Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





ĐẾN VỚI BÀI THƠ HAY "RẮN ĐẦU BIẾNG HỌC"






   M ỗi khi đọc lại những ý kiến, những bài viết xung quanh bài thơ " Rắn đầu biếng học" mà tương truyền là của nhà thơ, nhà bác học Lê Qúi Đôn, tôi lại thấy trong lòng bứt rứt không yên.Theo như tư liệu xưa, các bài viết đăng trên báo thì bài thơ này là của Lê Qúi Đôn ứng khẩu làm khi còn nhỏ. Mỗi người một ý, tranh cãi kéo dài mà vẫn không thể ngã ngũ. Thiết nghĩ dù ta có bàn xuôi bàn ngược thế nào chăng nữa thì bài thơ vẫn là một bài thơ tuyệt hay, phong phú về ngôn từ, chặt chẽ về liêm luật. Ý thơ, ý đồ của từng câu, từng chữ mà tác giả sử dụng cũng cực kì hay và chính xác. Một bài thơ mà một người tầm thường không thể làm được.
Tôi xin chép cả bài thơ này ra để quí vị cùng theo dõi


RẮN ĐẦU BIẾNG HỌC


Chẳng phải liu điu cũng giống nhà
Rắn đầu biếng học quyết không tha
Thẹn đèn, hổ lửa đau lòng mẹ
Nay thét, mai gầm rát họng cha
Ráo mép chỉ quen phường nếu láo
Lằn lưng gánh chịu vết roi cha
Từ nay Trâu Lỗ xin siêng học
Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia!


Tất cả các bài viết, bài bình đều thống nhất là bẩy trên tám câu thơ của bài đều được tác giả nêu ra tên một loài rắn một cách khéo léo, rõ ràng: Liu điu< rắn nước>, Rắn đầu< hổ mang chúa>, Ráo mép < rắn ráo>, Lằn lưng < Thằn lằn>, Mai gầm, hổ lửa và Hổ mang. Tuy nhiên ở câu thứ bẩy : " Từ nay Trâu Lỗ xin siêng học" thì lại gây ra rất nhiều lập luận, tranh cãi. Nhiều người cho rằng cụm từ " Trâu Lỗ" ở đây là tác giả ví mình với Khổng Tử và Mạnh Tử, hai bậc nho học nổi tiếng của Trung Quốc khi xưa.Và họ còn quả quyết rằng bài thơ này không thể của Lê Qúi Đôn mà nó giống tính cách “ mất dạy” của Cao Bá Quát hơn. Thiết nghĩ lập luận này có phần không ổn vì nếu cụm từ “ Trâu Lỗ” là ám chỉ hai địa danh thì tác giả bắt buộc phải đặt dấu phẩy để ngăn cách giữa từ Trâu và từ Lỗ mới đúng chính tả. Mà dù có dấu phẩy chăng nữa cũng không hợp lí bởi vì đất Trâu chỉ là một địa danh thuộc nước Lỗ. Ví như vậy khác nào nói Khổng Tử là nhà nho tầm cỡ quốc gia còn Mạnh Tử chỉ là nhà nho của địa phương thôi. Phân loại hai bậc tiền bối như vậy ngay cả bạo chúa Tần Thủy Hoàng cũng chịu không làm được nói gì cậu bé Lê Qúi Đôn của chúng ta.

Tôi lại nghĩ câu thứ bẩy này thực sự là câu thơ hay nhất của bài. Ngoài những hàm ý sâu xa để gây tranh luận. Nó còn là một sự ví von rất lí thú, rất khiêm tốn của một bộ óc thiên tài...

Như chúng ta đã thống nhất, ở bẩy câu thơ kia tác giả đã có ý đồ nêu ra tên của một loài rắn. Bởi thế ở câu thứ bẩy này không đời nào tác giả lại chịu từ bỏ một qui luật tuyệt vời như thế. Cũng như người leo cây đã bám tay vào buồng quả rồi ai dại gì mà không thu hoạch. (Nhất là một cậu bé thần đồng Lê Qúi Đôn thì lại càng không thể ngốc đến như vậy).Theo tôi cụm từ " Trâu Lỗ" đương nhiên cũng chỉ tên loài rắn " hổ trâu". Có khác là con rắn này còn nhỏ chưa thể ra khỏi lỗ mà thôi...

Nếu chúng ta chịu tìm hiểu kĩ một chút về các loài rắn thì sẽ biết. Trứng rắn sau khi nở thành rắn con, những con rắn con này trong thời gian đầu còn yếu không thể tự kiếm ăn được. Thời gian này chúng chưa ra khỏi hang, thức ăn để chúng lớn lên chính là những mảng vỏ trứng giàu dinh dưỡng mà mẹ chúng đã lo xa để lại. Lê Qúi Đôn lúc này còn nhỏ phải nhờ bố mẹ nuôi dưỡng thì ví mình là con " Hổ Trâu" còn ở trong lỗ là chính xác quá rồi. Vì ví là mình nên cụm từ " Trâu Lỗ" đương nhiên phải viết hoa…

Nhân đây tôi cũng xin nói thêm về loài rắn hổ trâu. Không như nhiều người chúng ta vẫn nghĩ. Thực ra rắn hổ trâu không có nọc độc. Gíá trị kinh tế của chúng chỉ thua hổ mang chúa. Vì không có nọc độc để tự vệ nên chúng di chuyển rất nhanh. Chúng thường hay lẻn vào chuồng gà để ăn trứng và gà con, món ăn khoái khẩu của chúng. Tôi viết bài này hi vọng góp thêm được vài lập luận để chúng ta nghiên cứu và có cái nhìn chính xác hơn về một bài thơ cực hay của một thiên tài...!


15.9.2013



.Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ QuảngNinh ngày 19.4.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004