Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới
Robert Frost (1874-1963)





Thi Hào Mỹ Robert Frost

với John Kennedy & Lý Quang Diệu






    N ew England là một vùng của Hoa Kỳ nằm trong góc đông bắc của quốc gia, giáp Đại Tây Dương, Canada và tiểu bang New York. Nó bao gồm các tiểu bang ngày nay là Maine, New Hampshire, Vermont, Massachusetts, Rhode Island, và Connecticut.

Từ YANKEE đối với dân khu vực Nam Hoa Kỳ, “ Yankee ” có thể mang ý nghĩa dân miền Bắc. Với các dân tộc ở các nước khác thì “Yankee” nghĩa là người Mỹ. Nhưng, được dùng thật chính xác thì “Yankee” có một ý nghĩa rõ ràng hơn: Yankee liên hệ tới dân sống trong khu vực New England (Tân Anh Quốc) – khu vực rất giống “Cựu”Anh Quốc. Yankee của New England có cá tính riêng biệt, được kết tinh từ lịch sử và địa lý của khu vực. Vậy thì cá tính của Yankee là trung thực nhưng khôn ngoan, thực tế hơn là lãng mạn; ít nói, tần tiện, nguyên tắc và tự lập. Cá tính trên của Yankee có thế lý giải vai trò đặc biệt mà khu vực New England đảm đương trong lịch sừ lập quốc của Hoa Kỳ.

Đây là một trong những vùng định cư xưa nhất của người Anh tại Tân Thế giới. Những người di cư Anh từ châu Âu đầu tiên đến định cư trong vùng Tân Anh Quốc vào năm 1620 tại thuộc địa Plymouth. Vào cuối thế kỷ 18, các thuộc địa Tân Anh Quốc là các thuộc địa của Anh đầu tiên ở Bắc Mỹ muốn chứng tỏ tham vọng độc lập khỏi Vương quốc Anh. Và từ Massachusetts cũng chính họ lãnh đạo cuộc cách mạng Mỹ giành độc lập cho 13 Tiểu bang đầu tiên, thành lập Liên bang cộng hòa trẻ tuổi “Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ” (USA) vào năm 1776.

Tân Anh Quốc cho ra đời các tác phẩm văn chương Mỹ và triết lý đầu tiên và đây cũng là nơi bắt đầu của giáo dục công cộng miễn phí. Vào thế kỷ 19, nó đóng vai trò nổi bật trong phong trào bãi nô tại Hoa Kỳ. Nó là vùng đầu tiên của Hoa Kỳ được biến đổi nhờ Cách mạng Công nghiệp.

Tân Anh Quốc là một vùng có mức độ ủng hộ cao nhất cho đảng Dân chủ tại Hoa Kỳ. Đa số cử tri tại mỗi tiểu bang đã bỏ phiếu cho các đảng viên Dân chủ trong những cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ 1992, 1996, 2004, và 2008. Sau các cuộc bầu cử năm 2008, tất cả các thành viên của Hạ viện Hoa Kỳ đến từ Tân Anh Quốc đều thuộc đảng Dân chủ.

Thịnh vượng chung Massachusetts (MA)

MA là một trong 4 Tiểu bang sử dụng tên chính thức “The Commomwealth of MA”, 3 Tiểu bang khác là: Pennsylvania, Virginia và Kentucky. 46 Tiểu bang còn lại sử dụng “The State of…” đi kèm với tên của mỗi Tiểu bang. MA là một trong 13 tiểu bang đầu tiên của Hoa Kỳ (tượng trưng bằng 13 sọc đỏ và trắng trên Quốc kỳ Mỹ) có thành phố lớn nhất là Boston –Cũng là Thủ đô kháng chiến của Mỹ, nên Mã bưu chính (Zip code) của MA là 01 xxx, 02 xxx, thủ đô Hoa Kỳ là City of Washington cùng với Washington County và Georgetown – có Zip code là DC 20 xxx (để khỏi ngộ nhận với một tiểu bang mang cùng tên Washington, Zip code là WA 98 xxx, 99 xxx nằm ở Bờ phía tây Hoa Kỳ). Maryland có Zip code là MD21 xxx, MD20 xxx (chung Zip code với DC vì Thủ đô có dân số ít và tiểu bang MD nằm sát bên Washington, DC).

-Massachusetts có 3 Tổng thống: J.Adams, J.Q. Adams (2 cha con), J.F.Kennedy.

Illinois có 3 TT tranh cử: A. Lincoln (1), U.S.Grant (2), B.Obama (3) (R.Reagan sinh ở đây, nhưng tranh cử ở California, ba TT 1-2-3 đều sinh ở nơi khác). New York có 4 TT: M.V.Buren, M.Fillmore, Th.Roosevelt, F.D.Roosevelt. Virginia có 8 TT: G.Washington, Th. Jefferson, J.Madison, J.Monroe, W.Harrison, J.Tyler. Z.Taylor, W.Wilson.

MASSACHUSETTS - CÁI NÔI CỦA NỀN GIÁO DỤC HOA KỲ

Nhắc đến vùng đất du học Mỹ, chúng ta không thể không nhắc đến bang MA và còn được gọi là the Bay State. Nằm ở khu vực New England, MA từ lâu đã được xem là trung tâm giáo dục của Mỹ, nổi tiếng với các trường Đại học Harvard, Standford, MIT và trung tâm văn hóa Boston cũng chính là cái nôi của nền giáo dục Mỹ, chuyên về nghiên cứu và kỹ thuật. Đây là một trong những bang đông dân cư, giàu mạnh và đa dạng về quốc tịch trong Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

ROBERT LEE FROST (26 tháng 3 năm 1874 – 29 tháng 1 năm 1963) là một nhà thơ Mỹ bốn lần đạt giải Pulitzer (1924, 1931, 1937, 1943).

Robert Frost sinh ở San Francisco. Khi bố mất, năm Frost lên 11 tuổi, gia đình chuyển về Massachusetts. Frost học tiểu học ở Lawrence, Massachusetts. Năm 1892 ông học tại Dartmouth College, các năm 1897-1899 tại Đại học Harvard. Năm 1912 cả gia đình chuyển sang Anh, đầu tiên ở Glasgow, sau chuyển về Beaconsfield gần London. Thời gian này Frost in tập thơ đầu tiên A Boy's Will (Ước muốn của chàng trai, 1913). Tập thơ thứ hai North of Boston (Phía Bắc Boston) được độc giả và giới phê bình đánh giá cao.

Năm 1915 Frost quay trở về Mỹ tậu trang trại ở Franconia, New Hampshire nhưng cuộc sống vẫn khó khăn, phải đi dạy thêm ở các trường đại học và đọc thơ ở các câu lạc bộ. Tập thơ New Hampshire (1923) mang lại cho ông giải Pulitzer đầu tiên năm 1924. Tập Collected Poems (Tuyển tập thơ, 1930) được tặng giải Pulitzer thứ hai. Hai tập A Further Range (Về phía xa, 1936) và A Witness Tree (Cây làm chứng, 1942) mang lại thêm hai giải Pulitzer. Tập thơ cuối cùng In the Clearing (Trong rừng thưa, 1962) bao gồm những bài thơ hay không kém những tập đầu tiên.

Tác phẩm

. A Boy's Will (Ước muốn của chàng trai, 1913) -North of Boston (Phía Bắc Boston, 1914)

. Mountain Interva (Giữa núi đồi, 1916) -Selected Poems (1923)

. West-Running Brook (Con suối phía tây, 1928) -Selected Poems (1928)

. Colleted Poems (Tuyển tập thơ, 1930) -Collected Poems of Robert Frost (1930)

. A Witness Tree (Cây làm chứng, 1942) -Masque of Reason (Mặt nạ của lý trí, 1945)

. Masque of Mercy (Mặt nạ của lòng nhân từ, 1947) -Complete Poems of R.F. (1951)

. In the Clearing (Trong rừng thưa, 1962) -The Poetry of Robert Frost (1969)

THI SĨ ROBERT FROST  & CUỘC HÀNH TRÌNH VÔ TẬN

Ta thấy sự nhẹ nhàng, thanh thoát, và điều hiếm có ấy dường như lại bàng bạc trong thơ của Frost. Những bài thơ của Frost không nói về Tình Yêu, hoặc không hẳn nói về Tình Yêu, nhưng còn hơn cả Tình Yêu. Bởi nó nói về nỗi  niềm của tất cả chúng ta, của tất cả nhân loại, cô đơn, cao thượng  và đẹp đẽ một cách lạ thường.

Giữa vô vàn những ưu tư đời thường, chuyện mình, chuyện nhà, chuyện xã hội, vô vàn những rối ren, căng thẳng về kinh tế,  giáo dục của đất nước, và của thế giới hiện nay, tôi nghĩ điều quan trọng nhất mà chúng ta  cần là tìm lại được phần nào sự thăng bằng, thanh thản để sống, để làm việc, để ước mơ và hy vọng.

Những bài thơ của Frost dường như đáp ứng được điều đó. Bản thân tôi thấy đúng, và tôi muốn chia sẻ cùng các bạn. Lần nào đọc Frost tôi cũng cảm thấy một cảm giác bâng khuâng và dễ chịu. Stopping by Woods on a Snowy Evening là một bài như thế. Một bài thơ phản ảnh khá rõ thiên hướng suy tư sâu thẳm của Frost, một trong những bài thơ nổi tiếng nhất của ông.

Bài bình luận ngắn sau đây của nhà thơ- học giả Đông Yên là xuất sắc và ấn tượng hơn cả : Bối cảnh bài thơ vẫn là New England (nơi Robert Frost học hành và làm thơ) nhưng những chi tiết đưa ra không chỉ  nhằm mục đích minh họa.  Bối cảnh, nhân vật, và phối trí dàn dựng bài thơ chủ yếu là phương tiện truyền tải những tri giác của Robert Frost về cuộc đời. 

-Trong “Stopping by Woods on a Snowy Evening” (1969), nhà thơ hóa dạng các chi tiết vật lý thành một dạng trầm tư về sự căng thẳng nào đó mà con người thường cảm nhận giữa  trách nhiệm cuộc sống và quyến rũ  sâu thẳm của cái chết, giữa con vật và kẻ siêu nhân, giữa thiên nhiên hữu hình và nhãn giới xa xăm trừu tượng siêu hình. 

Khi con ngựa giật nhẹ chuông cương, chúng ta được nhắc nhở rằng con người đang đối diện với một chủ đề phổ quát, và mặt khác với một khoảnh khắc lặng yên của thiên nhiên hữu hình hữu hạn. 

Trong số những ưu tư hàng đầu trong thi ca của Frost phải kể đến sự mong manh của cuộc đời, những hậu quả trong việc chối bỏ hay chấp nhận những điều kiện của đời mình, những dục vọng khôn nguôi, những vấn nạn trong duy trì tình nghĩa vợ chồng,nỗi lo sợ cô đơn và hiu quạnh, những thay đổi tất yếu, những dằn vặt giữa xã hội và cá nhân, giữa  truyền thống và thực tại.

Đoạn kết của bài thơ cơ hồ như gợi lên hình ảnh của một lữ hành bị định mệnh bắt mãi mãi đi về phía trước, một dạng “Homo Viator” của Gabriel Marcel - một triết gia đồng thời là nhà siêu hình học hàng đầu của Pháp. 

Những chiều không gian trong bài thơ chính là những hướng trình tâm linh của một tín đồ hành hương về nơi vô tận.  Bài thơ như một tiếng gọi về một hoài vọng xa xăm, mơ hồ đối ngược với hiện tượng bình lặng và ổn định của những giá trị bình lặng và ổn định quen thuộc mà con người trông cậy vào đó để tồn tại.

Bài thơ:

 Stopping by Woods on a Snowy Evening -Robert Frost

Whose woods these are I think I know.

His house is in the village, though;

He will not see me stopping here

To watch his woods fill up with snow.

My little horse must think it queer

To stop without a farmhouse near

Between the woods and frozen lake

The darkest evening of the year.

He gives his harness bells a shake

To ask if there is some mistake.

The only other sound’s the sweep

Of easy wind and downy flake.

The woods are lovely, dark and deep,

But I have promises to keep,

And miles to go before I sleep,

And miles to go  before I sleep.

Sau đây là bản dịch của nhà thơ – học giả Đông Yên:

Dừng Chân ven Rừng một Chiều Tuyết Xuống

Rừng trước mặt thuộc về ai ta biết.

Nhà chủ nhân ở mãi tận trong làng;

Ông đâu biết có ta đang dừng lại

Để nhìn rừng phủ kín tuyết đang rơi.

Con ngựa nhỏ cũng dường như tự hỏi

Sao lại ngừng trong chiều vắng cuối năm

Khi phía trước không nhà không trang trại

Từ khu rừng đến hồ nước đóng băng.

Nó giật nhẹ chuông cương như muốn hỏi

Phải chăng đây là lầm lẫn nào chăng.

Lời hồi đáp là gió ngàn đang thổi

Là mênh mông tuyết phủ xuống bốn bề.

Rừng khả ái, âm u và thăm thẳm,

Nhưng ta còn những hứa hẹn phải đi,

Trước khi ngủ, một hành trình vô tận,

Một hành trình vô tận sẽ phải đi.

LỜI KẾT

- Robert Frost là nhà thơ danh tiếng nhất của Hoa Kỳ trong năm thập niên từ 1920. Vào năm 1960, Quốc Hội Hoa Kỳ đã trao tặng Thi Hào Robert Frost một huy chương vàng để “công nhận thơ phú của ông đã làm giàu cho nền văn hóa của Hoa Kỳ và nền triết học của Thế Giới”.

Đằng sau các vần thơ mang hình ảnh của miền New England là các cảm xúc sâu xa của nhà thơ trước các vấn đề căn bản của đời sống: tình yêu, tính thủy chung, sự nhận biết thiên nhiên và Thượng Đế... Các hình ảnh và lời thơ của Frost thường có vẻ như quen thuộc và cổ xưa, các nhận xét của ông có thể bị coi là bi quan và chua chát nhưng khi đọc các bài thơ của ông nhiều lần, mọi người dễ nhận ra các ý tưởng mang tính truyền thống, mô tả sự tương quan giữa con người và thiên nhiên, nhưng Frost không giống các nhà thơ thuộc trường phái Lãng Mạn trước kia mà thơ phú của ông là phần nối giữa hai nền thơ phú Hoa Kỳ thuộc thế kỷ 19 và thế kỷ 20.

Chúng ta thấy sự nhẹ nhàng, thanh thoát, và điều hiếm có ấy dường như lại  bàng bạc trong thơ của Frost. Những bài thơ của Frost không nói về Tình Yêu, hoặc không hẳn nói về Tình Yêu, nhưng còn hơn cả Tình Yêu. Bởi nó nói về nỗi  niềm của tất cả chúng ta, của tất cả nhân loại, cô đơn, cao thượng  và đẹp đẽ một cách lạ thường. Giữa vô vàn những ưu tư đời thường, chuyện mình, chuyện nhà, chuyện xã hội, vô vàn những rối ren, căng thẳng về kinh tế,  giáo dục của đất nước, và của thế giới hiện nay, tôi nghĩ điều quan trọng nhất mà chúng ta  cần là tìm lại được phần nào sự thăng bằng, thanh thản để sống, để làm việc, để ước mơ và hy vọng…

-Sự nghiệp thơ phú của Robert Frost đã lên tới đỉnh cao nhất vào tháng 1 năm 1961 khi ông đọc bài thơ “Quà Tặng Hoàn Toàn” (The Gift Outright) nhân dịp Lễ Nhậm Chức của Tổng Thống John F. Kennedy (20-1-1961). TT Kennedy (1917 – 1963) tại nhiệm từ năm 1961 đến năm 1963. Là chính khách trẻ tuổi nhất từng đắc cử TT Hoa Kỳ. Kennedy là tín hữu Công giáo duy nhất trở thành TT và là TT đạt giải Pulitzer (1957) duy nhất của Mỹ.

TT Kennedy và thi sĩ Frost cùng học Đại học danh tiếng Harvard, cùng đạt giải Pulitzer và chết cùng năm 1963 (Frost mất ở Boston, MA ngày 29-1-1963, thọ 89 tuổi, Kennedy bị ám sát ở Dallas, Texas ngày 22-11-1963, thọ 46 tuổi).

-Cố Thủ tướng Lý Quang Diệu rất thích Bài thơ Dừng chân ven rừng…của R.Frost: Khi ông LQD mất, Tổng thống Obama ca ngợi: " LQD (1923 - 23/3/2015) là một nhân vật vĩ đại trong lịch sử, mà sẽ được tưởng nhớ trong nhiều thế hệ như là người cha của một nước Singapore tân tiến và là một chiến lược gia tài giỏi về quan hệ Á Châu". Phải chi VN có một người như LQD thì hay biết mấy: dân chủ “mềm” dù có đa đảng, “hơi” độc tài vì quốc gia!

Con gái duy nhất của ông LQD, tiến sỹ Lý Vỹ Linh, 60 tuổi, đã chia sẻ những lời tâm sự về người cha tuyệt vời của mình trên tờ Straits Times số ra 24/3/2015:.. Và dù có phải đối mặt với thứ gì đi chăng nữa, thái độ của Bố tôi với cuộc sống có thể được tóm lại bằng những dòng trong bài thơ của Robert Frost:

         …The woods are lovely, dark and deep,

         But I have promises to keep,

         And miles to go before I sleep,

         And miles to go  before I sleep…

         …Rừng khả ái, âm u và thăm thẳm,

         Nhưng ta còn những hứa hẹn phải đi,

         Trước khi ngủ, một hành trình vô tận,

         Một hành trình vô tận sẽ phải đi…

(Tham khảo: Sách báo – Internet)


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SàiGòn ngày 04.7.2015.