Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

ballet le sacre du printemps của Stravinsky



NHẠC SĨ NGA GỐC PHẦN LAN

IGOR STRAWINSKI




   I gor Fyodorovich Stravinsky sinh ngày 17 tháng 6 năm 1882.tại Ornienbaum trên vịnh Phần Lan. Igor là con trai thứ hai của ông Fyodor Ignat'yevich Stravinsky - nghệ sĩ giọng bass nổi tiếng của nhà hát Opera Hoàng gia St Peterburg. Igor chơi piano từ rất nhỏ và sớm biết ứng tác trên cây đàn. Bố mẹ Stravinsky hướng con vào khoa luật trường Đại học tổng hợp. Nhưng chính quãng thời gian này Stravinsky nghe nhạc nhiều nhất, đặc biệt là các tác phẩm của Tchaikovsky, Glinka và Rimsky-Korsakov. Chính Rimsky-Korsakov đã khuyến khích ông bắt tay vào sáng tác Sonatina, Allegro,  Faune et berrgère(Thần điền dã và cô bé chăn cừu)

 

Năm 1909, Stravinky đã có cuộc gặp gỡ định mệnh với Sergei Diaghilev. Sergei Diaghilev là người đầu tiên cảm nhận và đánh giá được tài năng thiên bẩm của người nhạc sĩ trẻ này. Diaghilev đề nghị tôi viết nhạc cho vở L'Oiseau de feu  (Con chim lửa). Buổi công diễn vở  L'Oiseau de feu  ở nhà hát Opera Paris năm 1910 đã tạo điều kiện cho Stravinsky gặp gỡ những nhà văn, nhà soạn nhạc nổi tiếng đương thời như Marcel Proust, Maurice Ravel, Manuel de Falla và đặc biệt là Claude Debussy.


Nhạc sĩ Nga Igor Strawinski là một trong những nhạc sĩ lớn của thế kỷ XX. Strawinski sáng tác nhạc cho kịch, cho balett (kịch múa), viết nhạc cho giao hưởng, cho conzert, cho đàn và hát. Ông là người sùng bái chủ nghĩa ấn tượng, chủ nghĩa nguyên thủy mới (Neoprimitivsme), chủ nghĩa cổ điển mới (Neoclassicisme). Đối với Strawinski âm nhạc chỉ là trò chơi âm thanh, nhưng những tác phẩm của ông chứng minh điều ngược lại.

Giống như Richard Wagner của Đức, ông lấy đề tài cho những vở balett “Petrusca”, “Chim lửa” “Lễ bái xuân” của mình từ truyện cổ dân gian, thần thoại Nga.


Thể hiện bản sắc dân tộc Nga bằng âm nhạc


Những tác phẩm âm nhạc của Strawinski sắc sảo và tinh tế, cân đối và hợp ly, cô đọng và gọn gàng trong cấu trúc. Nó thể hiện tài nghệ điêu luyện trong cách phối dàn nhạc. Nó thể hiện hiện thực đời sống tinh thần Nga. Về việc này Strawinski giải thích:

- Suốt đời tôi nói tiếng Nga, suy nghĩ theo lối Nga, lối viết của tôi là Nga. Có thể trong nhạc của tôi không nhận thấy ngay điều đó, nhưng nó đã được đưa vào, trong bản chất kín đáo của âm nhạc.


Petrusca – cảnh hội dân gian Nga


Trong vở balett “Petrusca” con rối Petrusca có đủ cả tình cảm lẫn những ham muốn say mê như con người: cũng đau khổ, chua xót, cũng thấy niềm an ủi trong tình yêu. Maiakowski nhận xét:

- Petrusca – chính đó là cuộc sống! Âm nhạc đầy nhiệt tình, tươi sáng, hóm hỉnh, lành mạnh, vui trung thực, vô cùng hiên ngang, dũng mãnh … đúng như chính chúng ta ở trong ngày hội mùa đông rực rỡ ánh mặt trời với tất cả nhiệt tình tuổi trẻ len lỏi vào đám đông cười đùa vui vẻ và hòamình với họ trong một khối người bền chặt và hân hoan ấy.


LỄ BÁI XUÂN


Thiên nhiên tự nó biết lấy cân bằng (sinh thái): hễ thế này thì sẽ thế kia. Mùa xuân cây đâm chồi nảy lộc. Cảnh này ta thấy rất rõ khi xuân tới ở nước Nga. Phải đợi chờ trong giá rét của 6 tháng mùa đông, hình như khi trời ấm áp vào mùa xuân các loài thực vật phải chạy đua với thời gian: chúng mọc nhanh như bắn, chỉ cần một tuần là khắp mọi nơi phủ một màu xanh, trên cành cây giờ đây không phải là tuyết mà là những bông hoa tươi cười trong nắng xuân.

Âm nhạc trong vở balett Lễ bái xuân cứng rắn, gay gắt, nhịp điệu mãnh liệt, cương nghị đầy khí phách.

Vở balett gồm hai phần:

- 1. Chiếc hôn của trái đất,

- 2. Sự hy sinh vĩ đại.

Về vở balett này, Strawinski nói:

- Trong Lễ bái xuân tôi muốn thể hiện sự hồi sinh tươi sáng của thiên nhiên, sống một cuộc sống mới, sự hồi sinh đầy đủ, tự phát, sự hồi sinh phôi thai của muôn loài trên khắp thế gian.

 Tuy đã sẵn ý tưởng soạn một tác phẩm về tục hiến tế mùa xuân của đa thần giáo Nga nhưng Stravinsky không thể thực hiện được điều này nếu thiếu vắng sự trợ giúp của nhà khảo cổ học và nghiên cứu văn hóa dân gian Nikolai Roerich. Âm nhạc của Stravinsky trong “Lễ bái Xuân” luôn chứa chất sự phiêu lưu và sáng tạo độc đáo. Việc sử dụng những âm thanh nghịch tai đã đem lại màu sắc khác thường và một nguồn sinh lực mới mẻ cho tác phẩm. Sự thay đổi mạnh mẽ về phong cách âm nhạc của Stravinsky thực sự là ánh xạ của sự thay đổi đến chóng mặt của xã hội trong thời đại của ông.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 28.11.2017.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004