Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Amelita Galli-Curci (1882-1963)



AMELITA GALLI-CURCI

GIỌNG NỮ CAO TRỮ TÌNH MẦU SẮC




T ên khai sinh của  Amelita Galli-Curci  là Amelita Galli.  Bà sinh ngày 18 tháng 11 năm 1882 ở  thành phố Milan, Italia. Cha Amelita , ông Erico Galli là một doanh nhân giàu có ở Milan còn mẹ Bellisoni của cô  sinh ra trong một gia đình có truyền thống âm nhạc,  cha của bà là  nhạc trưởng, còn mẹ bà là một  soprano. Amelita Galli thừa hưởng một môi trường giáo dục hoàn hảo, đặc biệt về âm nhạc và văn hoá: được mẹ dạy piano từ năm mới lên 5. Năm 11 tuổi được chính thức học nhạc một cách bài bản. 13 tuổi,  học phổ thông tại Học viện Quốc tế đến năm 1901.  Bà kể lại sau này: “Đối với nghề ca sĩ, sẽ thật may mắn nếu được học nhiều hơn một ngôn ngữ ngay từ khi còn nhỏ. Mẹ tôi là người Tây Ban Nha, cha tôi là người Italia, điều này làm cho tiếng Italia và Tây Ban Nha trở thành ngôn ngữ mẹ đẻ của tôi. Sau đó tại trường, tôi được học tiếng Pháp, Đức và Anh, không chỉ là biết bập bõm vài từ mà là có thể nói và viết thông thạo”. Cùng thời gian đó, Amelita Galli theo học tại Nhạc viện Milan, tại đây, cô bé được học piano, đối âm và lí thuyết âm nhạc. Những kiến thức trong nhưng năm tháng học nhạc từ thời nhỏ giúp Lita có một nền tảng kiến thức âm nhạc vững chắc. Năm 1903, Amelita tốt nghiệp với tấm huy chương vàng danh giá của nhạc viện về piano,  nhưng Amelita biết rằng cô chẳng thể nào trở thành nghệ sĩ piano chuyên nghiệp. Thay vào đó, Amelita sớm nhận giọng hát và niềm đam mê ca hát của mình: “Tôi thuộc về ca hát. Chẳng phải người ta nói rằng mọi người Ý sinh ra đều đã có một giọng hát tuyệt vời sao. Tôi bắt đầu nhận ra mình có một giọng hát và cần phải rèn giũa nó”. Amelita tỏ ra quan tâm đến những bài tập luyện thanh của nhà sư phạm thanh nhạc Manuel Garcia (người từng là thầy của Jenny Lind và Lilli Lehmann). Tốt nghiệp trường Liceo Allessandro Marzoni,   trong một đêm diễn recital vở opera I Puritani (Vincenzo Bellini) tại tư gia năm 1905, Amelita tham gia biểu diễn một vài trích đoạn. Trong số khách mời có nhà soạn nhạc danh tiếng Pietro Mascagni, một người bạn lâu năm của cha mẹ cô. Sau khi nghe Amelita hát, Mascagni đã hết lời ca ngợi âm sắc đẹp tự nhiên của cô và khuyên: “Cháu có một âm sắc vô cùng độc đáo, đó là một báu vật quí hiếm. Ta có thể nhận ra giọng hát của cháu trong suốt 20 năm nữa dù ở bất cứ nơi đâu và nó còn chứa đựng nhiều điều tiềm ẩn khác nữa. Hãy nhớ, có rất nhiều nghệ sĩ piano có năng khiếu, nhưng không có nhiều ca sĩ như vậy”.  Thời gian này, công ty của ông Enrico Galli bị phá sản, ông bỏ sang Argentina cùng 2 con trai gây dựng lại sự nghiệp, hai mẹ con Amelita  quyết định ở lại Italy. Với sự luyện tập bền bỉ, đúng cách, Amelita dần phát triển các kỹ thuật thanh nhạc của mình, mở rộng âm vực tới hơn 2 quãng 8 (từ a giáng đến f3), mà âm sắc trong trẻo tự nhiên vốn có hoàn toàn không bị mất đi, một giọng hát phù hợp hoàn hảo với những vai soprano trữ tình màu sắc (lirico coloratura), đặc biệt trong opera belcanto.  Năm 1906, Amelita nhận được mời biểu diễn chính thức với tổng số tiền nhận được chỉ là 300 lira. Ngày 26 tháng 12 năm 1906, tại nhà hát Trani, Amelita đã có buổi diễn debut trên sân khấu opera chuyên nghiệp bằng vai Gilda trong vở Rigoletto (Giuseppe Verdi). Âm sắc đẹp kì diệu, trong trẻo, mỏng manh như một thiếu nữ mới lớn, những note staccato chính xác, kỹ thuật điều khiền hơi thở hoàn hảo với làn hơi dài không tưởng đã làm nên một Gilda sống động, ngây thơ, đáng thương trên sân khấu. Amelita vụt sáng như một ngôi sao opera mới tại Italia. Gilda trở thành vai diễn được yêu thích của Amelita.  Thành công từ Trani giúp Amelita rộng đường chinh phục các nhà hát khác tên tuổi hơn từ Trieste cho đến xứ Catania.  Năm 1908, Amelita nhận lời mời thể hiện vai nữ chính Bettina trong buổi công diễn đầu tiên của vở Don Procopio, một trong những tác phẩm thời kì đầu của nhà soạn nhạc nổi tiếng Georges Bizet. Cùng năm ấy, Amelita kết hôn với Luigi Curci – con trai Hầu tước Carlo Curci. Amelita gắn họ chồng vào tên mình, trở thành nghệ danh đến cuối đời: Amelita Galli-Curci.  Tiếp đến Galli-Curci  có những chuyến lưu diễn nước ngoài. Năm 1908 tới Ai Cập. Năm 1913, 1914, 1915, lưu diễn tại Tây Ban Nha, đến Bỉ năm 1913, và Nga năm 1914, tuy nhiên đáng kể nhất là những chuyến lưu diễn đến Nam Mỹ. Năm 1910 Galli-Curci bắt đầu đặt chân đến Argentina. Một hôm soprano người Cu Ba Esperanza Clascenti bị ốm, Galli-Curci thay vai Gilda trong Rigoletto, vai diễn mà Galli-Curci đã thực sự nằm lòng. Khán giả lúc đấy, trước sự xuất hiện của soprano mới toanh, đã lên tiếng la ó, phản đối, nhưng chỉ ngay sau khi Galli-Curci cất giọng, tất cả đều im lăng và khi vừa kết thúc “Caro nome”, những tiếng hoan hô cổ vũ vang dội khắp nhà hát, Galli-Curci phải hát lại ngay trên sân khấu aria này 3 lần. Galli-Curci trở lại Nam Mĩ năm 1916, lưu diễn qua Uruguay, Brazil, Cu Ba... Rồi từ La Havana, Galli-Curci quyết định sang Mỹ.  Ngày 18 tháng 11 năm 1916, vào đúng dịp sinh nhật thứ 34 của mình, Amelita Galli-Curci đã có buổi diễn debut với khán giả Mỹ với vai Gilda. Soprano Mĩ huyền thoại Geraldine Farrar có mặt trong đêm diễn hôm ấy đã thốt lên: “Cô ấy gần như đạt được sự hoàn hảo tới mức con người có thể vươn tới được”.  Đêm diễn hoành tráng đã thành công đến nỗi Campanini đã quyết định ký hợp đồng cả mùa diễn với Galli-Curci với mức catse cao gấp 5 lần bình thường: 1500$.  Ở độ tuổi 36, Galli-Curci đã thực sự bước vào độ chín của cả vẻ đẹp ngoại hình cũng như giọng hát. Gương mặt trái xoan, đôi mắt to trong trẻo, sống mũi cao thanh tú, thân hình mảnh dẻ, phong thái tự tin, sang trọng, quý phái, và trên hết là một giọng hát đẹp lóng lánh không chút tì vết đã chinh phục hàng trăm nghìn khán giả nước Mỹ.  Catse của Galli-Curci tăng lên chóng mặt: 2000$,  rồi tới 3000$.   Ngày 14 tháng 11 năm 1921, Galli-Curci đã có đêm diễn ra mắt khán giả nhà hát danh tiếng Metropolitan Opera, New York với vai Violetta (La Traviata).  Amelita Galli-Curci gắn bó với nước Mỹ và cảm thấy đây thực sự là mảnh đất phù hợp với con đường nghệ thuật của mình. Bà quyết định nhập quốc tịch Mỹ, tuy nhiên ông Luigi Curci không đồng ý, hai người quyết định ly hôn năm 1920, nhưng bà vẫn giữ họ của chồng trong nghệ danh mình. Một năm sau, Galli-Curci lập gia đình với nghệ sĩ piano Homer Samuels, người sau này cũng thường xuyên đệm đàn cho Galli-Curci trong những buổi recital nhỏ. Samuels và Galli-Curci sống hạnh phúc với nhau đến tận khi Samuels qua đời năm 1956.  Amelita Galli-Curci qua đời ngày 26 tháng 11 năm 1963  ở tuổi 81.

 

 

GOLDEN  AGES OF  SOPRANO

 

Thế mạnh của giọng cao nữ Galli-Curci là những nốt staccato trong trẻo, những đường legato êm mịn và những đoạn lướt note rõ nét với tốc độ khác thường trong một âm vực khoáng đạt. Những note e3, f3 kết ngân dài sáng rực rõ khiến khán giả và các nhà phê bình thán phục. Galli-Curci là nghệ sĩ cẩn thận, nghiêm túc, bà tìm hiểu vai rất kỹ, phân tích đánh giá mọi khía cạnh tính cách nhân vật mà tác giả muốn nói, từ đó sáng tạo thêm những đoạn cadenza hợp lí, tùy theo từng hoàn cảnh. Am hiểu nhiều ngoại ngữ, Galli-Curci luôn nhấn mạnh việc nhả chữ cẩn thận đối với các tác phẩm thanh nhạc nước ngoài, và điều này cũng là bí quyết để bà có thể chinh phục được khán giả ở nhiều quốc gia khác nhau.  Amelita Galli-Curci là một trong số những giọng nữ cao mầu sắc -Coloratura soprano - xuất sắc nhất trong lịch sử, một tài năng kiệt xuất làm nên thế hệ  “Golden Ages of Singing” bên cạnh những tượng đài vĩ đại như Nellie Melba, Lotte Lehmann, Lusa Tetrazzini, Ernestine Schumann-Heink, Enrico Caruso, Beniamino Gigli, Rosa Ponselle, Tito Schipa, Lotte Lehmann, Kirsten Flagstad, Giuseppe de Luca, Conchita Supervia, Titta Ruffo, Feodor Chaliapin…



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 22.4.2018.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004