Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






NHỮNG NỮ HOÀNG TÀI GIỎI                        









ELIZABETH I

 

Elizabeth I  (1533-1603) là con gái vua Henry VIII. Khi trở thành nữ hoàng Anh năm 1558, Elizabeth chủ trương tăng cường nền chuyên chế, ổn định tài chính, khôi phục Anh giáo, tăng cường sức mạnh hạm đội, ban hành luật chống những người đi lang thang… tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình tích lũy tư bản  nguyên thủy ở Anh, xóa bỏ thù hận giữa Thiên Chúa giáo  và Tân giáo ở nước Anh, duy trì sự thống nhất quốc gia, ngoài  ra còn đẩy mạnh buôn bán, bóc lột thuộc địa, thành lập công ty Đông Ấn (1600), cho tiến hành họat động thám hiểm  nước Nga, phát hiện đường hàng hải sang Bắc Mỹ, xâm chiếm Scotland, đánh tan hạm đội Armada của Tây Ban Nha (1588). Dưới sự trị vì của Elisabeth I vương quyền thịnh trị, kinh tế phát đạt, văn học phát triển, đất nước hùng mạnh.  Trong 45 năm tại vị, bà đã đưa nước Anh trở thành cường quốc hải quân mạnh nhất thế giới, văn học Anh  là một đỉnh cao và trở thành một bộ phận của văn học thế giới (Elizabeth I ủng hộ tài chính cho Shakespeare và ủng hộ việc diễn những vở kịch của Shakespeare). Hình như những * éo le do phong tục “dạy cho” Elizabeth I  “lễ độ” (phải khôn khéo) của một minh quân, phải biết kế thừa và hoàn  thành công cuộc cải cách mà vua cha Heinrich VIII  đã khởi xướng.

 

*/    Mẹ của Elizabeth là vợ thứ hai của vua Heinrich VIII.  Năm 1536, mẹ bà bị xử chém.   Quốc hội Anh bấy giờ tuyên bố Elizabeth (mới 3 tuổi) là con ngọai hôn của vua Heinrich VIII, vì đại đa số tín đồ Thiên Chúa giáo ở nước Anh đều cho rằng việc ly hôn giữa vua Heinrich VIII  và bà vợ thứ nhất là bất hợp pháp.

 

 

Elizabeth I  là như thế!? 

 

Karl Julius Weber tả nữ hòang Elizabeth I:

-  Nữ  hòang 58 tuổi có cái mũi to tướng chưa bao giờ được coi là đẹp và đáng yêu. Bà  đi cứ như đang cưỡi ngựa.  Trong lúc nóng vội  bà sẵn sàng cho các  công nương quý phái  bạt tai.   Tụi nịnh thần  làm cho nữ hoàng trở nên kiêu căng, bà cứ tưởng ở tuổi 60 vẫn còn xinh đẹp. 

Raghlei viết khi ở trong nhà tù:

-  Tôi thấy Elizabeth I là một con ngựa liều lĩnh xông xáo như Alexander, đi săn như  Diana, khóai chí dạo đó đây như thần Vệ nữ .  Rồi bà xuất hiện như  nữ thần nơi thủy cung, để cho tóc phất phới bay quanh đôi má đầy quyến rũ.  Ngay sau đó bà lại ngồi dưới bóng cây như một nữ thần, bà nói với giọng của một thiên thần  và  chơi đàn  như Orpheus.   Tôi, tôi phải giữ khỏang cách với bà. Điều may là tôi ngồi trong nhà tù.

                                                      

 

Lời trên mộ chí của Elizabeth

 

Theo tục lệ ngày xưa, khi vua băng hà, thì sẽ có một tên đặt cho để ghi nhận đặc điểm của vị vua đó hay ghi ở mộ chí vài lời nhận xét.  Người ta khuyên nên ghi ở mộ chí của Elizabeth:

-   Bà đã là và luôn luôn là một người như thế, Còn gì hơn để nói về bà?

Trên trái đất bà là người thứ nhất, trên thiên đàng bà là người thứ hai (chỉ sau Eva).

( She was, she is, what can there more be said?

  In earth the first, in heaven the second maid.) 



NỮ HOÀNG NGA CATHERINE

                     

     Nữ hoàng Nga  Catherine  (1729-1796)  sinh ngày 2.5.1729 ở Settin và là con gái công tước Đức nhà Anhalt-Zerbst.  Tên thời con gái của bà là  Sophia Zerbst (tên theo chính giáo Nga là  Catherine). Cô bé xinh đẹp Sophie được nữ hoàng Nga Elisabeth yêu mến, cho gọi sang Nga rồi gả cho cháu là thái tử quận công Peter.   1761, nữ hoàng Elisabeth qua đời.  Peter trở thành Nga hoàng lấy hiệu là Peter đệ tam.   Sau cuộc đảo chính ngày 9.7.1762, Catherine lên ngôi nữ hoàng, lấy hiệu là Catherine đệ nhị và trị vì suốt 34 năm (1762-1796).

     Cuộc đời Catherine nổi tiếng bởi những hoạt động chính trị  như thống nhất Đế chế Nga về lập pháp và hành chính, chia nước Nga thành 50 trấn, thế tục hoá giới tăng lữ, mở rộng biên cương nước Nga tới tận biển Đen. Bà đã đưa nước Nga trở thành một cường quốc có thế lực ở châu Âu. Bà cũng nổi tiếng bởi cuộc đời tư phóng đãng với những thiên tình sử ly kỳ.

 

 

Lý thuyết và cuộc sống

 

          Nữ hoàng Catherine là người có quan hệ rộng với những người nổi tiếng đương thời  và hay mời họ tới sống ở trong hoàng cung.    Nhà văn, nhà triết học duy vật Pháp, đại diện của trào lưu Ánh sáng Pháp Denis  Diderot  cũng từng ở trong hoàng cung nước Nga.   Ông là người  tổ chức và biên soạn bộ Bách khoa thư các khoa học nghệ thuật và thủ công nghiệp.  Có lần trong lúc trò chuyện với nhà triết học, nữ hoàng nói:

-  Những nguyên lý ông đưa ra rất tuyệt diệu, nhưng chỉ để đọc cho biết chứ không thể đem áp dụng được trong đời sống của người dân, họ là những người nhạy cảm, thiếu kiên nhẫn, đòi hỏi những cái cần cho cuộc sống hàng ngày. 

 

Bộ máy hành chính của nữ hoàng

 

       Viên thống chế  de Ligne  đi tháp tùng hoàng đế Áo  Josef II sang thăm nữ hoàng Nga.  Thống chế là người hóm hỉnh, với giọng hài hước, ông nói:

-  Thưa nữ hoàng, bộ máy hành chính của nữ hoàng  nhỏ gọn tới mức người ta có cảm giác nó nằm ở hai bên thái dương của nữ hoàng.

    Nữ hoàng tươi cười nói:

-  Như ngài thấy đấy,  tôi nói cho các bộ trưởng dưới quyền ý kiến của tôi, và họ thi hành theo ý của tôi.

 

Nếu cần thì làm…

 

     Thái tử quận công Peter  không được bình thường về thể chất và tinh thần.   Sophia chịu đựng chỉ vì quyền lực của mình sau này.   Khi nữ hoàng Elisabeth qua đời, Peter trở thành Nga hoàng  Peter đệ tam.   Sau nhiều năm chung sống,  Nga hoàng Peter  vẫn chưa có người nối  nghiệp.    Tể tướng Bestuschew lo lắng và thưa chuyện với   nữ hoàng Catherine:

-  Thưa nữ hoàng, triều đình cần người nối nghiệp.

   Nữ hoàng bảo:

-  Nếu triều đình thực sự cần người nối ngôi, thì ông bảo viên sĩ quan phụ trách đội cận vệ   Soltikoff  tối nay tới đây.

      Vụ tai tiếng rơi vào lãng quên, vì hoàng thái tử Paul nom rất giống Nga hoàng Peter đệ tam.



NỮ HOÀNG NƯỚC ÁO MARIA THERESIA

 

        Khi hoàng đế Francois I  qua đời,  nữ hoàng Maria Theresa (1717-1780)  trị vì đất nước cùng với hoàng thái tử Joseph II.  Bà là người phụ nữ đầu tiên, nhưng cũng là duy nhất của dòng họ Habsburg  lên nắm quyền bính.  Bà là địch thủ cay đắng nhất của vua Phổ Friedrich II, nên vua này gọi bà là “Người đàn ông đanh thép nhất”  trong dòng họ Habsburg.

 

Ốm   yếu   -  khoẻ mạnh

 

      Nữ hoàng   Maria Theresia  đã đẹp lại thông minh.  Bà biết cách  xử  dụng những người có tài cho công việc chung của đất nước.   Bà triệu viên đại sứ Áo  Wenzel  Kaunitz  từ Paris trở về Viên để làm thủ tướng.  Ông làm thủ tướng Áo  suốt bốn mươi năm.

      Kaunitz là người bẩm sinh hay lo nghĩ và tận tụy với công việc được giao.   Vì vậy ở cương vị thủ thướng, Kaunitz  thường xuyên bị đau đầu bởi lo nghĩ việc quốc gia.  Nữ hoàng rất quí  viên thủ tướng, có lần bà nói:

-  Cái đầu ốm yếu của Kaunitz  làm được nhiều việc hơn toàn bộ những cái đầu khoẻ mạnh của thành phố Viên.

 

 Tự  do   và  tin  tưởng

 

        Để giữ không khí thanh bình trong nội tình hoàng cung, nữ hoàng đành làm ngơ những chuyện tình trăng gió của chồng. Nhiều người khuyên bà trong chuyện đó. Bà đáp:

-   Đàn ông phải để cho họ được tự do.  Được tự do, đàn ông lại thấy quí vợ mình hơn.    Được vợ tin tưởng, đàn ông càng thấy không đâu bằng vợ mình ở nhà.

Nữ hoàng sống rất hạnh phúc với Franz Stephan (họ có với nhau 16 người con).  Nữ hoàng bảo:

-  Biết bao nhiêu con là đủ.

 

LỜI BÌNH: 


Đại đa số tín đồ Thiên Chúa giáo ở nước Anh đều cho rằng việc ly hôn giữa vua Henrich VIII và bà vợ thứ nhất là bất hợp pháp, vì vậy mẹ của Elisabeth là vợ thứ hai của Henrich VIII bị coi là vợ ngoại hôn và bị xử chém năm 1536.  Quốc hội Anh bấy giờ tuyên bố cô bé 3 tuổi Elisabeth  là con ngoại hôn của  vua Heinrich VIII.  Tuy vậy Elisabeth sống và lớn lên trong hoàng gia, nhận một nền giáo dục dành cho con cháu thuộc hoàng gia. Elisabeth từng bị Marie I  bắt giam.

Hoàn cảnh éo le do phong tục “dạy cho” cô bé Elisabeth thông minh phải khôn khéo, phải cẩn thận, biết kế thừa và hoàn thành công cuộc cải cách mà vua cha Heinrich VIII đã khởi xướng, tránh những việc làm phù phiếm, luôn giải quyết công việc theo hướng thiết thực phục vụ quốc kế dân sinh, vì vậy tránh được chiến tranh tôn giáo giữa Thiên Chúa giáo và Tân giáo (Chiến tranh tôn giáo ở Đức kéo dài 30 năm – 1618-1648, dân số chỉ còn 50%).  Bà chú trọng xây dựng Hải quân là biểu tượng sức mạnh quốc gia, có những chính sách phù hợp để phát triển thương mại, tạo điều kiện để văn học khởi sắc (Elisabeth I ủng hộ tài chính  cho Shakespeare và ủng hộ việc diễn những vở kịch của Shakespeare).  Tránh việc tiếm quyền (của chồng)nên Elisabeth không kết hôn mà chỉ có những người tình. Cũng vì thế nên ở tuổi 70, Elisabeth mới chọn James I là người thừa kế bà.

 

Trong lịch sử nước Nga rộng lớn thì người nổi tiếng nhất trong mấy chục Sa hoàng (Zar) là Pierre Đại đế, đứng thứ nhì là Nữ hoàng Catherine đến từ nước Đức.  Khi đánh bại Thụy Điển, Pierre Đại đế  đã lấy vùng ven biển Baltic  của Thụy Điển sát nhập vào Nga.   Đức là nước có bờ biển ở biển Baltic.  Để có thể kiểm soát toàn bộ vùng bờ biển, Pierre Đại đế liền gả con gái lớn của mình  cho một hoàng thân Đức.   Quan hệ Đức-Nga thân thiết từ đó.  Cô bé xinh đẹp Sophie (15 tuổi)  dòng họ Anhalt-Zerbst nước Đức được Nữ hoàng Nga Elisabeth (1709-1762) yew6u mến, cho gọi sang  Nga rồi gả cho cháu là thái tử quận công Peter.  Chị gái của Pierre Đại đế cũng tên là Sophie, nên cô bé Đức Sophie được đổi tên, lấy tên là Catherine Alexejewna theo tôn giáo chính thống Nga .  Năm 1762, Nữ hoàng Elisabeth qua đời.  Peter trở thành Nga hoàng  (Zar)  lấy tên hiệu là Peter III (đệ tam).  Catherine là người say mê quyền lực, thông minh, cơ trí, tìm mọi cách lấy lòng các cận thần trong hoàng cung.  Khi thấy sự việc đã chín muồi, ngày 9 tháng 7 năm 1762,  Catherine làm đảo chính và lên ngôi Nữ hoàng , lấy tên hiệu là Catherine II (đệ nhị) và trị vì suốt 34 năm (1762-1796).    Trong thời gian trị vì, Catherine II tiến hành chiến tranh mở rộng lãnh thổ Nga được 630.000 km vuông: đánh bại Thổ Nhĩ Kỳ, lấy được vùng đất ven bờ Hắc Hải (Biển Đen), cùng Đức và Áo thôn tính Ba Lan, lấy 1/3  đất Ba Lan sát nhập vào Nga.

Trong lúc hấp hối, chuẩn bị về nơi Thượng đế, Catherine nói:

  - Nếu ta sống 200 tuổi, cả châu Âu này chắc chắn là của nước Nga

Tham vọng là không có giới hạn, tiếc thay vòng quay của đời người lại là hữu hạn.  Thế giới sẽ ra sao khi con người tìm ra thuốc trường sinh bất tử.

 

Habsburg là một triều đại phong kiến hoàng tộc suốt năm trăm năm ở châu Âu.  Dòng họ này gốc người Thụy Sĩ.  Trong thế kỷ 13 dòng họ này đã chinh phục các vùng đất thuộc Áo, Bohemia,Hungary và cai trị đến năm 1918.  Dòng họ Habsburg giữ tước hiệu Hoàng đế Đế quốc La Mã thần thánh  từ 1438 tới 1806.   Dòng họ này sành sỏi về ngoại giao, biết sắp đặt những cuộc hôn nhân giữa các hoàng tộc để  củng cố quyền lực với phương châm gia tộc “Nước Áo sẽ điều hành toàn thế giới”.  Dòng họ này cho xây nhà thờ, cung điện theo phong cách Barocco , biến Wien thành trung tâm văn hóa của châu Âu.   Lâu đài Chenbrunn của Áo với 1.500 phòng, cộng khu nhà kính, nhà hát, vườn bách thú có thể cạnh tranh với cung điện Versailles của Pháp.  Những nhạc sĩ nổi tiếng như Mozart, Beethoven, Schubert, dòng họ Strauss từng sống ở Wien. Tới bây giờ Wien  vẫn là thủ đô âm nhạc của thế giới.

Hoàng đế Karls VI muốn truyền ngôi báu cho con gái thông qua  cuộc hôn nhân với Franz Stephan von Lothringen năm 1736.   Maria Theresia nghiễm nhiên trở thành Nữ hoàng.

Bà là địch thủ cay đắng nhất của vua Phổ Friedrich II, nên vua này gọi bà là  “Người đàn ông đanh thép nhất”  trong dòng họ Habsburg.  Maria Theresia đả thông minh, đầy ý chí và dũng cảm, lại biết dùng sắc đẹp, quyền hành của mình để sai khiến quần thần.  Bà biết sử dụng người tài vào việc của triều đình.  Bà lại tế nhị trong hôn nhân để tập trung điều hành đất nước.  Bà là người phụ nữ đầu tiên, nhưng cũng là duy nhất của dòng họ Habsburg lên nắm quyền bính.  Bà là người quyền lực nhất trong dòng họ Habsburg.  Thừa kế ngai vàng của Maria Theresia là hai con trai, trước tiên là Joseph II, sau đó là Leopold II.   Cả hai cũng rất nổi tiếng nhưng không bằng mẹ.


***

Trong khi Elisabeth phải khôn khéo, cẩn thận tới mức chỉ có người tình, không tiến tới hôn nhân để giữ trọn ngai vàng, luôn có những quyết sách thiết thực nhằm đưa nước Anh phồn vinh, hùng mạnh thì Cathrine đầy mưu trí, từng bước tiếm quyền.  Khi trở thành Nữ hoàng, Catherine ổn định nội tình nước Nga, tiếp đến là mở mang bờ cõi nước Nga. Trong khi hai Nữ hoàng trên lo trăm bề thì Maria Theresia  xinh đẹp biết chiều chồng, sử dụng người tài lo việc nước, còn mình lo đàn con 16 đứa khôn lớn để sau này thừa kế ngai vàng.   Đúng là “Ai có phận của người ấy”  như một câu tục ngữ La Tinh khẳng định.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 04.02.2016.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004