TÁC GIẢ
TÁC PHẨM





NGUYỄN VĂN HOA

Sinh ngày 8 tháng 9 năm 1946 tại Thôn Tháp Dương, xã Trung Kênh, huyện Lương Tài , Bắc Ninh.

. Tiến sĩ Kinh tế. ( bảo vệ tại CHDC ĐỨC 28-2-1987)
. Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội
. Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội.

TÁC PHẨM XUẤT BẢN :

- Sếu Đầu Đỏ (tập thơ), 1998.
- Mưa Trong Thơ Việt (sưu tầm, tuyển chọn), 1996.
- Miền Quê Kinh Bắc: tuyển thơ cổ và kim (sưu tầm, tuyển chọn), 1997
-Tuyển Tập Thơ Văn Xuôi Việt Nam và Nước Ngoài ( biên soạn cùng PGS. TS Nguyễn Ngọc Thiện, Viện Văn học).
- Chân Dung Các Nhà Kinh Doanh Nổi Tiếng Thế Giới ( biên soạn cùng Nguyễn Hữu Viêm, Thư viện Quốc gia).






ĐOẢN VĂN & TRUYỆN

. BÀN THIÊN NAM BỘ
. QUÊ NGOẠI TUỔI THƠ
. EM Ở ĐÂU ?
. CHUYỆN MẸ KỂ
. ĐÁM MA CON CHÓ TRẮNG
CỦA CỤ TỔNG DOÃN

. CÂY GẠO VỚI
NGÔI MIẾU CỔ LỤC ĐẦU GIANG

. VỚT CỦI TRÊN LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG LÀ AI ?
. CÂY VỐI LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG TỰ TỬ Ở LỤC ĐẦU GIANG ?
. CU KIẾM Ở LỤC ĐẦU GIANG
. KẺ GIẦU Ở LỤC ĐẦU GIANG
ĐÊ BIỂN
NGÔI CHÙA LỢP CÓI VEN BIỂN




BIÊN KHẢO


. VŨ VĂN KÍNH :
NGƯỜI ĐÃ XUẤT BẢN
. NHIỀU ĐẦU SÁCH VỀ NÔM NHẤT TẠI VIỆT NAM

. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ I -
. THẬT ÁM ẢNH KHI ĐỌC
100 BÀI THƠ TỨ TUYỆT CỦA NGUYỄN KHÔI ( KINH BẮC )

. QUAN HỌ BẮC NINH ĐI VỀ ĐÂU
THỜI HỘI NHẬP QUỐC TẾ !

. THI SỸ ĐÔNG HỒ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 2 -
. VĂN BIA CŨNG CHÍNH LÀ MỘT CUỐN GIA PHẢ BẰNG ĐÁ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 3 -
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 4 -
. BÀN VỀ NHÀ THỜ HỌ Ở HÀ NỘI VIỆT NAM
. SAU KHI VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO VỀ VĂN HOÁ NGƯỜI VIỆT NAM KHÔNG BỊ ĐỒNG HOÁ
. TỤC NGỮ DÂN TỘC MƯỜNG
. NÉT ĐẸP VỀ TẾT QUÊ TÔI LỤC ĐẦU GIANG
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN
. TRANH TẾT ĐÔNG HỒ (KINH BẮC) MANG HỒN THUẦN KHIẾT VIỆT NAM
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI HOA VÀ CÂY CẢNH Ở NHÀ QUÊ VIỆT NAM
. LỄ HỘI Ở KINH BẮC
. BẬP BẸ ĐÁNH VẦN TÊN LÀNG KINH BẮC
. TẬP TỤC ĐẸP LỄ THƯỢNG THỌ Ở KINH BẮC
. Nguyễn Khôi (Đình Bảng) Người "tái sinh" thể thơ Song Thất Lục Bát ...
. MỘT VÀI LỜI VỀ MÚA RỐI NƯỚC Ở KINH BẮC
. GIAO THOA CỦA ẨM THỰC NAM BỘ Ở THỦ ĐÔ HÀ NỘI
. CỔNG LÀNG KINH BẮC CẦN BẢO TỒN NGHIÊM NGẶT
. GIẾNG LÀNG KINH BẮC
. VÍ DỤ ĐƯỢC MẤT Ở TRUNG QUỐC VÀ NHẬT BẢN
. TẬP VIỆC HIẾU Ở KINH BẮC





























TẬP VIỆC HIẾU Ở KINH BẮC


1- Đặt Vấn Đề :

Việt Nam đã là thành viên của tổ chúc WTO, pháp luật phải tuong thích với thông lệ quốc tế , nhung việc Hiếu vẫn là nét văn hoá đặc sắc của Việt Nam . Có lẽ chỉ nhung nguòi Tây Học mới theo thông lệ quốc tế . Con nguòi dân nhà quê vẫn giữ những nếp xua mà tiền nhân để lại.
Vậy việc Hiếu ở Kinh Bắc nay có gì mới?

2- Việc Hiếu Ngày Xưa:

Dù giàu nghèo dân Kinh Bắc , khi gặp việc Hiếu (đám ma) thuòng truyền dạy nhau theo sách Thọ Mai Gia Lễ . Nguòi già truyền khẩu lại cho tang chủ các tình huống cụ thể . Ví dụ nhu Cha mẹ lâm chung thì phải làm gì , tết hồn bạch thế nào , lập tang chủ , lập nguòi hộ tang, trị quan tài , cáo phó thế nào , phạm hàm bỏ tiền , gạo vào mồm nguòi chết ra làm sao ( nhà giàu có thể còn cho ba hạt vàng sống , chín hạt trai ). (Tập tục này có lẽ đây là nguyên nhân gây ra đào trộm mộ cổ - NVH ), khâm liệm, đại liệm , tiểu liệm, nhập quan, lối làm văn tế? Tang phục ? áo chở cho con giai ? khách đến viếng ?lễ phúng ? xuóng tế?chuyển cũu?hạ huyệt ? văn tế ngày giỗ ? cải táng ? chở cha mẹ( vợ lẽ , nàg hầu ? ), phép để chở thày ? trọng tang lại gặp trọng tang ?trọng tang lại gặp khinh tang ? hình thúc thần chủ ? kén giờ chết ? nhập mộ ? trùng tang ?
Nhu tôi đuọc biết thì hầu hết việc Hiếu ở Kinh Bắc đều làm rất cẩn trọng. ? ví dụ khi trọng tang lại gặp trọng tang ?trọng tang lại gặp khinh tang,tâm lý phổ biến hiên nay ở Kinh Bắc là rất sợ Trùng Tang. Tang chủ không biết bấu víu vào đâu , do vậy thì đều nhờ thày làm đúng Thọ Mai Gia Lễ .
Nhiều làng còn ghi vào huong uoc việc hiếu, ví dụ tang chủ phải chuẩn bị 24 miếng trầu cú lời với lệnh viờn mời cỏc chúc dịch tới nhà tang gia cắt cử dịch phu./Biện 1,5 m vải trắng , 30 văn tiền/ mỗi người ;3 mạch tiền cho mỗi người khiêng quan tài , đào huyệt và 4-6 người / cỗ : bánh dày , uống rượu. Nhưng Người làm thay dịch phu ngồi riờng. Cỗ cúng tiên sư 1 quan tiền. Cỗ ngồi 3 người quan viên hành lễ /một cỗ. Thủ lợn đem biếu mà khụng được biệt đói.

3- Việc Hiếu Ngày Nay:

Dù đã qua nhiều lần cải luong, nhung việc Hiếu vẫn có nhung việc phải theo nếp xua:

3.1 Phải Có Ban Tổ Chúc Lế Tang :

Thông thuòng truỏng thôn làm truòng ban lễ tang. Tang chủ và Hội trọng thọ làm nòng cốt . Tang chủ và Chi Họ đó lo hậu cần mọi mặt thật chu đáo. Còn Ban tổ chúc và dân làng đua ma ra tận nghĩa trang. Nếu là cụu binh thì hôị cuụ binh làm nòng cốt. Nếu là cụ bà theo đạo Phật thì Hội tăng già làm nòng cốt. Nhũng nguòi đồng niên thì có trách nhiệm nhu con cháu trong nhà .Học trò đến đám ma thày dạy hoc thì cũng nhu con cháu trong nhà.

3.2 Việc Hiếu Kéo Dài Mấy Ngày ?

Tập tục xưa nhà càng giàu để nguòi chết càng lâu trong nhà, Để giũ gìn vệ sinh môi truòng , đã có cải luong thuòng chỉ để ma ở nhà 24 giờ.Để lâu còn có ý chờ con cháu làm ăn ở xa chua về kịp!

3.3 Việc Ăn Uống :

Tập tục thuòng ăn tối thiếu 3 ngày ; Dụng rap, hạ rạp và ngày đua ma . Thục ra cỗ đám ma ở nhà quê kéo theo ruồi nhặng rất nhiều . Tang chủ cũng còn bụng dạ nào nghĩ đến ăn uống. Tục ngũ có câu : " Đói ngày giỗ cha" thật chí lý!
Thục tế nhận thấy , vẫn phải có ăn uống cho con cháu và khách ở xa về , phải phục vụ ăn uống cho nhũng nguòi làm hậu cần( đám nhạc hiếu 5-7 nguòi ) cho đám ma.
Tang chủ không mởi khách ăn thì áy náy.
Chính quyền thì e sợ vệ sinh thục phẩm xẩy ra dịch bệnh sau việc Hiếu , nhất là gia chủ chết vì bênh truyền nhiễm.

3.4 Nhạc Hiếu :

Đám ma ở Kinh Bắc nhất thiết phải có nhạc hiếu. Bên Thiên chúa giáo thì có đội kèn Tây ( kèn đồng ) , còn bên Đời( Luong ) thì có dàn nhạc Hiếu . Bên Thiên chúa giáo không có tiếng khóc , chỉ có tiếng kèn đồng tống tiễn nguòi qua cố. Còn bên Đời tiếng khóc nỉ non cùng tiếng nhạc Hiếu nghe đút tùng khúc ruột truóc cảnh ly biệt thiên thu.
Con cháu có thể nhờ đội nhạc hiếu " khóc hộ ". Tuy họ chuyên nghiệp khóc , nhung con cháu và làng nuóc nghe cũng não nũng thuong tiếc vô hạn. Họ khóc hay còn nhận đuọc tiền thuỏng của tang chủ.

3.5 Sự Lạ Trong Việc Hiếu :

Nếu cụ nào trên 90 tuổi, khi sống Phúc Hậu chết như Tiên thì khi đưa ma ra đồng tang chủ luộc số trúng gà bằng số tuổi của cụ ấy , nhũng phụ nũ có con nhỏ quanh vùng nghe tin đều đổ xô đến xin trúng đám ma của cụ cho con mình ăn. Họ hy vọng con họ còi cọc ( suy sinh duõng ) sẽ lớn nhanh nhu thổi ! Còn nhũng nguòi nuôi lợn thì xin cơm cúng trên quan tài về cho lợn lái ăn. Lợn sẽ khoẻ mạnh đẻ nhiều con " mẹ tròn con vuông "? Nguòi đi làm ăn xa mà chết thì đua thẳng ra đồng , không đuọc đua vào làng vì sợ đen đủi cho cả làng và tang chủ . Nhà quê rất sợ hoảe táng vì sợ Ma bị đốt chát nóng quá về báo mộng con cháu làm ăn sẽ không " xuôi chèo mát mái"? Nhà quê Kinh Bắc rất chuôịng đưa nguòi chết lên Chùa. Lễ lên chùa cũng tuỳ theo nghèo giàu mà tổ chúc cho chu đáo .
Bên Thiên Chúa gáio thì chôn 1 lần vĩnh viễn , trên mộ có cây thánh giá .
Còn bên Đời sau 3 năm chôn ma lại còn " thay áo " , dù nghèo mấy cũng phải làm . Tục nay có tù xua , mấy nguòi nay bị bênh thế kỷ : SIDA" , tang chủ sợ lây lan mới chôn một lần ! Nếu ai không " thay áo " cho bỗ mẹ thì bị dè bỉu là " Bất Hiếu ". Thế thì khó sống lắm ! Họ chỉ có cách bỏ làng mà đi ! Tôi chua thấy ai bỏ việc theo tập tục này !
Còn việc xây mộ , nhà giàu thì thả súc phô truong súc mạnh tiền của : Mộ to , mộ cáo và đắt tiền nhât vùng . Còn nguòi dân bình thuòng chỉ lấy gạch viền gạch xung quanh lộ thiên. Các thày Địa lý cũng ăn theo việc Hiếu này !

3.6 Điếu Văn Cho Nguòi Chết :

Hiện nay hình nhu Điếu văn đều có mẫu câu giống nhau : hay lảm hay làm chịu thuong chịu khó , thuong vợ thuong con hoặc thuong chồng thuong con, nguòi cha mẫu muc , nguòi mẹ hiền thuc... làng giềng tủ tế.
Diều tối kỵ trong điếu văn nhắc đến nhũng " khuyết nhuoc điểm của nguòi chết". Điếu văn chỉ đuọc phép hết lời ca ngợi nhũng đúc tính tốt đẹp của nguòi quá cố .Có lẽ tôi nghĩ Điếu văn là để cho nguòi sống nghe , do vậy là sụ nhắc nhở họ phải luôn sống huóng Thuọng , huóng Thiện .

Kết Luận :

Có 1001 chuyện việc về việc Hiếu thời Kinh Tế Thị truòng . Nhung có lẽ việc Hiếu là việc hệ trọng trong chu kỳ sống Sinh Lão Bệnh Tử , nên ở Kinh Bắc không có nhà nào dám coi nhẹ việc này , Chi Họ đó và cả làng đó cũng không ai dám xem nhẹ việc này .
Tuy nhiên cũng cần đề phòng kiểu " Con gà túc nhau tiếc gáy " , tổ chúc linh đình tốn kém cho tang chủ hoặc lợi dụng vị thê của mình trong xã hôi " té nuóc theo mua " làm đám Hiếu bố mẹ ,nguòi thân của mình kéo dài nhiều ngày để thu tiền phúng " tham nhũng " tế nhị mà tinh vi !?




Tiến Sĩ NGUYỄN VĂN HOA



© Cấm trích đăng lại nếu không được sự chấp thuận của Tác Giả và Newvietart .



TRANG CHÍNH TRANG THƠ ĐOẢN THIÊN TRUYỆN NGẮN ÂM NHẠC