Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới



NHỮNG TRUYỀN THUYẾT VỀ ÔNG NÚI

Ở CHÙA SẮC TỨ LINH PHONG






C hùa Sắc tứ Linh Phong - người địa phương thường gọi là Chùa Ông Núi, có tên chữ đầy đủ là “Dũng Tuyền Linh Phong Thiền Viện”, tọa lạc trên đồi núi Phương Phi, huyện Phù Cát, tỉnh Bình Định, ở độ cao gần 100m so với mặt nước biển. Địa danh lúc Tổ khai sơn là ấp Phương Phi, quận Phù Ly, phủ Qui Ninh, trạm An Hành, thuộc dinh Quảng Nam (năm 1686). Nay thuộc thôn Phương Phi, xã Cát Tiến, Phù Cát.

     Tương truyền rằng, niên hiệu Chánh Hòa (1686) Tổ Giám Huyền cùng đệ tử là Ngài Tánh Ban (thường gọi là Lê Ban) theo thương thuyền từ Bắc vào Nam - đến bờ biển Phương Phi thì có sóng to gió lớn, thuyền buột phải neo vào bờ. Tổ Giám Huyền (huý Như Diệu, đời 33, do Tổ Trí Bảng từ Trung Hoa truyền sang chùa Bạch Mai, Hà Nội) cùng Ngài Tánh Ban nhàn du khắp miền Phương Phi - nhân thấy quang cảnh, địa thế rất thuận duyên cho việc ẩn tu thiền định; nên đã sớm chia tay với chủ thương thuyền; Thầy trò ở lại. Ngài Giám Huyền đã chọn ngọn núi đá Phương Phi - do hàng ngàn tản đá lớn nhỏ chất chồng lên nhau mà tạo thành; làm nơi dừng chân tụ tập. Dãy núi đá này có nhiều kỳ nham cổ thụ, thạch cốc, hang động kỳ bí, hoang vu. Trên khu rừng núi hoang sơ, không dấu chân người này, có nhiều thú rừng như voi, cọp, beo, nai, vượn, trăn, rắn… đang sinh sống. Tổ Giám Huyền và Ngài Tánh Ban đã mở đường lên gần đỉnh núi; dừng lại trên một tảng đá lớn, cạnh đó có một hang rộng, dòng nước như thác từ trên cao đổ xuống bất tận. Hang này có tên là “Dũng Tuyền Thạch Cốc” (hang đá có nước xối mạnh) - là tiền thân của “Sắc Tứ Linh Phong Thiền Viện” (Nhân dân địa phương gọi hang này là “Hang Ông Già”). “Dòng nước này lại lao mình vào một hố thẳm khác, tưởng chừng như mất dạng. Nhưng có sự huyền diệu nào đó, dòng nước lại lộ diện trước một hang đá khác rộng khoang 18m2 - người dân gọi là “Hang Ông Núi” (Có lẽ “hang Ông Già” là nơi Tổ Giám Huyền tụ tập, còn “hang Ông Núi” là của Ngài Tánh Ban?) - dòng nước lại băng qua đồi núi sỏi đá gồ ghề dồn về suối Hàm Long - nơi đây sau được kiến tạo nên Chùa Ông Núi”(1)
     Năm Bính Tý (1696) - sau 10 năm ẩn tu ở “Dũng Tuyền Thạch Cốc” - nhằm niên hiệu Chánh Hòa; Tổ Giám Huyền vâng sắc chỉ triều đình về tái thiết chùa Quang Minh Hộ Quốc Trường An Quan Tự (nay là chùa Quang Hoa thôn Luật Bình, xã Phước Quang, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định). Ngài Tánh Ban còn lại, một mình ẩn tu thiền định ở “hang Ông Núi”. Ngài là một bậc đạo cao, đức trọng, lại có nhiều mật hạnh kỳ bí - nên đã lưu lại trong sử sách và truyền thuyết dân gian nhiều huyền thoại nhiệm mầu bất khả tư nghì:
     Tương truyền rằng Ngài ẩn tu lâu năm trên dãy núi cao nhiều thú rừng (như voi, cọp, beo, trăn, hưu, vượn…), không liên hệ với dân cư ở vùng ruộng đồng và miệt biển, người dân cũng không có ai dám lên núi. Ngài lột vỏ cây làm y phục (nên người dân gọi Ngài là ông Núi chăng?) - đúng Ngọ dùng một bữa ăn, toàn là hoa quả rau củ do vượn, voi dâng cúng. Ngài sống chung với thú rừng.
     Lúc cần gạo - như phục dược, ông đem bó củi đặt ở chân dốc - nhân dân quanh vùng thấy biết, đem gạo treo ở một cành cây gần đó. Về đêm, ông xuống dốc nhận gạo về hang. Có truyền thuyết, thỉnh thoảng vượn, gấu, beo thấy gạo biết là của ông - đã cõng gạo về hang cho ông. Trong sách “Địa Dư Bình Định”, cụ Bùi Văn Lăng đã có ghi nhận: “Ông Núi hái củi đổi gạo; tu hành đắc đạo!”.
     Người dân vùng Phương Phi còn kể lại cho các đời con cháu sau này nghe rằng: Ông Núi còn có hai con cọp trắng ngày đêm ở bên hang - luôn giúp ông nhiều việc như hai thị giả trung thành, chí hiếu. Đúng như sách “cổ ngữ” có truyền “Đạo cao long hổ phục; đức trọng quỷ thần kinh”. Đời Chúa Hiếu Võ hoàng đế thứ 2 (1741) niên hiệu Cảnh Hưng - vì nghe biết đạo pháp uyên thâm, đức hạnh kỳ bí của Ngài, đã sắc chỉ trấn thần Quảng Nam triệu Ông Núi về kinh đô để học hỏi diệu lý đạo pháp. Khi Ông Núi trở về, Chúa Hiếu Võ kính phục đức độ, đạo hạnh, học lực uyên bác của Ngài, đã ân tứ một bộ cà sa pháp phục bằng gấm ngọc nạm vàng.
Giờ Tỵ, ngày 19 tháng 6 năm Bính Dần (1747) Ngài đã thị tịch tại “hang Ông Núi” - thọ 81 tuổi. Hai con cọp trắng “thị giả” của ông nằm trước hang, cũng chết sau đó ít lâu. Hai bộ xương đã được dân chúng tôn giữ, thờ phụng trong chùa như pháp bảo (đã bị mất trong khoảng 1778 – 1800). Tuy Ngài đã thị tịch, nhưng dân trong vùng Phương Phi - Cát Tiến vẫn thường được gặp ông khi trong gia đình có người thân bị đau nặng thập tử nhất sinh, hay có bị dịch bệnh - Ông thường đến vào ban đêm, đem theo thuốc trị bệnh, rồi biến mất vào bóng đêm…
     Năm 1826, niên hiệu Minh Mạng thứ 7 - nhà vua lâm trọng bệnh, các ngự y đều thúc thủ; đang đêm nhà vua nằm mộng thấy một nhà Sư mặc đồ bằng vỏ cây - ung dung, tự tại bước thẳng đến long sàn, dâng một bát thuốc, cầm quạt phất ba cái, rồi thong dong ra đi. Vua Minh Mạng liền tỉnh giấc mộng, thấy trong người an vui, như không có bệnh gì. Hôm sau, đến buổi thiết triều, nhà vua đem câu chuyện nằm mộng kể cho đình thần nghe; đương thời quan trấn thần Quảng Nam tâu cho vua biết, vị Sư mặc y phục vỏ cây chính là Ông Núi - Ngài Tánh Ban, đã thị tịch cách đây hàng trăm năm ở thôn Phương Phi, quận Phù Ly… Niên hiệu Chánh Hòa, năm Giáp Thân, vua ban “Sắc tứ Dũng Tuyền Linh Phong thiền tự”. Đời chúa Hiếu Ninh hoàng đế, niên hiệu Vĩnh Khánh thứ 5 (1733), sắc chỉ ban hiệu Ông Núi là : “Tịnh Giác Thiên Trì Đại Lão Công Thiền Sư”. Chúa Hiếu Võ hoàng đế đã ân tứ một bộ cà sa pháp phục bằng gấm, nạm ngọc vàng. Thế tổ Cao Hoàng đế vâng lệnh Hiếu Khang Hoàng thái hậu, sắc chỉ trấn thần bảo quản tự vật, chờ lệnh trùng tu. Vua Minh Mệnh sau khi nghe trấn thần tấu lại sự việc của tiền triều, liền sắc chỉ trấn thần đệ nạp cà sa pháp phục của chúa Hiếu Võ đế đã ban cho Ông Núi đem về triều để ngự lãm. Sau, truyền y theo kiểu, sắm bộ pháp phục cà sa mới, phú chuẩn các quan văn ngự y và phú chúc cho cụ Nguyễn Quang Thanh đại diện hoàng tộc đang bộ pháp phục mới đến tại Dũng Tuyền Linh Phong, để phụng thờ Ông Núi và cấp 120 nén bạc tái thiết chùa Linh Phong để truy niệm ân đức Ông Núi đã cứu mạng nhà vua qua giấc mộng.
     Cũng theo truyền thuyết của địa phương, thuở xưa ở vùng Phương Phi, có kẻ cõi âm lẫn lộn trong dân chúng, đi chợ mua vật dụng - ai bán đồ nhầm cho họ - nhất là các cô gái mặt trắng, duyên dáng - tiền bán đồ nhận xong thì biến mất. Ông Núi biết được, dạy cho dân chúng “cách thử” tiền, để tránh được nạn này. Khu chợ ở Phương Phi ngày nay, vẫn còn có tên chợ “Cách Thử” (hay Kẻ Thử, cùng nghĩa) là một bằng chứng.
     Ông Núi - Tổ Thiện Trì Thiền sư Húy Tánh Ban, đời 34, đệ tử Tổ Giám Huyền) đã đắc đạo, thị tịch cách nay đã 260 năm (1746 – 2006) – nhưng công hạnh, đức độ và nhất là những truyền thuyết về Ngài vẫn mãi mãi còn truyền tụng trong lòng dân chúng với sự tôn kính và ngưỡng mộ . Dân gian có câu ca .
                      Ai về Bình Định – Phương Phi…
               Nhớ ơn Ông Núi quên đi sao đành?
                      Dạy dân Cách Thử đành rành,
               Cứu dân tật bệnh, chiến tranh, thiên thời
                     Gương Người khổ hạnh còn tươi,
               Đạo cao, đức trọng sáng ngời núi sông!”.
 
(Kính tặng Thầy Thích Huệ Quang Trụ trì Sắc Tứ Linh Phong ) Th 2.2006
(1) Lược sử chủa Ông Núi của Thích Đổng Quán.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ Bình Định ngày 28.7.2014.