Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





ĐỨC KHOAN DUNG








I - Đại cương.


Theo Việt Nam Tự điển thì Đức là cái hạnh tốt đẹp thuần túy hợp với đạo lý. Nhân, Nghĩa, Lý, Trí, Tín là năm đức của con người. Tôi cho rằng người có đức là người giàu lòng thương người, có đủ năm đức Nhân, Nghĩa, Lý, Trí, Tín. Đó là kẻ nói năng chín chắn, có suy xét, hợp với đạo lý. Nói hay hứa gì với ai thì giữ lời dù tiến hành sự việc đó có thiệt, có hại cho mình cũng cứ tiến hành đương nhiên là chấp nhận cái không hay đó. Do đó, người có đức thì có uy tín lớn, nói thì mọi người tin và nghe theo. Đó cũng là yếu tố thành công trong cuộc sống.

Người có đức mà có lòng khoan dung là đáng kính. Nói như vậy không có nghĩa là người có đức, có lòng khoan dung là bỏ qua hết những việc sai trái của kẻ khác. Hễ ai phạm pháp thì vẫn phải xử đúng luật để mọi người đi vào nẻo chánh nhưng không khắt khe quá mà thôi. Vua Lý Thánh Tông là ông vua có đức. Một hôm ngự ở điện Thiên Khánh xét án, có Động Thiên công chúa đứng hầu, Thánh Tông chỉ vào công chúa mà bảo các quan rằng: “Lòng trẫm yêu dân như yêu con trẫm vậy, hiềm vì trăm họ ngu dại, làm càn phải tội, trẫm lấy làm thương lắm. Từ rày về sau, tội gì cũng giảm nhẹ bớt đi”. Do đó, trong đời Ngài, nhơn dân được sống yên lành. Tôi xin kể vài việc nhờ có đức khoan dung mà gặp khó khăn cũng vượt qua.


II - Các sự việc nhờ có đức khoan dung mà yên lành


1.2. Mất ngựa (theo Đông Châu liệt quấc tập 2)


Vua Tần Mục Công đi săn ở núi Kỳ Sơn bị mất mấy con ngựa. Lính đi tìm, tới núi Kỳ Sơn thì thấy có một bọn khoảng 300 người đang ăn thịt ngựa. Quân về báo, Tần Mục Công than: Ngựa đã chết rồi, ta lại bắt giết người thì dân bảo ta quý ngựa hơn người. Người bèn sai đem mấy chục hũ rượu tới cho mà rằng: Ăn thịt ngựa mà không uống rượu thì dễ bịnh nên vua sai đem rượu tới cho.

Nước Tấn đem quân đánh Tần. Vua Tần bị vây ngặt, có hơn 300 tráng sỹ xông vô đánh cứu, hỏi ra là bọn ăn trộm ngựa đền ơn.


2.2. Đứt dải mũ (theo Tam quấc chí đoạn Lý Nho can Đổng Trác)


Trong một buổi tiệc, đèn tắt, Tưởng Hùng bỡn cợt với Vương Phi, Phi dứt đứt dải mũ để làm chứng cớ và báo sự việc cho Sở Trang Vương để truy tìm. Có lẽ thấy việc bỡn cợt đó không có gì nghiêm trọng, vả lại người dự tiệc đều là quan đại thần cả. Họ là những người bảo vệ sự an nguy của tổ quấc, của triều đình nên cần một sự đoàn kết vững chắc. Sở Trang Vương bèn ra lịnh quần thần trong tiệc phải dứt hết dải mũ. Lúc thắp đèn, mọi người đều đội mũ không có dải. Do đó nên sự việc được bỏ qua.

Sau, Sở Trang Vương bị binh Tần vây khốn, Tưởng Hùng liều chết cứu thoát được vua Sở.


3.2. Bắt trộm (Đông Châu liệt quấc tập 4)


Nước Tấn mất mùa, trộm cướp nổi lên khắp nơi, quan Nguyên soái Tuân Lâm Phủ dùng Khước Ung là người có tài bắt trộm. Mỗi ngày ông đi rảo đó đây trong thành và bắt về mấy chục tên, hỏi ra thì đều là kẻ trộm cả.

Quan đại phu Dương Thạch Chức nói rằng tôi e rằng trộm chưa bắt hết mà Khước Ung chết đấy. Một hôm, Khước Ung đang đi thì bị mấy chục tên vây đánh chết. Tấn Cảnh Công bèn mời Dương Thạch Chức đến hỏi cách dẹp bọn trộm. Chức nói: Xin chúa công trọng dụng kẻ thiện nhân trong triều, kẻ bất thiện thấy thì sửa đổi ắt hết.

Vua dùng Sĩ Hội là người Tín, Nghĩa, Liêm, Sĩ, Trực mà không kiêu, không ác thay Tuân Lâm Phủ rồi thăng Thái Phó phong cho ở đất Phạm. Về sau, ông thành tổ của họ Phạm. Sĩ Hội bỏ hết những khoa điều bắt trộm, ông chỉ khuyên dân làm điều thiện. Lần lần quân trộm trốn sang các nước khác và nước Tấn cường thịnh lên.

Qua ba chuyện trên, ta thấy rằng nhân đức là yếu tố tốt giúp thành công trong cuộc sống.


Khánh Hội - Quận 4 Saigòn ngày 12-9-2017



Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa từ SàiGòn ngày 09.8.2018 .

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004