Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới


Hành Trình 20 Năm

VIỆT NAM Hội Nhập ASEAN –

Kỷ Niệm NGÀY ASEAN 8-8






Hiệp hội ASEAN (Association of Southeast Asian Nations)

Là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á. Tổ chức này được thành lập ngày 8 tháng 8 năm 1967 (Tiền thân của ASEAN là tổ chức có tên Hiệp hội Đông Nam Á (ASA). ASA là một liên minh thành lập năm 1961 gồm ba nước Philippines, Malaysia và Thái Lan. Ngày 8 tháng 8 năm 1967, khi các bộ trưởng ngoại giao của năm quốc gia – Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, và Thái Lan - đã ra Tuyên bố ASEAN, thường được gọi là Tuyên bố Bangkok để nhập ASA cùng với Indonesia và Singapore thành ASEAN). Với các thành viên đầu tiên là Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Singapore, và Philippines, để biểu hiện tinh thần đoàn kết giữa các nước trong cùng khu vực với nhau, đồng thời hợp tác chống tình trạng bạo động và bất ổn tại những nước thành viên. Sau Hội nghị Bali năm 1976, ASEAN xúc tiến chương trình cộng tác kinh tế, nhưng các nỗ lực đều đi đến bế tắc vào giữa thập niên 1980. Phải đợi đến năm 1991 khi Thái Lan đề phát thành lập khu vực thương mại tự do thì khối mậu dịch ASEAN mới hình thành. Hàng năm, các nước thành viên đều luân phiên tổ chức các cuộc hội họp chính thức để tăng cường hợp tác. Tính đến năm 1999, ASEAN gồm có 10 quốc gia thành viên.

ASEAN bao gồm một diện tích đất 4,46 triệu km², là 3% tổng diện tích đất của Trái Đất, và có số dân khoảng 600 triệu người, 8,8% dân số thế giới. Vùng biển của ASEAN là ba lần lớn hơn so với đất. Trong năm 2010, kết hợp GDP danh nghĩa tại ASEAN đã phát triển thành 1,8 nghìn tỷ USD. Nếu ASEAN là một thực thể duy nhất, quốc gia đó sẽ xếp hạng trong các nền kinh tế lớn thứ 10 trên thế giới, sau Mỹ, Tàu, Nhật, Ấn Độ, Đức, Nga, Pháp, Canada, Tây Ban Nha, Brazil, Anh, và Ý.

Quốc kỳ ASEAN

Tượng trưng cho sự hòa bình, bền vững, đoàn kết và năng động của ASEAN. Bốn màu của lá cờ là: xanh, đỏ, trắng và vàng. Màu xanh tượng trưng cho hòa bình và sự ổn định. Màu đỏ thể hiện động lực và can đảm. Màu trắng nói lên sự thuần khiết còn màu vàng tượng trưng cho sự thịnh vượng. 10 thân cây lúa thể hiện ước mơ của các nhà sáng lập ASEAN cho một ASEAN với sự tham dự của 10 nước Đông Nam Á, cùng nhau gắn kết tạo dựng tình bạn và sự đoàn kết. Vòng tròn tượng trưng cho sự thống nhất trong Hiệp Hội ASEAN.

Cơ cấu tổ chức

Bộ máy hoạt động của ASEAN được quy định như sau:

1. Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN (ASEAN Summit): Đây là cơ quan quyền lực cao nhất của hiệp hội, họp chính thức 1 năm 1 lần.

2. Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN (ASEAN Ministerial Meeting-AMM): theo Tuyên bố Băng cốc năm 1967, AMM là hội nghị hàng năm của các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN có trách nhiệm đề ra và phối hợp các hoạt động của ASEAN, có thể họp không chính thức khi cần thiết.

3. Hội nghị bộ trưởng kinh tế ASEAN (ASEAN Economic Ministers-AEM):AEM họp chính thức hàng năm. Trong AEM có hội đồng AFTA được thành lập theo quyết định của hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 4 tại Singapore. 4. Hội nghị Bộ trưởng các ngành: có Hội nghị Bộ trưởng năng lượng, Hội nghị Bộ trưởng Nông nghiệp, Lâm nghiệp. Các Hội nghị Bộ trưởng ngành có trách nhiệm báo cáo lên AEM.

5. Các hội nghị bộ trưởng khác

6. Hội nghị liên Bộ trưởng (Join Ministerial Meeting-JMM): bao gồm các Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Kinh tế ASEAN.

7. Tổng thư ký ASEAN: Được những Người đứng đầu Chính phủ ASEAN bổ nhiệm theo khuyến nghị của Hội nghị AMM với nhiệm kỳ là 3 năm và có thể gia hạn thêm, nhưng không quá một nhiệm kỳ nữa; có hàm Bộ trưởng với quyền hạn khởi xướng, khuyến nghị và phối hợp các hoạt động của ASEAN, nhằm giúp nâng cao hiệu quả các hoạt động và hợp tác của ASEAN. Tổng thư ký ASEAN được tham dự các cuộc họp các cấp của ASEAN, chủ toạ các cuộc họp của ASC thay cho Chủ tịch ASC trừ phiên họp đầu tiên và cuối cùng. Tổng thư ký hiện nay là ông Lê Lương Minh của VN (từ 9/1/2013).

8. Uỷ ban thường trực ASEAN (ASEAN Standing Committee-ASC): ASC bao gồm chủ tịch là Bộ trưởng Ngoại giao của nước đăng cai Hội nghị AMM sắp tới, Tổng thư ký ASEAN và Tổng Giám đốc của các Ban thư ký ASEAN quốc gia. ASC thực hiện công việc của AMM trong thời gian giữa 2 kỳ họp và báo cáo trực tiếp cho AMM.

9. Cuộc họp các quan chức cao cấp (Senior Officials Meeting-SOM

10. Cuộc họp các quan chức kinh tế cao cấp (Senior Economic Officials Meeting-SEOM

11. Cuộc họp các quan chức cao cấp khác

12. Cuộc họp tư vấn chung (Joint Consultative Meeting-JCM

13. Các cuộc họp của ASEAN với các bên đối thoại: ASEAN có 11 bên đối thoại: Úc, Canada, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand, UNDP, Nga, Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ. ASEAN cũng đối thoại theo từng lĩnh vực với Pakistan.

Ban Thư ký ASEAN bao gồm 1 Tổng thư ký và 4 Phó TTK, trong đó có 2 vị Phó TTK luân phiên và 2 Phó TTK tự ứng cử và được bầu chọn, và các Phó TTK không được cùng quốc gia với vị Tổng thư ký và không được có 2 Phó TTK cùng quốc gia.

Múi giờ chung của ASEAN

Múi giờ chung ASEAN hay Giờ chuẩn ASEAN (tiếng Anh:ASEAN Common Time, viết tắt: ACT) là một ý tưởng của ASEAN thông qua một giờ chuẩn là UTC+8 cho tất cả các nước thành viên. Một số doanh nghiệp tại các địa phương hoặc khu vực tiếp cận đã được thông qua việc sử dụng "giờ chuẩn ASEAN", và có thể được nhìn thấy bằng cách sử dụng chữ viết tắt ACT trong các Thông cáo báo chí, thông tin liên lạc, và các văn bản pháp luật. Ngoài ra còn bắt đầu có người dân các nước ASEAN đã bắt đầu bằng cách sử dụng ACT trong các trang web của họ và các blog.

Về phương diện kinh tế, một múi giờ thống nhất và phù hợp cho toàn khối ASEAN sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn. Theo đó, một giờ giấc sinh hoạt chung sẽ khiến các hoạt động kinh tế diễn ra đồng thời, giảm thời gian giao dịch cũng như tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp. Điều này còn có ý nghĩa quan trọng hơn trong các giao dịch chứng khoán vì khi đó tất cả các sàn giao dịch thành viên sẽ đồng loạt mở cửa cùng thời điểm, bảo vệ cho nhà đầu tư trước những diễn biến bất ngờ của thị trường.

Hành trình 20 năm VN hội nhập ngôi nhà chung ASEAN

Trên chặng đường gia nhập ASEAN, Việt Nam có nhiều đóng góp tích cực cho khối trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và quan hệ đối ngoại.

Ngày 28/7/1995, lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời Brunei trong buổi lễ kết nạp Việt Nam vào Hiệp hội các quốc gia Ðông Nam Á (ASEAN). Sự kiện ghi dấu mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập khu vực và thế giới của Việt Nam cũng như quá trình phát triển của Hiệp hội.

Việc Việt Nam gia nhập ASEAN đánh dấu một bước ngoặt quan trọng ở Đông Nam Á. Sự kiện chấm dứt thời kỳ căng thẳng, không ổn định và đầy nghi ngại giữa các nước trong khu vực, tạo nên khung cảnh hòa bình, an ninh và ổn định, mở ra thời kỳ phát triển mới của khu vực. Đó chính là kết quả cơ bản và bền vững của quá trình hội nhập khu vực, một bước tiến ban đầu tiến tới hội nhập quốc tế.

Cuộc khủng hoảng tiền tệ ở Đông Nam Á năm 1997 có thể coi như một thách thức lớn đầu tiên đối với Việt Nam sau khi tham gia ASEAN. Hồi ấy Việt Nam phải đảm nhận nhiệm vụ tổ chức Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 6 trong bầu không khí không thuận lợi. Tuy nhiên, với sự đồng thuận giữa các nhà lãnh đạo cấp cao ASEAN, Bản Tuyên bố Hà Nội năm 1998 và Chương trình Hành động của Hội nghị đã đưa ra cách đánh giá đúng đắn về tình hình và triển vọng ở Đông Nam Á, khẳng định vai trò của ASEAN và đề ra những biện pháp khắc phục. 

Chỉ 3 năm sau khi gia nhập ASEAN, Việt Nam đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Ủy ban thường trực ASEAN (ASC) (nhiệm kỳ 2000 - 2001), đóng góp tích cực vào việc mở rộng thành viên của ASEAN (kết nạp các nước Lào, Myanmar, Campuchia), phát huy vai trò nước điều phối quan hệ đối thoại của ASEAN với các đối tác quan trọng, như: Nga, Mỹ, Australia, Canada, Trung Quốc. Hiện nay Việt Nam là nước điều phối quan hệ đối thoại ASEAN - EU (nhiệm kỳ 2012 - 2015).

Nỗ lực của Việt Nam vì một ASEAN phát triển

Việt Nam có nhiều đóng góp cụ thể quan trọng trong 4 lĩnh vực hợp tác chính của ASEAN về chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội và quan hệ đối ngoại. 

Qua 20 năm là thành viên của ASEAN, từ những bước đi bỡ ngỡ ban đầu, Việt Nam ngày càng trưởng thành, chủ động tham gia và đóng góp tích cực vào các hoạt động chung của ASEAN với tinh thần trách nhiệm cao. Việt Nam là một trong số những nước đạt tỷ lệ thực thi cao các chương trình, biện pháp liên kết kinh tế của ASEAN.

Trong Tuyên bố chung ngày 31-7-2007, các Ngoại trưởng ASEAN đã chính thức chọn ngày 8-8 là Ngày ASEAN và coi đây là một bước tiến tiếp theo cho việc đưa khu vực ASEAN thành "một cộng đồng cùng quan tâm và chia sẻ", chủ đề của Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 40 tại Manila.

ASEAN được thành lập ngày 8-8-1967. Từ 5 nước ban đầu là Malaysia, Indonesia, Philippines, Singapore và Thái Lan, ASEAN đã tăng lên 10 nước với sự tham gia của Brunei, Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar.

Thành viên ASEAN:

Brunei,  Myanmar,  Campuchia,  Philippines,  Indonesia,  Singapore,  Lào,  Thái Lan,  Malaysia,  Việt Nam

Hai quan sát viên và ứng cử viên:

-Papua New Guinea: quan sát viên của ASEAN

-Đông Timo: ứng cử viên của ASEAN

CỘNG ĐỒNG KINH TẾ ASEAN (ASEAN Economic Community - AEC)

Là một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN dự định sẽ được thành lập vào năm 2015. AEC là một trong ba trụ cột quan trọng của Cộng đồng ASEAN nhằm thực hiện các mục tiêu đề ra trong Tầm nhìn ASEAN 2020. Hai trụ cột còn lại là: Cộng đồng An ninh ASEAN và Cộng đồng Văn hóa-Xã hội ASEAN.

Mục đích thành lập AEC

Theo dự định của các nhà lãnh đạo ASEAN, AEC sẽ được thành lập vào năm 2015. Tuyên bố Hòa hợp ASEAN II nhấn mạnh: Cộng đồng Kinh tế ASEAN là việc thực hiện mục tiêu cuối cùng của hội nhập kinh tế trong "Tầm nhìn ASEAN 2020", nhằm hình thành một khu vực kinh tế ASEAN ổn định, thịnh vượng và có khả năng cạnh tranh cao, trong đó hàng hóa, dịch vụ, đầu tư sẽ được chu chuyển tự do, và vốn được lưu chuyển tự do hơn, kinh tế phát triển đồng đều, đói nghèo và chênh lêch kinh tế-xã hội được giảm bớt vào năm 2020. Kế hoạch trung hạn 6 năm lần thứ hai của ASEAN (2004-2010)- Chương trình Hành động Vientian- đã xác định rõ hơn mục đích của AEC là: tăng cường năng lực cạnh tranh thông qua hội nhập nhanh hơn, nhằm thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế của ASEAN.

Các biện pháp thực hiện

Các biện pháp chính mà ASEAN sẽ cần thực hiện để xây dựng một thị trường ASEAN thống nhất bao gồm: hài hòa hóa các tiêu chuẩn sản phẩm (hợp chuẩn) và qui chế, giải quyết nhanh chóng hơn các thủ tục hải quan và thương mại, và hoàn chỉnh các quy tắc về xuất xứ.

Các biện pháp để xây dựng một cơ sở sản xuất ASEAN thống nhất sẽ bao gồm: củng cố mạng lưới sản xuất khu vực thông qua nâng cấp cơ sở hạ tầng, đặc biệt là trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông vận tải, công nghệ thông tin và viễn thông, và phát triển các kỹ năng thích hợp.

Các biện pháp nói trên đều đã và đang được các nước thành viên ASEAN triển khai trong khuôn khổ các thỏa thuận và hiệp định của ASEAN. Như vậy, AEC chính là sự đẩy mạnh những cơ chế liên kết hiện có của ASEAN, như Hiệp định Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA), Hiệp định Khung ASEAN về Dịch vụ (AFAS), Khu vực Đầu tư ASEAN (AIA), Hiệp định Khung về Hợp tác Công nghiệp ASEAN (AICO), Lộ trình Hội nhập Tài chính và Tiền tệ ASEAN, v.v…, để xây dựng ASEAN thành "một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất". Nói cách khác, AEC là mô hình liên kết kinh tế khu vực dựa trên và nâng cao những cơ chế liên kết kinh tế hiện có của ASEAN có bổ sung thêm hai nội dung mới là tự do di chuyển lao động và di chuyển vốn tự do hơn.

Quá trình thực hiện

Để bước đầu hiện thực hóa AEC, Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 9 (2003) đồng ý: ASEAN sẽ thực hiện các khuyến nghị về liên kết kinh tế của Nhóm Đặc Trách Cao cấp (HLTF) về Liên kết Kinh tế của Hội nghị Bộ trưởng Kinh tế ASEAN (AEM). Cụ thể là: a- Đẩy mạnh việc thực hiện những sáng kiến kinh tế hiện có, bao gồm Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN, Hiệp định Khung ASEAN về Dịch vụ, và Khu vực Đầu tư ASEAN; b- Thúc đẩy hội nhập khu vực trong các ngành ưu tiên; c- Tạo thuận lợi cho việc đi lại của doanh nhân, lao động lành nghề và nhân tài, và tăng cường các thể chế của ASEAN và thu hẹp khoảng cách phát triển.

Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh: Biển Đông thách thức việc xây dựng Cộng đồng ASEAN

Vấn đề tranh chấp phức tạp ở Biển Đông vẫn còn là một thách thức trong quá trình xây dựng cộng đồng ASEAN, Tân Tổng thư ký Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Lê Lương Minh cho biết trong lễ nhậm chức sáng 9/1/2013 tổ chức tại Jakarta (Indonesia):

“Quan hệ ASEAN - Trung Quốc ổn định và phát triển, cần có lòng tin chiến lược giữa hai bên. Để được như vậy, ASEAN và Trung Quốc phải tìm cách giải quyết vấn đề Biển Đông một ...Trong bối cảnh hiện tại, theo Tổng thư ký ASEAN, việc thực thi nghiêm túc, chặt chẽ, đầy đủ DOC và bắt đầu đàm phán về COC nên được tiến hành song song.Sự thiếu vắng một bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông – vốn chưa hề yên ả bởi các cuộc tranh chấp lãnh thổ đã dấy lên những lo ngại trong cộng đồng quốc tế về hòa bình và ổn định trong khu vực”.

- Với kinh nghiệm ngoại giao đa phương hơn 30 năm của Thứ trưởng Lê Lương Minh, đặc biệt khi ông đã đảm nhiệm qua các công việc ngoại giao đa phương tại LHQ 7 năm qua, trong đó có những vấn đề lớn của quốc tế như duy trì hòa bình, ổn định, giải quyết các vấn đề xung đột ở các khu vực.

- Dư luận quan sát cũng cho rằng sau ông Surin Pitsuwan, lựa chọn ông Lê Lương Minh kế nhiệm dường như là một sự lựa chọn sành sỏi của ASEAN khi ông Minh, với cương vị ngoại giao của Việt Nam tại LHQ, không chỉ tích lũy nhiều quan hệ mà còn cả những kinh nghiệm ứng xử, đặc biệt với các nước lớn. Mà ASEAN đang trở thành khu vực trung tâm ở châu Á - Thái Bình Dương với sự quan tâm đặc biệt của các nước lớn.

-Góc quan sát đó cho thấy cái nhìn tốt về kinh nghiệm ngoại giao đa phương của ông Minh. Việt Nam đề cử ông Minh làm Tổng thư ký ASEAN cũng chính bởi ông là nhà ngoại giao có kinh nghiệm ngoại giao đa phương lâu năm.

LỜI KẾT

Hành trình nửa thế kỷ phát triển và đổi mới của ASEAN

Sau 48 năm hình thành và phát triển, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã lớn mạnh, thúc đẩy hợp tác giữa các thành viên trên lĩnh vực kinh tế, khoa học kỹ thuật và văn hóa.

Với dân số gần 650 triệu người, thị trường tiềm năng của ASEAN lớn hơn nhiều so với Liên minh châu Âu (EU) và Bắc Mỹ, và chỉ sau Trung Quốc và Ấn Độ. ASEAN là nền kinh tế lớn thứ 7 trên thế giới với GDP kết hợp đạt 2.400 tỷ USD trong năm 2013 và có thể trở thành nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới vào năm 2050 nếu xu hướng này tiếp tục phát triển.

Triển vọng về Cộng đồng Kinh tế ASEAN

Trong năm 2015, trọng tâm của Việt Nam là tích cực cùng các nước trong khối đạt mục tiêu công bố thành lập Cộng đồng ASEAN vào ngày 31/12/2015.
Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ cùng các nước đóng góp vào tiến trình xây dựng Tầm nhìn phát triển của ASEAN sau năm 2015 nhằm giúp liên kết ASEAN sâu rộng hơn nữa. Về hòa bình và an ninh, Việt Nam tiếp tục củng cố và nâng cao vai trò ASEAN như một lực lượng chủ chốt đối với hòa bình và an ninh khu vực, bao gồm duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông.

Giấc mơ về một “cộng đồng” thật sự ở Đông Nam Á với hơn 600 triệu người đang đến gần khi nhiều đề xuất kết nối xuyên biên giới và mang tính thực tiễn cao đã được các thành viên trong khối ASEAN đưa ra bàn thảo.

Một trong số đó là vấn đề về Giờ chuẩn ASEAN (ACT): hiện 10 quốc gia tham gia Cộng đồng ASEAN (AEC) có lãnh thổ địa lý đang trải dài từ múi giờ GMT+6.30 (Myanmar) đến một phần lãnh thổ phía Đông của Indonesia (GMT+9), tức trải rộng trên khung thời gian 90 phút. Vì thế, việc lựa chọn một múi giờ có giá trị trung hòa như GMT+8 sẽ cân bằng được lợi ích tổng thể cho các thành viên.

Thực ra, khoảng chênh lệnh 90 phút về múi giờ cho toàn bộ ASEAN vẫn còn khá khiêm tốn. Một quốc gia rộng lớn như Tàu có mức độ trải rộng lãnh thổ từ Đông sang Tây còn lớn hơn cả khu vực ASEAN, nhưng người dân ở đây chấp nhận chỉ dùng chung một múi giờ vì thấy được những lợi ích to lớn về sự đồng bộ trong các hoạt động kinh tế và giao thương.

(Tham khảo: Sách báo – Internet)


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 04.8.2015.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004