Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới
Qúy vị đang nghe nhạc bản Auld Lang Syne
qua tiếng vĩ cầm của nữ nghệ sĩ Ji Hae Park




CHÚC GIÁNG SINH AN LÀNH

&

NĂM MỚI HẠNH PHÚC !







“We wish you a Merry Christmas a Happy New Year!

        We wish you a Merry Christmas
                We wish you a Merry Christmas
                We wish you a Merry Christmas and a Happy New Year.
                Good tidings we bring to you and your kin
                Good tidings for Christmas and a Happy New Year

“We Wish You a Merry Christmas” là một bài hát thông dụng thường được phát trên khắp thế giới vào dịp Giáng sinh, có nguồn gốc từ miền Đông nước Anh. Đây là bài hát được ưa chuộng khắp nơi, dùng để đón chào Giáng sinh an lành và Năm mới vui vẻ hạnh phúc.

-Ba nhà chiêm tinh theo ánh sao chỉ đường tới thăm Hài nhi Giêsu (ảnh trái) -Đón Năm mới tại quàng trường Thời Đại, New York, Mỹ (ành phài)

. LỄ NOEL, CHRISTMAS

Còn được gọi là lễ Thiên Chúa giáng sinh hay Xmas là một ngày lễ kỷ niệm Chúa Giêsu sinh ra đời, theo phần lớn các tín hữu Kitô giáo. Họ tin là Chúa Giêsu được sinh tại Bethlehem thuộc xứ Judea nước Do Thái (ngày nay là 1 thành phố của Palestine), lúc bấy giờ thuộc Đế quốc La Mã năm 7 TCN và năm 2.

Ngày lễ được cử hành chính thức vào ngày 25 tháng 12 nhưng thường được mừng từ tối ngày 24 tháng 12 bởi theo lịch Do Thái, thời điểm tính bắt đầu một ngày là lúc hoàng hôn chứ không phải nửa đêm. Lễ chính thức ngày 25 tháng 12 được gọi là "lễ chính ngày", còn lễ đêm 24 tháng 12 gọi là "lễ vọng" và thường thu hút nhiều người tham dự hơn. Nhiều giáo hội Chính Thống giáo Đông phương như ở Nga, Gruzia vẫn sử dụng lịch Julius để định ngày này, cho nên lễ Giáng sinh của họ ứng với ngày 7 tháng 1 theo lịch Gregory.

Tên gọi

Noel, từ tiếng Pháp Noël, dạng cổ hơn là Naël, có gốc từ tiếng Latinh nātālis (diēs) có nghĩa là "(ngày) sinh". Cũng có ý kiến cho rằng tên gọi Noel xuất phát từ tước hiệu Emmanuel, tiếng Hebrew nghĩa là "Thiên Chúa ở cùng chúng ta", như được chép trong sách Phúc âm Matthêu.

Trong tiếng Anh, ngày lễ này được gọi phổ biến là Christmas. Chữ Christ (phiên âm Việt là "Ki-tô" hay "Cơ-đốc", có nghĩa là Đấng được xức dầu) là tước hiệu của Chúa Giêsu; còn chữ Mass nghĩa là thánh lễ. Do đó Christmas theo nghĩa chiết tự là "(Ngày) lễ của Đức Kitô". Chữ Christ bắt nguồn và được viết trong tiếng Hy Lạp là "Χριστός" (Khrīstos), mở đầu bằng chữ cái "Χ" (Chi) nên Christmas còn được viết tắt là Xmas.

Lịch sử

Thời kỳ Kitô giáo sơ khai (khoảng 2 đến 3 thế kỷ đầu công nguyên), lễ này được mừng chung với Lễ Hiển Linh. Ngay từ năm 200, thánh Clementê thành Alexandria (150-215) đã đề cập đến lễ hết sức đặc biệt này được cử hành vào ngày 20 tháng 5. Nhưng Giáo hội Latinh thì mừng lễ này vào ngày 25 tháng 12.

Theo một nguồn khác thì các Kitô hữu sơ khai không ăn mừng lễ sinh nhật, vì họ cho rằng ăn mừng sinh nhật là làm theo thói quen của dân ngoại đạo thờ thần tượng. Bởi lẽ đó họ không ăn mừng lễ giáng sinh của Chúa Giêsu trong suốt ba thế kỷ đầu. Đến thế kỷ thứ 4, người Kitô hữu mới bắt đầu muốn ăn mừng lễ giáng sinh của Chúa Giêsu mỗi năm một lần, nhưng lại sợ bị chính quyền Đế quốc La Mã phát hiện và bắt bớ, bởi vì thời điểm đó Kitô giáo vẫn chưa được công nhận là một tôn giáo hợp pháp.

Những người La Mã hàng năm ăn mừng "Thần Mặt trời" (Feast of The SolInvictus) đem ánh sáng đến cho trần gian vào ngày 25 tháng 12. Các Kitô hữu đã nhân cơ hội này để tổ chức ăn mừng ngày Chúa Giêsu giáng sinh, đem ánh sáng và sự sống đến cho nhân loại (Gioan 8:12) trùng một ngày với ngày lễ "Thần Mặt trời" của người La Mã. Vì vậy, chính quyền La Mã đã không phát hiện rằng thực sự là các Kitô hữu tổ chức ăn mừng lễ giáng sinh của Chúa Giêsu.

Đến năm 312, Hoàng đế La Mã Constantine I đã bỏ đa thần giáo và theo Kitô giáo. Ông đã hủy bỏ ngày lễ ăn mừng "Thần Mặt trời" và thay vào đó là ngày ăn mừng sinh nhật Chúa Giêsu. Đến năm 354, Giáo hoàng Libêrô công bố ngày 25 tháng 12 là ngày chính thức để cử hành lễ Giáng sinh của Chúa Giêsu.

Trong nhiều thế kỷ, những sử gia Kitô giáo chấp nhận ngày lễ giáng sinh là ngày Chúa Giêsu được sinh ra. Tuy nhiên, đến đầu thế kỷ 18, các học giả bắt đầu đề xuất một cách giải thích khác. Isaac Newton cho rằng ngày giáng sinh đã được lựa chọn để tương ứng với ngày đông chí ở bắc bán cầu, từng được đánh dấu là ngày 25 tháng 12. Năm 1743, Paul Ernst Jablonski người Đức lập luận ngày giáng sinh được xác định ngày 25 tháng 12 để khớp với ngày Sol Invictus trong tôn giáo La Mã cổ. Ngoài ra trước Kitô giáo, nhiều nền văn hóa và tôn giáo khác cũng ăn mừng ngày lễ của họ vào cuối tháng 12.

Bản nhạc: Silent Night – thơ: Joseph Mohr - nhạc: Franz Gruber

         Silent night, holy night, all is calm, all is bright.
                ‘Round yon virgin mother and child!
                Holy infant so tender and mild
                Sleep in heavenly peace, sleep in heavenly peace.

Trong tâm trí nhiều người, bản Silent night được viết ra lúc khởi đầu năm 1818 chỉ là một bản nhạc giản dị, một khúc ngợi ca, được sáng tác để làm nghi thức mừng lễ Giáng sinh có ý nghĩa hơn, bản nhạc xưa cũ này vẫn còn mạnh mẽ và tươi mát như lần đầu tiên được hát lên trong ngôi thánh đường nhỏ bé nơi nước Áo xa xôi.

Douce nuit, sainte nuit - Lời Pháp: Joseph Mohr

         Douce nuit, sainte nuit! Dans les cieux! L´astre luit.
                Le mystère annoncé s´accomplit
                Cet enfant sur la paille endormi
                C´est l´amour infini! C´est l´amour infini!

Đêm thánh vô cùng – Lời Việt: Hùng Lân

         Đêm thánh vô cùng, giây phút tưng bừng, đất với trời xe chữ đồng.
                Đêm nay Chúa Con thần thánh tôn thờ.
                Canh khuya Giáng sinh trong chốn hang lừa.
                Ơn châu báu không bờ bến, biết tìm kiếm của chi đền.

. DƯƠNG LỊCH

- Lịch của Julius (Julius là tên của Thống lãnh La Mã Julius Caesar). Julian calendar đã dùng rất lâu, mãi từ năm 45 trước TC. Lịch Julius tính trái đất quay một vòng chung quanh mặt trời mất 365 ngày 6 giờ (365.25 ngày). Thời gian đúng thật sự ít hơn 11 phút: 365 ngày 5 giờ 49 phút (365.2424 ngày). Vì lý do này mà từ năm 45 trước Thiên Chúa đến năm 1582 khi GH Gregory cải tiến Dương lịch, lịch Julius đã sai thêm 10 ngày.

- Vì thế, Gregory quyết định dùng lịch mới, bỏ đi 10 ngày để cộng đồng Công Giáo kỷ niệm lễ Phục Sinh đúng ngày. Tuy là Dương lịch đặt theo tên của Giáo Hoàng Gregory, Gregorian calendar, người tính toán lịch này là một người Ý đa tài vừa là bác sĩ, vừa là nhà thiên văn, vừa là triết học gia tên là  Luigi Lilio.

- Các nước quốc giáo là Công Giáo như Ý, Ba-Lan, Bồ-Đào-Nha, Tây-Ban-Nha.., áp dụng ngay Dương lịch mới vào năm 1582 hay ngay sau đó. Phần lớn khối Âu Châu  không dùng Dương lịch cho đến thập niên 1700. Nước Anh (và Mỹ lúc còn là thuộc địa của Anh) mãi đến  1752 mới theo lịch này, và khi đó phải bỏ bớt 11 ngày trong lịch (do đó TT Washington sinh 11/2/1731, nhưng Mỹ mừng sinh nhật của ông vào ngày 22/2).  Nga theo lịch này sau năm 1917- Nhật Bản bắt đầu dùng vào năm 1873. Trung Hoa dùng 1949. Việt Nam bắt đầu dùng từ khi tiếp xúc các giáo sĩ Thiên Chúa châu Âu năm 1862.

Chữ Calendar  từ chữ La-Tinh "Kalendae", nghĩa là ngày đầu tiên trong tháng.

- Chính xác thì September, October, November, December là Tháng 9, 10, 11, 12, vì chữ September từ chữ La-Tinh "septem" có nghĩa là 7, October từ chữ "octo" có nghĩa là 8, November từ chữ "novem" có nghĩa là 9, và December từ chữ "decem" có nghĩa là 10. Lý do là vì trước Julian calendar người ta dùng Roman Calendar, một năm chỉ có 10 tháng. Sau đó, Senate La Mã mới thêm hai tháng: Julius Caesar (July –tháng 7, tháng sinh nhật của J.C.) và Caesar Augustus, cháu của J.C. (August –tháng 8) vào, thành 12 tháng của Lịch Julius, sau đó là Lịch Gregory.

- Chúa Nhật là ngày nghỉ: Vào năm 321, để thỏa mãn cho cả Thiên Chúa Giáo kỷ niệm ngày Chúa Jesus sống lại và những người tin vào đạo giáo khác như Thần Mặt Trời,  Hoàng Đế La Mã Constantine chọn Chúa

Nhật là ngày nghỉ (Việt Nam sử dụng cả từ Chúa Nhật và “Chủ” Nhật!). - Trong Anh ngữ, vài ngày trong tuần đặt theo tên các thần Saxon (Saxon theo truyền thuyết đến từ Đức, định cư ở Anh vào thời Trung Cổ), ngoại trừ Thứ Bẩy  đặt theo tên thần Saturn của La Mã:

- Monday Ngày mặt trăng, moon - Tuesday: Thần Tiw - Wednesday:    Thần  Woden - Thursday:        Thần  Thor - Friday:            Nữ thần Frige - Saturday:         Thần Saturn - Sunday:           Ngày mặt trời, sun

“AULD LANG SYNE” – Khúc ca Giao thừa nổi tiếng nhất mọi thời đại

Vào thời khắc chuyển giao năm mới và năm cũ, hàng triệu người lại đứng sát bên nhau, tay trong tay cùng ca vang khúc ca giao thừa nổi tiếng nhất mọi thời đại.

Giống như tên gọi bằng tiếng Scotland của ca khúc, Auld Lang Syne được dịch ra tiếng Anh là “Old Long Since” (Những ngày xa xưa). Đây là một bài hát cổ, có lịch sử hơn 200 năm. Không thể nhắc đến Auld Lang Syne mà quên đi cái tên Robert Burns (1759-1796), là nhà thơ vĩ đại của Scotland, người đã có công sáng tác lời và phổ nhạc cho bài hát theo một giai điệu dân ca cổ.

Năm mới Dương Lịch

Đối với các nước Châu Âu, Bắc Mỹ và Nam Mỹ ngay khi Noel bắt đầu cũng là thời điểm người dân náo nức chuẩn bị cho ngày Tết Dương lịch. Khi kim đồng hồ điểm hết 12h ngày 31/12 là bắt đầu thời điểm chuyển giao từ năm cũ sang năm mới. Tùy theo nét văn hóa, phong tục riêng mà “bữa tiệc” đón chào năm mới ở mỗi nước có sự khác nhau.

Năm mới tại New York, Mỹ

Auld Lang Syne nhanh chóng được yêu thích rộng rãi và việc hát ca khúc vào đêm giao thừa đã trở thành một phong tục truyền thống ở Scotland. Cùng với những bước chân di cư của người Scotland, Auld Lang Syne được phổ biến khắp nơi trên thế giới. Khi ca khúc sang Mỹ, nó được nhạc trưởng Guy Lombardo chọn biểu diễn ngay khi tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ đêm. Suốt từ năm 1929 cho đến nay, mỗi khi đến thời điểm một năm cũ qua, một năm mới đến, hàng nghìn người lại đổ dồn về Quảng trường Thời đại để cất vang lời ca của Auld Lang Syne.

HÁT VANG CA KHÚC AULD LANG SYNE

Auld Lang Syne là bài hát đón chào năm mới phổ biến nhất ở các nước nói tiếng Anh cũng như trên toàn thế giới.

-Auld Lang Syne ám ảnh người nghe bằng những câu hỏi tu từ được láy đi láy lại như một sự mời gọi các kỷ niệm cũ trở về:

           “… Should old acquaintance be forgot,
                and never brought to mind?
                Should old acquaintance be forgot,
                and auld lang syne?”

                “… Lẽ nào lại quên đi những người bạn cũ năm xưa
                Và không bao giờ nhớ gì nữa?
                Lẽ nào quên đi những người bạn xưa ấy
                Và những ngày xưa êm đềm?”

Lời ca như một sự nhắc nhở không bao giờ được lãng quên quá khứ và những người đã đến trong cuộc đời ta. Tất cả kỷ niệm dù cay đắng hay ngọt ngào, tất cả những người đã đến mang theo hạnh phúc hay đau khổ đều góp phần tạo nên con người ta ở hiện tại.

Thời khắc giao thừa là khi người ta nhìn lại năm cũ với bao được và mất, thành công và sai lầm, niềm vui và nỗi buồn. Cả một năm với bao sự kiện trong thoáng chốc cùng lướt qua trước mắt. Mọi người tiễn đưa năm cũ với sự luyến tiếc nhẹ nhàng, xen lẫn niềm vui vô bờ khi năm mới đến. Một khởi đầu mới lại đến với những niềm hy vọng ở một tương lai rực rỡ hơn, đẹp đẽ hơn. Ở thời khắc đặc biệt ấy, khúc Auld Lang Syne càng trở nên da diết và xúc động:

          “… For auld lang syne, my dear, For auld lang syne,
                We’ll take a cup of kindness yet,
                For auld lang syne…”

                “… Cho những ngày xa xưa, bạn ơi
                Cho những ngày xa xưa ấy
                Chúng ta cùng nâng ly vì những điều tốt lành
                Cho những ngày xa xưa…”

LỜI PHÁP: Chant Des Adieux (Ce N'est Qu'un Au Revoir)

Sáng tác: Musique Traditionnelle Écossaise - Lời: Père Jacques Sevin

          Faut-il nous quitter sans espoir/ Sans espoir de retour,
                Faut-il nous quitter sans espoir/ De nous revoir un jour
                Ce n'est qu'un au revoir, mes frères/ Ce n'est qu'un au revoir
                Oui, nous nous reverrons, mes frères/ Ce n'est qu'un au revoir
                Formons de nos mains qui s'enlacent/ Au déclin de ce jour,
                Formons de nos mains qui s'enlacent/ Une chaîne d'amour.
                Unis par cette douce chaîne/ Tous, en ce même lieu,
                Unis par cette douce chaîne/ Ne faisons point d'adieu.

LỜI VIỆT

          Giờ đây anh em chúng ta cùng nhau giã từ lòng còn lưu luyến
                Cách xa nhưng ta hằng mong rồi đây có ngày còn được gặp nhau.
                Cách xa nhưng ta hằng mong giờ đây cách xa thì lòng xao xuyến.
                Cách xa nhưng ta hằng mong rồi đây có ngày còn được gặp nhau.

. LỜI KẾT

Hai bài hát We wish you a merry Christmas Auld Lang Syne là những bản nhạc ai trên thế giới cũng biết.

Lời ca Auld Lang Syne như một sự nhắc nhở không bao giờ được lãng quên quá khứ và những người đã đến trong cuộc đời ta. Tất cả kỷ niệm dù cay đắng hay ngọt ngào, tất cả những người đã đến mang theo hạnh phúc hay đau khổ đều góp phần tạo nên con người ta ở hiện tại.

Thời khắc giao thừa là khi người ta nhìn lại năm cũ với bao được và mất, thành công và sai lầm, niềm vui và nỗi buồn. Cả một năm với bao sự kiện trong thoáng chốc cùng lướt qua trước mắt. Mọi người tiễn đưa năm cũ với sự luyến tiếc nhẹ nhàng, xen lẫn niềm vui vô bờ khi năm mới đến. Một khởi đầu mới lại đến với những niềm hy vọng ở một tương lai rực rỡ hơn, đẹp đẽ hơn. Ở thời khắc đặc biệt ấy, khúc Auld Lang Syne càng trở nên da diết và xúc động.

Vào thời khắc chuyển giao năm mới và năm cũ, hàng triệu người lại đứng sát bên nhau, tay trong tay cùng ca vang Khúc ca Giao thừa nổi tiếng nhất mọi thời đại (New Year Anthem).

(Tham khảo: Sách báo – Internet)


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 22.12.2015.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004