Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Ludwig van Beethoven   (1770 - 1827)






                  LUDWIG VAN BEETHOVEN                            








L udwig van Beethoven sinh ở Bonn (Đức)  trong một gia đình nhạc sĩ cung đình. Mới   3  tuổi cậu bé Ludwig học đã học đàn  clavio.   Năm 11 tuổi, cậu bé Ludwig đã biểu diễn đàn dương cầm ở Hà Lan.  Năm 1787, Beethoven được gửi sang Áo theo học thần  đồng âm nhạc Mozart.  Từ năm 21 tuổi đến khi qua đời, Beethoven sống ở kinh đô âm nhạc của thế giới – thành phố Viên.  Ông là một trong những nhạc sĩ thiên tài. Ông đã đưa âm nhạc cổ điển thành Viên lên đến đỉnh cao của âm nhạc cổ điển thế giới và ảnh hưởng của nó còn âm vang đến ngày nay.

Chín  bản giao hưởng của Beethoven đã mở ra kỷ nguyên mới- lần đầu tiên trong lịch sử âm nhạc, giao hưởng sánh vai ngang tầm với những bi hài kịch của Shakespeare và những khúc nhạc thánh ca.  Trong nhóm bất từ thứ nhất là Bach, thứ nhì là Mozart, Beethoven đứng thứ 3.

  

Cũng là người tầm thường

 

   Đối với Beethoven, hào khí là nguyên tắc tự nó biểu thị trong cuộc sống. Sự nghiệp của Napoleon - con người dùng những đòn sấm sét đập tan chế độ quân chủ, đã khích lệ Beethoven sáng tác bản giao hưởng số 3. Ông hi vọng ở người anh hùng lý tưởng Napoleon rất nhiều, hi vọng chính Napoleon sẽ là người đặt nền móng cho hạnh phúc của cả loài người. Với tâm trạng ấy, với dòng máu Prometheus. Beethoven sáng tác bản giao hưởng số 3 vừa mới hoàn thành, tên của Napoleon đã đứng ở trang bìa thì Beethoven được tin Napoleon lên ngôi hoàng đế. Nhạc sĩ Beethoven thất vọng, dằn giọng nói:

-  Con người ấy cũng là người tầm thường. Bây giờ ông ta sẽ chà đạp lên tất cả các quyền con người, chạy theo sự hiếu danh, hiếu thắng … và sẽ trở thành một tên bạo chúa.

   Beethoven xé tờ bìa bản tổng phổ giao hưởng số 3. Vì bản giao hưởng dồi dào sắc thái chất liệu anh hùng nên nó được Beethoven đặt tên là Eroica- Bản giao hưởng " Anh hùng".

 

Beethoven và Goethe

 

   Teplitz là nơi có suối nước nóng có muối khoáng, là nơi an dưỡng nổi tiếng của Châu Âu.  Hồi đó Nữ hoàng Áo và nhiều công tước Áo cũng đi tắm nước suối ở Teplitz. Cũng thời gian này Goethe và Beethoven cũng đang an dưỡng ở đây.

   Một hôm, Goethe và Beethoven đang cùng nhau đi dạo chơi thì gặp Nữ hoàng Anh và đoàn tùy tùng đi ngược chiều hướng về phía hai người. Beethoven nhìn thấy và nói:

-    Ta cứ dắt tay nhau đi, họ phải tránh đường ta đi, ta không phải tránh đường cho họ.

Goethe là người không quen làm ngược những nghi lễ thông thường với vua chúa, ông bỏ tay Beethoven và ngả mũ đứng sang đường chào Nữ hoàng , còn Beethoven cứ thế đi vào giữa đoàn tùy tùng. Các công tước trong đoàn vui vẻ chào Beethoven và né sang bên để Beethoven đi tiếp. Đi một đoạn Beethoven đứng lại đợi Goethe. Khi Goethe tới gần Beethoven nói:

-  Tôi chỉ đợi ông thôi, vì ông là người có những tác phẩm mà tôi phải kính nể, nhưng với những người kia, ông đã kính nể họ quá đáng đấy. 

 

 

ODE AN DIE FREUDE (TỤNG CA HƯỚNG TỚI  NIỀM VUI)

  

Đại văn hào Đức Friedrich Schiller  viết bài thơ  Ode An die Freude (Tụng ca Hướng tới niềm vui). Beethoven lấy một phần bài thơ  này đưa vào chương cuối (dành cho bốn giọng đơn ca, đồng ca cùng dàn nhạc)  trong Bản giao hưởng số 9 của ông.  Bài  Gửi niềm vui (còn được dịch là   Hoan ca được Hội đồng châu Âu chọn làm  bài ca chính thức của Liên minh châu Âu năm  1972.  Vì ngày càng có nhiều thứ tiếng dùng trong Liên minh châu Âu  nên năm  2003 Liên minh châu Âu chọn phần phổ nhạc của Beethoven cho bài thơ này làm bài ca chính thức cho EU, mà bỏ  phần lời bằng tiếng Đức. Dù sao thì phần nhạc vẫn thể hiện rõ ý tưởng bác ái trong thơ Schiller.  Trong nguyên văn thơ Schiller có câu  "những kẻ ăn mày trở thành anh em với những ông hoàng" (hình ảnh thời phong kiến) nay được chỉnh sửa cho hợp với thời hiện nay của Liên minh châu Âu bằng câu "tất cả mọi người đều là anh em", Hiệp hội London (The Society of London - sau này là Royal Philharmonic Society) đặt hàng bản giao hưởng vào năm 1817. Beethoven bắt đầu làm việc với bản giao hưởng  vào năm 1818.   *Bản giao hưởng số 9 cung rê thứ, opus 125 là tác phẩm giao hưởng trọn vẹn cuối cùng do Ludwig van Beethoven  h oàn thành vào năm 1824 khi ông điếc hoàn toàn. G iao hưởng số 9, là con đẻ của thời đại của mình, đồng thời là sự thể hiện những lý tưởng và hoài bão của loài người. Nhạc sĩ hoàn thành bản giao hưởng vào cuối đời nhưng đã nghiền ngẫm trong suốt cuộc đời mình. Giao hưởng này   như những đỉnh núi cao nhất, trội hơn tất cả những gì mà những thiên tài nghệ thuật của nhân loại tạo nên.    Cũng như "Thần khúc" (Divina commedia) của Dante, tranh Đức mẹ của Raphael , "Faust" của Goethe  hoặc khúc Messe (Die hohe Messe) của Bach , Việc sử dụng lời thơ của  Friedrich Schiller là thử nghiệm đầu tiên mà nhà soạn nhạc  sử dụng giọng hát con người (tượng trưng cho tiếng nói của nhân loại)ở cùng cấp độ với các nhạc cụ trong một bản giao hưởng. Khi  đi tìm  cách đi vào phần mở đầu của đoạn tụng ca của Schiller. Bạn ông, Anton Schindler, sau này kể lại:  Một hôm Beethoven nhảy vào phòng và la lớn "Tôi tìm ra rồi, tìm ra rồi" Sau đó anh ấy cho tôi xem phác thảo của những từ "cho chúng tôi hát bản tụng ca của Schiller bất tử". Bản giao hưởng này  là tác phẩm được biết đến nhiều nhất trong tất cả các tác phẩm của âm nhạc cổ điển châu Âu. Bản giao hưởng số 9 của Beethoven là  bản thánh ca về cuộc sống con người. Tại hầu hết các Thế Vận Hội từ nửa sau thế kỷ 20, chương bốn được trình diễn như một phần của các lễ nghi thức. Bản Giao Hưởng số 9 đã được các phi hành gia của phi hành đoàn Apollo 11 đem lên để tại Mặt trăng năm 1969 như một thông điệp thân ái của con người đến các nền văn minh ngoài hành tinh.

 

HƯỚNG TỚI NIỀM VUI

Niềm vui, là hào  quang của Thiên Chúa

Là kiều nữ của Thiên cung

Chúng ta hãy bước vào

và uống chén ánh thiều quang Thiên quốc,

chốn thánh điện của Ngài

Phép mầu hiệp nhất muôn người

Xếp xó gươm giáo chiến chinh

Kẻ ăn mày kết bạn với hoàng thân

Nơi đôi  cánh ngừng bay ,

Ai thành công to lớn

Sẽ là bạn tâm giao,

Ai đầy tràn yêu mến

Hãy hoà vào niềm hoan hỉ!

Vâng, những ai có tâm hồn

Hãy reo vang trên toàn thế giới!

       ai  chưa hề nghe biết

Hãy cất đi nước mắt thương đau

Tất cả mừng vui uống

Nơi bầu sữa của tạo hóa

Những điều thiện , những i ác

Hãy cuốn theo dòng suối hoa hồng

Hãy ôm hôn chúng tôi

Người bạn thân, trong  sinh tử

      Nguồn hy vọng của toàn thể nhân gian

thiên thần đứng trước mặt Đức Chúa Trời

Mừng khi  ánh dương buổi sớm

Theo chương trình diễm lệ của thiên đường

Các bằng hữu, hãy chạy theo đường mình chọn

Vui lên,  nanh hùng thắng trận

Mở vòng tay ôm lấy triệu sinh linh

tặng cả thế giới cái hôn này

Anh em, chung sống dưới một bầu trời

Nơi cha thương yêu ở

    Triệu triệu sinh linh, sao chưa cúi mình bái lạy?

Thế giới, sao chưa thần phục Chúa Trời?

       Hãy  tìm Ngài  trong vũ trụ

Ngài cư  ngụ  trên trời đầy sao.

 

*/  Bản giao hưởng được xây dựng trong thời gian mà thời kỳ cách mạng Pháp đã đi vào dĩ vãng, và thế lực phản động đang ngự trị ở Châu Âu. Những hy vọng đã đổi thành thất vọng. Trong nghệ thuật đã nảy sinh một trào lưu mới - chủ nghĩa lãng mạn, thể hiện những tâm trạng mới. Công trạng của người nghệ sĩ ca ngợi Trí tuệ, Tự do, Niềm tin trong thời kỳ đen tối ấy ấy càng có ý nghĩa lớn. Giao hưởng số 9 - một bản tuyên ngôn âm nhạc của thế kỷ 19

 

Tiếng Đức

AN DIE FREUDE



1.     Freude, schöner Götterfunken

2.     Tochter aus Elysium,

3.     Wir betreten feuertrunken,

4.     Himmlische, dein Heiligtum!

5.     Deine Zauber binden wieder

6.     Was der Mode Schwert geteilt;

7.     Bettler werden Fürstenbrüder,

8.     Wo dein sanfter Flügel weilt.

9.     Wem der große Wurf gelungen,

10.  Eines Freundes Freund zu sein;

11.  Wer ein holdes Weib errungen,

12.  Mische seinen Jubel ein!

13.  Ja, wer auch nur eine Seele

14.  Sein nennt auf dem Erdenrund!

15.  Und wer's nie gekonnt, der stehle

16.  Weinend sich aus diesem Bund!

17.  Freude trinken alle Wesen

18.  An den Brüsten der Natur;

19.  Alle Guten, alle Bösen

20.  Folgen ihrer Rosenspur.

21.  Küsse gab sie uns und Reben,

22.  Einen Freund, geprüft im Tod;

23.  Wollust ward dem Wurm gegeben,

24.  Und der Cherub steht vor Gott.

25.  Froh, wie seine Sonnen fliegen

26.  Durch des Himmels prächt'gen Plan,

27.  Laufet, Brüder, eure Bahn,

28.  Freudig, wie ein Held zum Siegen.

29.  Seid umschlungen, Millionen!

30.  Diesen Kuß der ganzen Welt!

31.  Brüder, über'm Sternenzelt

32.  Muß ein lieber Vater wohnen.

33.  Ihr stürzt nieder, Millionen?

34.  Ahnest du den Schöpfer, Welt?

35.  Such' ihn über'm Sternenzelt!

36.  Über Sternen muß er wohnen.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 13.3.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004