Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Chùa động Hang Son - Uông Bí

NÚI BÃO PHÚC (HANG SON)-

MỘT ĐỊA CHỈ DU LỊCH CỦA TP UÔNG BÍ -

NƠI CÓ THƠ ĐỀ CỦA PHẠM SƯ MẠNH,

ĐƯỢC COI LÀ NGƯỜI SUY TÔN VỊNH HẠ LONG

LÀ “KÌ QUAN VŨ TRỤ” TRƯỚC NGUYỄN TRÃI HƠN 100 NĂM







T rong bài thơ Vân Đồn, Đại thi hào Nguyễn Trãi ( 1380 - 1442 ) viết: Lộ nhập Vân Đồn san phục san / Thiên khôi địa thiết phó kì quan ( Đường đến Vân Đồn lắm núi sao / Kì quan đất dựng giữa trời cao - Đào Duy Anh dịch ). Đến Vân Đồn theo đường thuỷ là đi trên Vịnh Hạ Long ngày nay. Và như thế, Nguyễn Trãi ®­îc xem lµ người đầu tiên tôn vinh Vịnh Hạ Long là Kì quan. Đọc thơ ở thời Trần, tôi thấy có một bài thơ, cho ta cơ sở để nghĩ, trước Nguyễn Trãi đến khoảng hơn 100 năm, Vịnh Hạ Long đã được suy tôn là Kì quan vũ trụ. Bài thơ đó như sau:

Đề Bão Phúc nham


Bão Phúc động thiên thương hải đầu

Tư nhân công hạ đắc nhàn du

Phương Hồ, Viên Kiệu vân trung xuất

Tử Phủ, Thanh Đô thuỷ thượng phù

Vũ trụ kì quan Dương Cốc nhật

Giang sơn thanh khí Bạch Đằng thu

Đề thi tham vấn Cát Tiên bá
Phân ngã thanh s
ơn nhất bán phù?


Tác giả là Phạm Sư Mạnh, người Kinh Môn, Hải Dương, đỗ Thái học sinh ( Tiến sĩ ) đời vua Trần Minh Tông (1314 – 1329). Bài thơ có một số điển tích theo truyền thuyết Trung Hoa: Phương Hồ, Viên Kiệu là hai quả núi ở biển Bột Hải, có tiên ở, Tử Phủ, Thanh Đô là thành do Thiên Hoàng xây, Dương Cốc là nơi nhìn thấy vầng mặt trời nhô lên sang bừng và Cát Tiên là ông Cát Hồng, người đời Tấn đã tu tiên đắc đạo. Hiểu các điển tích trên, sẽ thấy bài thơ được viết rất hay và rất dễ hiểu. Tôi đã dịch bài thơ như sau:


Đề Thơ ở núi Hang Son


Hang Son cạnh biển xa xanh

Nhân ngày nhàn rỗi một mình qua đây

Núi Tiên thoáng hiện trong mây

Nổi trên mặt nước thành xây Thiên Hoàng

Sáng bừng vũ trụ kì quan

Khí thiêng, thu, Bạch Đằng giang, dâng đầy

Cát Hồng, hỏi có còn đây

Chia ta nửa ngọn núi này được chăng?


Bài thơ này rất nổi tiếng làm cho núi Bão Phúc cµng nổi tiếng thªm, khiến nhiều nhà thơ đời sau, trong đó có Nguyễn Trãi ( khoảng năm 1439 – 1442, Nguyễn Trãi lại ra làm quan và nhậm chức Tổng quản đạo Đông Bắc, chắc ông đi công cán vùng này và để lại cho chúng ta ngày nay 3 bài thơ về Hang Son, Vân Đồn và Yên Tử) đã tìm đến núi này, đọc bài thơ của Phạm Sư Mạnh khắc trên vách núi đá mà hoạ lại. Toàn văn bài thơ hoạ của Nguyễn Trãi nguyên văn như sau:


Đề Bão Phúc nham


Bình minh các trạo thượng nham đầu

Thừa hứng liêu vi ngọc cục du

Cửu chuyển đơn thành cô hạc khứ

Tam thần cổ đoạn nhất ngao phù

Thạch lan ảnh phụ thương giang nguyệt

Tiên động yên hàm bích thụ thu

Thị xứ chân kham dung ngã ẩn

Sơn trung hoàn vũ cựu sa phù?


Nguyễn Trãi toàn tập


Thơ chữ Hán, bài 86, trang 374 NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1976

Hai câu thơ hay nhất trong bài của Phạm Sư Mạnh: Vũ trụ kì quan Dương Cốc nhật / Giang sơn thanh khí Bạch Đằng thu, thì Nguyễn Trãi đã hoạ lại là Thạch lan ảnh phụ thương giang nguyệt / Tiên động yên hàm bích thụ thu ( Bóng đá núi, bóng trăng sông / Cây xanh, khói biếc đã lồng sắc thu - Trần Nhuận Minh dịch ). Đứng ở núi Bão Phúc mà nhìn về phía Đông, tức là vùng Vịnh Hạ Long ngày nay, là nơi mặt trời mọc, nơi ấy “sáng bừng vũ trụ kì quan”. Từ đó, có thể thấy câu thơ kiệt xuất của Nguyễn Trãi Thiên khôi địa thiết phó kì quan chắc có chịu ảnh hưởng câu thơ hơn 100 năm trước của Phạm Sư Mạnh Vũ trụ kì quan Dương Cốc nhật ( sáng bừng vũ trụ kì quan ). Và như vậy, trước Nguyễn Trãi khoảng hơn 100 năm, tức là khoảng 700 năm trước, nhà thơ Phạm Sư Mạnh, người đầu tiên đã tôn vinh vùng biển đảo mà ngày nay ta gọi là Vịnh Hạ Long, Kì quan vũ trụ.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ QuảngNinh ngày 13.03.2016.


VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004