Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới



KỶ NIỆM NHỎ VỀ

NHẠC SĨ ĐỖ NHUẬN








N hạc sỹ Đỗ Nhuận quê ở thôn Hoạch Trạch xã Thái Học, huyện  Cẩm Bình,   Hải Dương. Sinh ngày  10 tháng 12  năm   1922 . Rời Cẩm Bình từ rất nhỏ, Đỗ Nhuận từng sống nhiều năm ở thành phố cảng  Hải Phòng, nơi cha ông phục vụ trong đội  quân nhạc  với vai trò "lính kèn Tây".

Một trong những bài hát của nhạc sĩ Đỗ Nhuận được nhiều người hát trong giai đoạn khởi nghĩa giành chính quyền là tác phẩm “Du kích ca”. Theo ghi chép trong hồi ký của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, bài “Du kích ca” được sáng tác trong khoảng thời gian sau Tết Âm lịch năm 1945. Khi đó, không khí cách mạng từ bên ngoài đã lan vào trong nhà tù Sơn La, anh em trong tù luôn hồi hộp dõi theo những tin tức cách mạng bên ngoài.... Lời bài hát Du Kích Ca như sau :

Anh em trong đoàn quân du kích cùng vác súng lên nào

Đi lên đi lên xuyên qua rừng qua núi

Trong mây mù đêm tối vượt suối băng ngàn.

Giặc tiến tới đây súng kia cùng nhau cướp lấy

Nhằm cùng nhau bắn mấy viên là mấy quân thù

Đi lên xung phong ta hợp cùng dân chúng

Cướp lấy phần chiến thắng giải phóng giống nòi.

Anh em trong đoàn quân du kích

Cùng vác súng lên nào đi lên đi lên

Xuyên qua rừng qua núi trong mây mù đêm tối vượt suối băng ngàn.

Giặc tiến tới đây súng kia cùng nhau cướp lấy

Nhắm cùng nhau bắn mấy viên là mấy quân thù

….

Đỗ Nhuận không phải là người trong quân đội, nhưng người chiến sĩ mới của cách mạng đã tạo nhiều cảm hứng cho ông. Trong kháng chiến chống Pháp, Đỗ Nhuận đã viết nhiều tác phẩm gây ấn tượng mạnh mẽ, thúc giục cả dân tộc vững bước trong cuộc kháng chiến trường kỳ. Bên cạnh “Áo mùa đông” đằm thắm, trữ tình là “Ca ngợi Hồ Chủ tịch” (1951) trang trọng;

Hồi đó tôi 11 tuổi tôi sinh năm 1940.Làng tôi thuộc xã Phú Cường huyện Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây (nay thuộc Phú Cường Ba Vì Hà Nội),xã tôi năm cạnh bờ đê sông Hồng, quanh năm nước đỏ au, đầy phù sa, cuồn cuộn chảy,đứng trên bờ đê làng tôi nhìn sang Việt Trì rất gần.Làng tôi thuộc vùng Pháp tạm chiếm đóng. Bên vùng kháng chiến gọi chúng tôi là dân vùng tề…Pháp nhẩy dù và xây đồn bốt giữa hai thôn Chiểu Dương và Phú Thịnh của xã Phú Cường- năm 1948.Tôi thì gọi xã tôi là vùng bị giặc tạm chiếm vì tối tối vẫn có cán bộ cách mạng và dân quân du kích hoạt động. Nhiều nhà đào hầm nuôi dấu cán bộ. Nhà tôi cũng trong diện ấy. Hầm đào dưới nền chuồng bò. Vì gia đình theo kháng chiến nên tôi được ra vùng tự do học để phục vụ kháng chiến sau này – Chúng tôi đến ở thôn Văn Luông, xã Chiến Thắng huyện Hạc Trì tính Phú Thọ. Ra vùng tự do học có đến hàng trăm đều cỡ tuổi 11-12, số 15-16 tuổi rất ít. Chúng tôi được UBKC xã Phú Cường liên hệ với xã sở tại được trọ nhà dân mỗi gia đình 5-6 người.

Tôi nhớ năm đó là năm 1951, một ngày chủ nhật tháng 4 tháng 5 gì đó . chúng tôi được thông báo tập trung tại nhà bà Nhặt để đón Nhạc Sĩ Đỗ Nhuận đến thăm học sinh vùng tề ra…Đi cùng có thầy giáo Thái và con gái thầy là cô giáo Phúc. Nhạc sĩ Đỗ Nhuận đã chuyên trò với chúng tôi nhiều chuyện và khuyên bảo chúng tôi chăm chỉ học tập để sau này phục vụ cách mạng và nhạc sĩ có nói trên đường lên Tây Bắc tranh thủ vào thăm chúng tôi . Trong lúc chờ lệnh lên đường sẽ dừng chân ở đây và tham gia dạy hát cho chúng tôi vui đỡ nhớ nhà… Khi ấy Nhạc sĩ 29-30 tuổi.

Phong trào ca hát trong thời ky chin năm thật sôi nổi hào hùng, đi đến đâu cũng múa hát đặc biết là tầng lớp thanh thiếu niên như chúng tôi. Những đơn vị bộ đội cũng cùng ở trong làng với chúng tôi, ngoài những giờ phút lăn lê bò toài xong cũng hát múa rất vui vẻ hào hứng. Tôi nhớ bài hát các anh thường hát khi đó là bài Thời cơ đã đến và bài Kết đoàn với những ca từ hào hùng như thúc dục kêu gọi mọi người đoàn kết tiến lên diệt thù…

Đầu tiên Nhạc sĩ Đỗ nhuận đọc cho chúng tôi chép bài hát Ca ngời Hồ chủ tịch do chính nhạc sĩ sáng tác. Nhạc sĩ đã chia chúng tôi thành hai tốp để tập bài hát Ca ngợi Hồ Chủ Tich. Tôi vẫn nhớ Bài hát có lời ca từ như sau :


Bừng sáng ánh sao vàng trên bóng cờ, Hồ Chí Minh thân yêu của ta

Người đấu tranh lãnh đạo cuộc kháng chiến trường kỳ

Mưu ấm no cho dân Việt Nam.

Dắt dìu chúng ta vùng lên, Hồ Chí Minh vì sao sáng ngời

Hồ Chí Minh muôn năm, Hồ Chí Minh muôn năm

Ngời ánh vinh quang của giống nòi.


* *


Vì nước ra đi sục sôi mối thù, vì cứu dân nô lệ lầm than

Thề sắt son nhân dân đoàn kết hướng theo Người

Quyết chống xâm lược giành tự do.

Suốt đời đấu tranh vì dân, Hồ Chí Minh vì sao sáng ngời

Hồ Chí Minh muôn năm, Hồ Chí Minh muôn năm

Ngời ánh vinh quang của giống nòi.


Để động viên chúng tôi say sưa học hát, nhạc sĩ đã đề ra sự thi đua xem nhóm nào nhanh thuộc và hát đều nhất. Nhạc sĩ hát và bắt nhịp cho tốp này hát trước, cho điểm rôi tốp kia hát, lại cho điểm, thường thì số điểm hai nhóm chỉ chênh nhau nhau nửa điểm hay một điểm là cùng… Cứ nghe nhạc sĩ biểu dương cho điểm xong là chúng tôi vỗ tay reo hò rất vui….

Bài hát Nhạc Sĩ dạy chúng tôi hồi đó đã để lại cho chúng tôi lòng tự hào dân tộc ta là có bác Hồ kính yêu và từ đó chúng tôi càng thêm yêu Tổ quốc và lãnh tụ của mình…Bài hát đã đi cùng chung tôi trong chín năm trường kỳ kháng chiến. Chúng tôi sau này đều trở thành người Thanh niên yêu nước và trở thành Đảng viên… có người trở thành chiến sĩ quân đội nhân dân mang quân hàm Đại tá và đều được tặng bằng khen huân huy chương trong công cuộc chống Mỹ cứu nước…

Chúng tôi còn biết Nhạc sĩ đã sáng tác được nhiều bài hát bài hát như “Sóng cả không ngã tay chèo” , và bài hát “Du kích sông Thao” (1949) nổi tiếng….

Nhạc sĩ Đỗ Nhuận đã tham gia chiến dịch Điên Biên và đã sáng tạo những tác phẩm có giá trị như: “Hành quân xa” (1953); “Trên đồi Him Lam” (1954); “Chiến thắng Điện Biên” (1954). Ở ca khúc “Hành quân xa”, chân dung người chiến sĩ Việt Nam được thể hiện trong âm nhạc khá chân thực, mang hơi thở và nhịp đập trái tim Việt Nam hồi đó.

Những thập kỷ 60-70 của thế kỷ trước,,, Chúng tôi nghe đài TNVN có nói nhiều đến Đỗ Nhuận và liên tiếp truyên đi những bài hát của ông sáng tác như “Hành quân xa” và “ Chiến thắng Điên Biên” lòng chúng tôi đã rạo rực,bồi hồi, xúc động tự hào …nhớ về ông Người Thầy đầu tiên dạy chúng tôi biết hát .

Đặc biệt có một lần ông đã nói đến chúng tôi học sinh vùng địch tạm chiến đã được ông đến thăm dạy hát bài “Ca ngợi Hồ Chủ Tịch” đầu tiên khi ông mới sáng tác chưa phổ biên . Khi ông nhắc đến chúng tôi ông đã có lời nhắn gửi tâm tư đến không biết ai mất ai còn với tình cảm dạt dào xúc động… và còn tự hào về chúng tôi là những người được hát đầu tiên tác phẩm này…

Lúc đó nghe vậy tôi đã cám động nói thành lời gọi tên ông “Nhạc Sĩ Đỗ Nhuận ơi em vẫn còn đây em đã trưởng thành rồi …Cám ơn Thầy đã dạy chúng em những lời ca đầu đời bỉ\ết hát để biết yêu đồng bào, biết yêu Tổ quốc, biết yêu lãnh tụ….

Nhạc sĩ năm nay còn cũng 96 tuổi rồi…Xin ghi lại một kỷ niệm về ông đối với chúng tôi…Một kỉ niệm về Bác Hồ…Về thời gian có thể nhớ sai đôi chút, nhưng câu chuyện kỷ niệm về Nhạc Sĩ Đỗ Nhuận dạy chúng tôi hát và nghĩ về ông là hoàn toàn sự thật đúng như vậy…



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ UôngBí ngày 13.5.2018.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004