TÁC GIẢ
TÁC PHẨM






. Sinh ngày 8 tháng 9 năm 1946
. Tại Thôn Tháp Dương, xã Trung Kênh, huyện Lương Tài , tỉnh Bắc Ninh.

. Tiến sĩ Kinh tế. ( bảo vệ tại CHDC ĐỨC 28-2-1987)
. Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội
. Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội.

TÁC PHẨM XUẤT BẢN :

- Sếu Đầu Đỏ (tập thơ), 1998.
- Mưa Trong Thơ Việt (sưu tầm, tuyển chọn), 1996.
- Miền Quê Kinh Bắc: tuyển thơ cổ và kim (sưu tầm, tuyển chọn), 1997
-Tuyển Tập Thơ Văn Xuôi Việt Nam và Nước Ngoài ( biên soạn cùng PGS. TS Nguyễn Ngọc Thiện, Viện Văn học).
- Chân Dung Các Nhà Kinh Doanh Nổi Tiếng Thế Giới ( biên soạn cùng Nguyễn Hữu Viêm, Thư viện Quốc gia).

VĂN - TRUYỆN

. BÀN THIÊN NAM BỘ
. QUÊ NGOẠI TUỔI THƠ
. EM Ở ĐÂU ?
. CHUYỆN MẸ KỂ
. ĐÁM MA CON CHÓ TRẮNG
CỦA CỤ TỔNG DOÃN

. CÂY GẠO VỚI NGÔI MIẾU CỔ LỤC ĐẦU GIANG
. VỚT CỦI TRÊN LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG LÀ AI ?
. CÂY VỐI LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG TỰ TỬ Ở LỤC ĐẦU GIANG ?
. CU KIẾM Ở LỤC ĐẦU GIANG
. KẺ GIẦU Ở LỤC ĐẦU GIANG
ĐÊ BIỂN
NGÔI CHÙA LỢP CÓI VEN BIỂN
DÂN LỤC ĐẦU GIANG BỊ LƯU ĐẦY Ở PHÚ QUỐC
VƯỜN ỔI NGỰ
CU VE Ở LỤC ĐẦU GIANG
XÓM NB Ở CÂY SỐ 6
PHỞ CHUA THẤT KHÊ

BIÊN LUẬN

. VŨ VĂN KÍNH : NGƯỜI ĐÃ XUẤT BẢN NHIỀU ĐẦU SÁCH VỀ NÔM NHẤT TẠI VIỆT NAM
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ I -
. THẬT ÁM ẢNH KHI ĐỌC 100 BÀI THƠ TỨ TUYỆT CỦA NGUYỄN KHÔI ( KINH BẮC )
. QUAN HỌ BẮC NINH ĐI VỀ ĐÂU THỜI HỘI NHẬP QUỐC TẾ !
. THI SỸ ĐÔNG HỒ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 2 -
. VĂN BIA CŨNG CHÍNH LÀ MỘT CUỐN GIA PHẢ BẰNG ĐÁ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 3 -
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM - PHẦN THỨ 4 -
. BÀN VỀ NHÀ THỜ HỌ Ở HÀ NỘI VIỆT NAM
. SAU KHI VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO VỀ VĂN HOÁ NGƯỜI VIỆT NAM KHÔNG BỊ ĐỒNG HOÁ
. TỤC NGỮ DÂN TỘC MƯỜNG
. NÉT ĐẸP VỀ TẾT QUÊ TÔI LỤC ĐẦU GIANG
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN
. TRANH TẾT ĐÔNG HỒ (KINH BẮC) MANG HỒN THUẦN KHIẾT VIỆT NAM
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI HOA VÀ CÂY CẢNH Ở NHÀ QUÊ VIỆT NAM
. LỄ HỘI Ở KINH BẮC
. BẬP BẸ ĐÁNH VẦN TÊN LÀNG KINH BẮC
. TẬP TỤC ĐẸP LỄ THƯỢNG THỌ Ở KINH BẮC
. Nguyễn Khôi (Đình Bảng) Người "tái sinh" thể thơ Song Thất Lục Bát ...
. MỘT VÀI LỜI VỀ MÚA RỐI NƯỚC Ở KINH BẮC
. GIAO THOA CỦA ẨM THỰC NAM BỘ Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI
. CỔNG LÀNG KINH BẮC CẦN BẢO TỒN NGHIÊM NGẶT
. GIẾNG LÀNG KINH BẮC
. VÍ DỤ ĐƯỢC MẤT Ở TRUNG QUỐC VÀ NHẬT BẢN
. TẬP VIỆC HIẾU Ở KINH BẮC
. TẬP TỤC VỀ ĐÁM CƯỚI Ở KINH BẮC
. THĂM PHỐ CỔ ĐỒNG VĂN HÀ GIANG
. LÀNG NGHỀ CỔ TRUYỂN KINH BẮC
. BIA KHẮC TRÊN VÁCH NÚI Ở SƠN LA
. ĐÊ KINH BẮC
. NUÍ THIÊN THAI KINH BẮC
. ĐỀN MIẾU Ở KINH BẮC
. CHÂN DUNG VĂN HỌC KIỂU HUYỀN VIÊM
. ĐẾN VĨ TUYẾN 38
. CHỢ QUÊ KINH BẮC
. 36 GIÁ ĐỒNG Ở KINH BẮC
. CHỢT NHỚ LẠI GIÁNG SINH ĐẾN HOLLYWOOD
. NĂM MẬU TÝ MẠN ĐÀM VỀ CON CHUỘT



















NĂM MẬU TÝ
MẠN ĐÀM VỀ CON CHUỘT


Đặt Vấn Đề :

Năm mới là Mậu Tý. đó là năm chuột . Nhân năm mới xin mạn đàm đôi điều về con chuột Việt Nam.

1-Trong khẩu ngữ :

Dân gian thường có những cụm từ liên quan đến con chuột , ví dụ " chuột bọ " để nói đến mùa màng bị tàn hại do đàn chuột; " chim chuột " để chỉ quan hệ nam nữ vụng trộm quá phóng túng so với khuôn mực của lề thói phong kiến ." chuột đen đầu" để ám chỉ lũ tham quan ô lại nhũng nhiễu dân đen . " chuột chù " để chỉ sự hôi thối ghê tởm ; " chuột nhắt " để chỉ nòi giống bé nhỏ ; " chuột cống " để chỉ sự to lớn ...

2- Trong Tục ngữ ca dao :

Có nhiều câu tục ngữ lưu truyền đến tận ngày nay :

Lờ đờ như chuột bị xông khói

Cháy nhà mới ra mặt / mạch chuột

Hoặc

Con mèo mà trèo cây cau

Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà

Chú chuột đi chợ đường xa

Mua mắm mua muối giỗ cha con mèo

3- Trong văn học cổ :

Theo Từ điển chữ Nôm của nhóm Nguyễn Quang Hồng -Nguyễn Tá Nhí ( Nhà xuất bản Giáo dục Hà Nội năm 2006 ) thì có nhiều tư liệu Hán Nôm có liên quan đến con chuột , ví dụ như :

Chuột chù ở ngách hôi tanh (Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa sách ký hiệu AB372 );

Thập thò như chuột trong hang( Thiên nam ngữ lục ngoại kỷ sách ký hiệu 478/1-2);

Rúc rích thây cha con chuột nhắt ( Xuân Hương thi tập sách ký hiệu VNb 21 );

Quanh queo lối chuột ,chênh vênh tai mèo ( Nhị độ mai diễn ca sách ký hiệu VNb 37 );

Đì đẹt ngoài sân tràng pháo chuột ( Vị thành giải cú tập biên Trần Tế Xương );

Nhân những hận chuột phải nuôi mày ( Thơ Nguyễn Trãi);

Có thủa đắc thời mèo đuổiỉ chuột ( Trinh quốc công Nguyễn Bỉnh Khiên thi tập sách ký hiệu AB 635 )

Lệ cái chuột kêu mà con muông trốn ( Tân biên truyền kỳ mạn lục sách ký hiệu VHv 1494);

Thấy chú chuột đực nằm dài( Trinh thử truyện sách ký hiệu 1875);

Trong văn học cổ đáng chú ý có tác phẩm Trinh thử . Tác phẩm này đã đựoc cụ ưu Thiên Bùi Kỷ hiệu đính do Nhà xuất bản Tân Việt sáng lập năm 1937 - Trị sự 20 Amiral Courbet ( êtage N2 ) Sài gòn giá 8$ ( Trung Bắc Miên Lào 9 $).

Cụ Dương Quảng Hàm trong cuốn Việt Nam thi văn hợp tuyển do Nha học chính Đông Pháp xuất bản tại Hà Nội năm 1943 , đã giới thiệu truyện Trinh thử . Theo cụ Dương Quản Hàm thì truyện này do Trần triều xử sỹ Hồ Huyền Quì tiên sinh soạn.

Trinh thử nghĩa là con chuột có lòng trinh tiết .Truyện này là một câu chuyện ngụ ngôn , tác giả mượn chuyện của loài chuột để tán dương cái lòng trinh tiết và chỉ trích cái thói dâm tà của người đời.

Cụ Dương Quảng Hàm có lược truyện và trích dẫn hai đoạn :

Chuột đực lấy lời lẽ ngọt ngào quyến dũ chuột bach , nhưng bị từ chối ví dụ có câu :

" mặc ai ong bướm xôn xao

Mười phần cũng chẳng chuyển dao một phần ".

Hồ sinh khuyên răn chuột cái , ví dụ có câu :

" ái ân là nghĩa nặng thay

Vợ chồng há phải một ngày dám quên ".

4- Trong câu đố dân gian :

Việt Nam có kho tàng câu đố vô tận , trong đó cũng đụng đến con chuột , ví dụ :

Chỉ bằng quả mướp

ăn cướp cả làng ?

hoặc câu :

Bốn anh cùng ở một nhà

Cùng sinh một giống , cùng ra một hình

Một anh thì đỗ cống sinh

Một anh quỷ quái như tinh trong nhà

Một anh hôi hám xấu xa

Một anh ăn vụng cả nhà đều kinh

( Bốn chuột : chuột cống , chuột đàn, chuột chù , chuột lắt/ nhắt )

( Theo Ninh Viết Giao Câu đố Việt Nam , câu 624-625 trang 192 Nhà xuất bản Khoa học Xã hội Hà Nội , 1990)

5- Trong Truyện Ngụ Ngôn Dân Gian :

Hồi còn " thò lò mũi xanh chạy quanh hàng bánh đúc ", vẫn chưa đi học, tôi đã được bố tôi kể cho nghe nhiều chuyện ngụ ngôn dân gian , có chuyện Tý( chuột ) - Sửu( trâu ) nay đã hơn nửa thế kỷ mà vẫn nhớ đại ý :

" Có ông quan thanh liêm về hưu, giá cả leo thang (hồi ấy chưa có cụm từ lạm phát NVH ) cuộc sống ngày càng khó khăn , lần lần bà vợ quan phải bán dần đồ đạc và đồ nữ trang trong nhà để nuôi chồng con, Một hôm quan hưu trí thấy vợ lấy từ tủ ra một con chuột lắt/nhắt bằng bạc để đem đi bán . Quan hỏi :

- Sao bà có con chuột bạc này ?

- Hồi ông làm quan , nhân ngày chúc thọ ông 50 tuổi , có một thuộc hạ đã qua tay tôi để biếu ông con chuột này !

Quan ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói :

- Hồi ấy sao bà khờ/dại quá , đúng là tôi tuổi Tý ( chuột ) , nhưng giá bà nói dối bảo thuộc hạ của tôi là tôi tuổi Sửu ( Trâu ) , họ biếu cho con trâu bạc thì nay về hưu , bán dần thì có đỡ cực khổ không ?".

Tôi nghĩ chuyện trên nay ghi lại vẫn thấy thấm thía vô cùng ! Và nhìn tranh Đông Hồ về đám cưới chuột , mỗi người sẽ có cách giải mã khác nhau !

6- Với Nhà Khoa Học :

Chuột là loại gậm nhấm tệ hại nhất hành tinh. Các nhà khoa học tính toán sau một năm một cặp chuột có thể sinh sản được 1.500 con ( Ba thế hệ cùng sinh nở ra con, cháu, chắt ). Nguy hiểm nó đã từng gây dịch hạch làm chết một lúc hàng trăm vạn người . ( Chuyện lạ có thật về động vật , Nhà xuất bản giáo dục , Hà Nội năm 1994 ).

7- Năm Chuột Trong Lịch Sử Nước Ta :

Theo Đại việt sử ký toàn thư thì những năm Tý (Năm chuột ) trong lịch sử nước ta cũng có nhiều dấu ấn rất đáng ghi nhớ: 7.1 Thiên tai ác nghiệt . Ví dụ :

.1108 vì nước to để ngăn nước lụt nên có nước ta bắt đầu đắp đê sông Hồng

.1156 trời mưa ra cát vàng

.1180 mưa to có động đất

.1192 động đất ( tháng 6 )

.1276 mặt trời có chấm đen bằng quả trứng gà lay động rất lâu, có hai ngôi sao đấu nhau giữa trời, một ngôi sa xuống ,

.1300 động đất , mặt trời rung chuyển

.1336 nước rất to

.1348 Hạn hán tháng 5, nước to tháng 7

.1360 nhật thực tháng 5 và nước to tháng 7

.1444 động đất có nhật thực và có nguyệt thực

.1468 hạn hán tháng 4

.1480 mưa đá ngày 22 gìơ dậu; tháng 6 lại hạn hán.

.1516 nước to tháng 3

.1618 nước lên to vào tháng 8

v.v...

Theo tôi ,Ngày xưa phưong tiện sống còn đơn sơ, tổ tiên ta khổ cực hơn nhiều so với thiên tai ác nghiệt ngày nay.

8- Các Nhân Vật Lịch Sử Với Năm Chuột :

Canh Tý năm 40 Hai Bà Trưng khởi nghĩa đánh đuổi Tô Định, xưng vương;

Giáp Tý 544 Lý Nam Đế lấy quốc hiêu Vạn Xuân;

Canh Tý 1000 Lê Hoàn cử tướng đi tuần cõi Bắc.

Nhâm Tý 1012 Lí Thái Tổ hoàng đế có lần nhún nhường cho rằng : " Tôi là người ít đức , lạm ở trên dân , nơm nớp lo sợ như sắp sa xuống vực sâu ...".

Bính Tý 1036 đại xá thiên hạ.

Giáp Tý 1084 Tiến sĩ đầu tiên của nước ta Lê Văn Thịnh ( Kinh Bắc ) làm việc về cương giới với người Tống đã đòi lại được 6 huyện 3 động .

Bính Tý 1096 Tiên sỹ Lê Văn Thịnh bị vu là ' hoá hổ " ở Hồ Tây để hại vua , bị đầy lên mạn Thao Giang ( mất tăm tích từ đó NVH ).

Giáp Tý 1264 Công thần số 1 nhà Trần là Trần Thủ Độ mất . Ông là người không có học vấn , nhưng có tài lược hơn người, đã cướp ngôi từ nhà Lý về nhà Trần. Ông để lại nhiều tích hay ví dụ : Ông đã cho tiền của thưởng cho người dũng cảm " đàn hặc ' tội của ông với nhà vua :" Trần Thủ Độ át quyền vua " . Có lần ông cũng lấy vàng lụa thưởng cho người ngăn cản Linh từ Quốc mẫu đi kiệu vào khu vực cấm.

Bính Tý 1276 Nhà Nguyên "ép ta " "điều dân giúp quân " làm bia đỡ đạn , nhưng vua Trần kiên quyết từ chối.

Canh tý 1300 Hưng Đạo Vương Trần Hưng Đạo ốm nặng , đã dặn lại vua Trần :" Khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy " . Ông là người lấy Trung làm hiếu , đặt quyền lợi dân tộc nên trên bất hoà nộ bộ gia tộc nhà Trần .Ông mất ngày 20-8 ở Kiếp Bạc . Mộ ông nay vẫn chưa tìm thấy ?Nhưng nay đền thờ ở khắp cả nước ta .

Nhâm tý 1372 Trương Hán Siêu làm việc ở Miếu Khổng Tử

Canh tý 1420 Lê Lợi thắng lớn, chém hơn 1000 thủ cấp của quân Minh xâm lược ở Lỗi Giang .

Nhân Tý 1432 Đào Cát Hãn ( Mường Lễ Tây Bắc ) đầu hàng nhà Lê.

Canh Tý 1480 Lương Thế Vinh hàn lâm viên soạn thư từ về ngoại giao , Tàu rất nể phục.

Canh tý 1540 Mạc Đăng Dung và bè đảng mỗi người đều cầm thước , buộc dây vào cổ , đi chân không , đến phủ phục trước Mạc phủ nhà Minh , quỳ gối , cúi đầu dâng tờ biểu đầu hàng

1541 thì Mạc Đăng Dung chết.

v.v...

9- Tâm Thức Dân Gian Về Năm Chuột :

` Tuy là sách bị cấm , nhưng các chợ đều bày la liệt một cuốn sách : " Lịch vạn sự " . Sách không ghi tác giả , chỉ ghi ấn bản tại Sài gòn ,chỉ có 4000đồng VN ( 1 USD mua được 4 cuốn ) . Ví dụ như năm Mâu Tý này sách " truyền dạy " cho người trần mắt thịt " nhiều điều " tù mù " ví dụ :

Mậu Tý 2008 chu vương hành khiển , thiên ôn hành binh chỉ thần li tào phán quan , tích lịch hoả ; cung càn - con nhà xích đế ( phú quý ) . Ngày mồng 1 Tết ngày Đinh Sửu : tài thần chính đông , hỷ thần chính nam , giờ tốt là Dần ( 3-5),mão ( 5-7),tỵ(9-11), thân ( 15-17),tuất (19-21), hợi ( 21-23) .

Sách này còn dậy họn người xông đất đầu năm Mậu Tý ví dụ chủ nam tuổi Tý ( chuột ) thì chọn người xông nhà có hàng can Nhâm hợc ất ; con chủ nữ tuổi Tý chọn người xông đaats có hàng cân Bính ,Mậu và Tân. Sách cũng ghi tam hợp Thân( khỉ )- Tý( chuột )- Thìn( Rồng ) . Còn tứ hành xung ( xem cho thiên di, nhập mộ, trùng tang ) là Tý ( chuột ) - Ngọ( ngựa ) - Mão( mèo ) - Dậu ( gà ). Sách còn dậy chọn ngày tốt xấu , ví dụ ngày nguyệt kỵ ( tháng 5 ngày tý :chuột ). Sách còn ghi bảng và coi sao coi hạn cho nam nữ và cchs tiễn sao xấu và nghin sao tốt theo âm lịch . Sách còn ghi bảng đồ hình củ 9 vì sao chiếu mạng. Sách còn ghi lại phương pháp xem lành dữ qua ù tai ( ví dụ giờ Tý ù tai trái con gái nghĩ đến mình ; ù tai phải, mất của . hoặc lành dữ qua máy mắt ( ví dụ ngày Tý máy mắt trái có rượu thịt , may mắt phải có người nghĩ đến mình ). Sách còn ghi điềm chim kêu (ví dụ giờ Tý chim heo kêu mất người thân , đề phòng gìn giữ trẻ em ). Sách còn dạy cách xem ngày hoàng đạo( tốt ) và ngày hắc đạo ( xấu ) ( ví dụ tháng giêng- bày vf tháng 6- chạp ngày hoàng đạo là Tý , tháng tư-mười ngày hắc đạo là ngày Tý. Sách cũng ghi xem giờ hoàng đạo ( ví dụ giờ tý vào ngày dần -thân , mão- dậu ,Tý-ngọ là hoàng đạo ). Sách phú coi giò gà có 26 câu thơ lục bát (ví dụ có câu da gà tươi mát vàng son , đi thi chắc đậu đi buôn chắc lời). Sách còn ghi tháng đại lợi gái xuất giá về nhà chồng ( ví dụ tuổi Tý xuất giá vào tháng 6-12 là tháng đại lợi ). Phần cuối sách ghi bảng có thể sinh trai hay gái theo ý muốn ( theo tuổi vợ ) , bảng này là tài liệu của một triều đình phong kiến để bạn đọc tham khảo ?

Tôi ( NVH ) có mang vài cuốn Lịch Vạn sự vài năm liền nhau để so sánh thì thấy nội dung cơ bản giống nhau , chỉ khác nhau 365 ngày cụ thể. Nếu giữ bản in năm trước để biên tập lại năm sau cũng tiện lợi giảm giá thành in .

Lấy một ngày cụ thể 8-9-2008 ngày thứ hai tức ngày 9-8 âm lịch, ngày Tân Hợi , Hành Kim- sao Kim Trương -Trực mãn . Giờ tốt Thìn , Mùi, Tuất , Hợi, Ngọ, Sửu. Tuổi xung Ất, Tỵ , Kỷ hợi . Nên xuất hành , khai hoang , cung tế , làm phúc . Kỵ : xuất hành , kiện tụng , an táng .

Tôi đã được nghe nhiều người phản bác cơ sở khoa học của Lịch vạn niên trên, nhưng trong lời nói đầu của tác giả ẩn danh này qua nhiều năm đều khẳng định ( xin trích một đoạn : Lich vạn niên Mậu Tý (2008 ) được xây dựng trên cơ sở lịch Việt Nam (1901-2010) của nhà xuất bản Khoa học kỹ thuật và nhiều sách Ngọc chính tông thông thư, rất có giá trị của các nhà nho học lâu đời với sự kết hợp của nhiều môn âm dương ngũ hành, thiên can, địa chí, nhị thập bát Tú, mười hai trực và hoà trực ,ngày giờ tiết khí , trung khí , sao tốt , giờ tốt ...".

Sách thì cấm, nhưng tín ngưỡng dân gian ai mà cấm được trong khi nhiều thứ huyền bí mà khoa học cũng còn bó tay ?

Kết Luận :

Mậu Tý lại đến vận hội và thách thức đang dồn dập đến với Tổ quốc thân yêu của chúng ta . Vốn đầu tư nước ngoài (FDI) năm ngoái đến trên 20 tỷ USD/80 tỷ USD , Kiều hối và ODA hình như bằng nhau đều dưới 10 tỷ USD . Vì sức cạnh tranh càng ác liệt , nên có lẽ đến 7000 doanh nghiệp tư nhân riêng ở Hà Nội năm ngoái tự nhiên "mất tích" , cơ quan Hải quan , thuế má... ráo riết truy tìm mà không ra tung tích. Như Chuột đã chui vào hang chờ thời ? . Họ trốn thuế vì "phá sản" hoặc họ đã kinh doanh kiểu " chộp giật" ?!

Năm con chuột hậu WTO , riêng tôi rất thích con chuột hoạt hình chiếu trên Cáp truyền hình kênh CN rất nhanh nhẹn thông minh thiên biến vạn hoá đối phó với con mèo nhiều mưu mẹo để cùng chung sống hoà bình !

Và tôi vẫn nhớ Bức tượng đồng khá lớn ông chủ dắt tay con chuột trong Disneyland ở Hoa Kỳ. Con chuột được vinh danh trong tâm thức khách du lịch năm châu bốn biển ./.







© Tác Giả Giữ Bản Quyền.


tải đăng theo nguyên bản của tác giả gởi từ Sài Gòn ngày 22.01.2008


Trang Chính Thơ - Nhạc Văn - Truyện Biên Khảo Nhận Định Âm Nhạc Kịch Nghệ Ấn Phẩm