Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





ÂM LỊCH: ƯU ĐIỂM, NHƯỢC ĐIỂM, NÊN LÀM GÌ?




 m lịch còn gọi là lịch mặt trăng (lunar calender). Tuy cùng dựa vào chu kì quay của mặt trăng để làm lịch nhưng có nhiều loại âm lịch khác nhau: âm lịch Hồi giáo, âm lịch Việt Nam, âm lịch Tàu, … Hiện chỉ còn 5-6 nước ăn tết âm lịch.

Người Nhật đã bỏ ăn tết âm lịch từ năm 1873, đã 143 năm rồi! Và ai cũng thấy rõ khoa học, kĩ thuật, công nghệ, văn hóa, giáo dục, văn học, nghệ thuật, … của người Nhật đều phát triển mạnh mẽ, vượt trội, được cả thế giới ngưỡng mộ.

1. Ưu điểm của âm lịch

a. Âm lịch cho ta biết được ngày trăng tròn.

Đúng ngày rằm (15 âm lịch) thì trăng tròn.

b. Âm lịch giúp tín đồ các tôn giáo biết ngày ăn chay.

Các tín đồ Phật giáo, Cao Đài, Phật giáo Hòa Hảo, … thường ăn chay vào các ngày 01 (mồng một) và 15 (rằm) … âm lịch. Nhưng, nếu quí vị chuyển sang ăn chay vào các ngày 01 và 15 dương lịch thì cũng tốt thôi. Trời, Phật, Thượng Đế, … vẫn chứng giám cho quí vị. Ăn chay chỉ như một sự tự nhắc nhở, tự khuyên răn mà thôi. Một cốc nước đun sôi có hàng tỉ sinh linh trong đó.

Ngoài ra, ta còn ăn tết, chạp mả, tảo mộ, giỗ kị … theo âm lịch. Nếu ta chuyển sang ăn tết dương lịch như người Nhật thì có lẽ tốt hơn. Ta vẫn tất niên, cũng rước ông bà, tổ tiên, cũng đón giao thừa, cũng lì xì cho con trẻ, … Và như thế, ta hòa cùng niềm vui mừng chào đón năm mới với hầu hết các dân tộc, các quốc gia trên thế giới. Công việc làm ăn ở cơ quan, nhà máy, xí nghiệp, … cũng phù hợp, thuận tiện hơn. Và, ta cũng chỉ nên nghỉ tết 1-2 ngày thôi. Nghỉ tết càng nhiều ngày, ta càng tụt hậu, lạc hậu thôi. Chạp mả, tảo mộ, giỗ kị cũng thế: nên chuyển sang ngày dương lịch. Ví dụ: ông X mất ngày hôm nay, 18 tháng 12 năm ất mùi (27-01-2016) thì ta giỗ ông X vào một ngày trước ngày mất là 26 tháng 01 dương lịch. Ta có thể dựa vào luận án tiến sĩ của Tiến sĩ Hồ Ngọc Đức để chuyển đổi ngày âm ra ngày dương và ngược lại tại link http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/amlich/

c. Âm lịch gắn với 24 tiết (tiết khí) trong một năm

Theo Wikipedia, “Tiết khí là 24 điểm đặc biệt trên quỹ đạo của Trái Đất xung quanh Mặt Trời, mỗi điểm cách nhau 15°. Tiết khí có xuất xứ từ Trung Quốc. Nó được sử dụng trong công tác lập lịch của các nền văn minh phương đông cổ đại như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên để đồng bộ hóa các mùa.” Như vậy, người Tàu đã “tích hợp” 24 tiết khí này với âm lịch.

Bình quân mỗi tiết khí gồm 14-16 ngày. 24 tiết khí đó là: lập xuân, vũ thủy, kinh trập, xuân phân, thanh minh, cốc vũ, lập hạ, tiểu mãn, mang chủng, hạ chí, tiểu thử, đại thử, lập thu, xử thử, bạch lộ, thu phân, hàn lộ, sương giáng, lập đông, tiểu tuyết, đại tuyết, đông chí, tiểu hàn, đại hàn.

Điều này giúp nhà nông nói riêng, mọi người nói chung, biết được thời tiết nắng, mưa, nóng, lạnh, … Ví dụ: sương giáng (sương rơi), đại hàn (lạnh to), đại tuyết (tuyết lớn), … Nhưng 24 tiết khí này nếu có đúng thì đúng ở đâu chứ ở Việt Nam thì chẳng đúng bao nhiêu. Ngày đại hàn (lạnh to) nhiều khi lại nắng nóng! Mặt khác, sự biến đổi khí hậu toàn cầu mà ai cũng đều biết và cả thế giới đang lo sốt vó đã làm sai lệch 24 tiết khí này mất rồi! Nông dân nên theo dự báo khí tượng thủy văn trên đài, trên báo, trên tablet, trên internet, … mà gieo trồng là tốt nhất!

Như vậy, xem ra ưu điểm của âm lịch chẳng có bao nhiêu.

2. Nhược điểm của âm lịch

a. Không xác đinh được thời điểm cụ thể, rõ ràng.

Âm lịch dựa vào 10 can (giáp, ất, bính, đinh, mậu, kỉ, canh, tân, nhâm, quí) và 12 chi (tí, sửu, dần, mẹo, thìn, tị, ngọ, mùi, thân, dậu, tuất, hợi) để tính năm. Vì vậy, cứ 60 năm thì nó lặp lại như cũ. Ví dụ: ông X sinh năm giáp tí, đến năm 61 tuổi, ông X sinh đứa con út thì đứa con út này cùng tuổi giáp tí với cha nó. Khi nói năm kỉ dậu, năm mậu tí, năm nhâm thìn, … thì chả ai biết nó là năm nào nếu không đặt năm dương lịch trong ngoặc đơn ở bên cạnh (tốn thêm giấy mực)! Không chỉ có năm là tí, sửu, dần, mẹo, … mà tháng, ngày và giờ cũng tí, sửu, dần, mẹo, … nữa. Rối rắm vô cùng!

Nói “ngày mồng 5 tết năm kỉ dậu, vua Quang Trung tiến vào Thăng Long, thằng Tôn Sĩ Nghị vội trèo lên ngựa không yên để chạy trốn về Tàu” thì ta chẳng biết sự việc đó xảy ra mấy năm rồi. Vậy, thay vì nói ngày mồng 5 tết năm kỉ dậu, ta nói ngày 30 tháng 01 năm 1789 thì rõ ràng biết bao. Và ngày 30 tháng 01 năm 2016 này là Ngày Kỉ niệm 227 năm vua Quang Trung đại thắng giặc Tàu-Thanh.

b. Nguồn gốc của vô số thảm họa và của muôn kiểu mê tín dị đoan.

Tại sao tí là chuột, sửu là trâu, dần là cọp, … mà không là voi, hà mã, tê giác, …? Toàn là ngẫu hứng, tùy tiện, không có một tí tẹo cơ sở khoa học nào cả! Mấy cô gái tuổi dần (cọp) rất khó lấy chồng! Rồi tuổi này khắc với tuổi kia như tí (chuột) khắc với mẹo (mèo), tị (rắn) khắc với dậu (gà), … Đó là nguồn gốc của bao điều bi thảm, khổ đau. Kẻ nào bịa ra mấy cái này quả thật rất vô trách nhiệm và độc ác!

Âm lịch còn gắn với ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ). Người mạng mộc khắc với người mạng kim (cây, cỏ, thảo, mộc khắc với rìu, rựa, búa, liềm). Người mạng thủy khắc với người mạng hỏa (nước khắc với lửa), … Đó cũng là nguồn gốc của bao điều bi thảm, khổ đau nữa! Có anh mạng hỏa lại hiền như đất, có chị mạng thủy lại nóng như lửa, … Toàn là vu vơ, bậy bạ!

Và, cũng từ đó, “thầy” bói, “thầy” tướng số, “thầy” địa, … sống bằng sự lừa bịp những người nhẹ dạ, cả tin và thiếu tự tin.

Tóm lại, ta thấy âm lịch chẳng có mấy ưu điểm. Trái lại, nhược điển của âm lịch lại quá nhiều, nhất là nó kéo theo vô số những điều mê tín dị đoan, những bi kịch, những khổ đau phi lí. Từ hơn 100 năm trước, năm 1907, khi viết “Tỉnh quốc hồn ca I”, Nhà cách mạng kiệt xuất Phan Châu Trinh đã kịch liệt đả kích thói mê tín dị đoan của dân ta vì nó cản trở chủ trương “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của ông:

Người mình không tự cường, tự miễn,

Chỉ mơ màng những chuyện hư vô.

Đổ cho tại mả, tại mồ,

Đổ cho số phận, đổ cho tại thời.


Việc gì cũng cầu Trời, khấn Phật,

Còn mình thì tính quất toan quanh.

Thượng lương, giá thú, xuất hành, …

Trăm điều giữ lấy ngũ hành khư khư.


Người Việt Nam ta nên chuyển sang (không phải bỏ đi) ăn tết, chạp mả, tảo mộ, giỗ kị, … theo dương lịch. Sách, báo nói chung, sách lịch sử, tài liệu lịch sử nói riêng, chỉ nên dùng giây, phút, giờ, ngày, tháng, năm dương lịch để được rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng.


Ninh Thuận, ngày 27-01-2016



. @ Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ NinhThuận ngày 29.01.2016.


VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004