môi trường sạch sẽ , Gas thì thừa nấu ăn , nước tắm quanh năm.

Còn ở thành phố Hà Nội , nhà vợ tôi ở khu phố cổ chéo góc chợ Đồng Xuân ,một mét vuông mặt phố nếu cho thuê là nuôi được cả nhà. Nên gia đình em vợ tôi ăn cơm " gọi qua điện thoại " quanh năm suốt tháng , Khách như vợ chồng tôi đến cũng" ăn cơm đặt qua điện thoại" mang đến tận nhà , kể cả đồ cúng của ngày Tết cũng" đặt hàng " qua điện thoại .

Nhiều gia đình trẻ hầu như chỉ ăn cơm với nhau vào những ngày nghỉ ! Tủ lạnh quan trọng hơn Bếp. Như vậy ngày Tết Ông Táo đã có sự thay đổi đi rất nhiều :

- về hình thức Bếp đun rơm rạ từ 3 ông đầu rau đất sét - bếp kiềng sắt- bếp than , bếp dầu hoả- bếp Biogas ( ở gia đình nhà quê hoặc trang trại chăn nuôi gia súc) - đến bếp Gas, bếp từ, lò nướng , Lò Vi sóng ...

- bữa ăn cũng đã thay đổi từ ăn " tự cung tự cấp , cây nhà lá vườn " sang "bữa ăn nhanh công nghiệp " .

- tâm thức người ăn cũng đã khác đâu còn chỉ "ăn chắc mặc bền" mà ngày càng ăn ngon mặc đẹp .

- Hậu WTO , Bếp của kẻ giàu người nghèo cũng ngày càng cách biệt . Kẻ ăn không hết người lần không ra. Kẻ giàu thì nào bếp Gas, bếp từ, lò nướng , Lò Vi sóng ...Người nghèo phải đun bằng bếp than tổ ong , nhóm lò trong các ngõ hẻm làm khói mù mịt tắc thở hàng chục hộ gia đình .

4- Kết Luận .

Nhưng ý nghĩa về ngày Tết ông Táo theo chúng tôi vẫn còn nguyên giá trị ở khía cạnh tín ngưỡng dân gian . Nó giúp cho con người ta tĩnh tâm hướng thượng.

Chúng tôi xin cống hiến độc giả một bài văn khấn đang lưu hành trong tín ngưỡng dân gian người Việt dùng vào ngày giỗ ông Táo( 23 tháng Cháp Âm Lịch ):

Khấn Ông Táp về trời

Nam mô a di đà Phật

Nay nhân ngày 23 tháng Chạp

Lòng chúng con dào dạt mênh mông (*)

Toàn gia quyến dốc một lòng

Sắm lễ mọn dâng lên

đã nhất tâm một lòng một dạ

thắp hương thơm lễ tạ chư thần

đông trù tư mệnh Táo phủ Thần quân

ngày là chủ ngũ chư thần xét soi

ngưòi trần phạm tội phạm sai

cúi xin nhận lỗi các ngài gia ân

ban lộc ban phước ban phần

công bằng hợp lý mười phân vẹn mười

hôm nay Ngài sắp về trời

Lòng con tâm niệm vài lời cầu xin

Cầu cho trăm họ bình yên

Cầu cho gia sự ấm êm thuận hoà

Xanh như lá , đẹp như hoa

Bước sang năm mới trẻ già yên vui

đến đây đọc họ tên và địa chỉ người câu khấn ví dụ : Nguyễn văn Bờm cùng đại gia đình tại thôn Tháp Dương xã Trung kênh huyên Lương Tài tỉnh Bắc Ninh Việt nam .

Rồi đọc tiếp :

Cùng nhất tâm cẩn cáo

Nam mô a di đà Phật ( 3 lần )

Khấn xong thì đi thả cả xuống sông .

( ghi chú vì chúng tôi mới sưu tầm , nên chưa thẩm định xem bài cúng này có linh nghiệm hay không - xin lý giải sau ) .

Nhưng như các bạn độc giả biết đấy , nhiều con sông do "đô thị hoá - công nghiệp hoá - hiện đại hoá nên sông đã chết đục đen như mục , cá cũng chết . Nên lúng túng không biết thả cá sau cúng ông Táo ở đâu . Do vậy mấy nghệ nhân làm hàng Mã đã có sáng kiến làm Cá Giấy đốt cho Ông Táo để cưỡi về trời vào 23 tháng Chạp này ./.


(*) tại sao dào dạt mênh mông NVH ?







© Tác Giả Giữ Bản Quyền.


tải đăng theo nguyên bản của tác giả gởi từ Hà Nội ngày 30.01.2008


Trang Chính Thơ - Nhạc Văn - Truyện Biên Khảo Nhận Định Âm Nhạc Kịch Nghệ Ấn Phẩm