Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




TRẦN QUỐC TOẢN

CÓ CHẾT TRÊN VỊNH HẠ LONG KHÔNG?



  C ó một tờ báo ở Quảng Ninh số gần đây, có đăng một sáng tác của một tác giả trẻ, viết về Trần Quốc Toản, theo đó, Quốc Toản cùng Trần Khánh Dư đánh đoàn thuyền lương Trương Văn Hổ trên Vịnh Hạ Long và hi sinh ở đây, tháng 1 năm 1288. Tôi có điện cho tác giả, rằng: sáng tác “ truyện” thì “hư cấu” thế nào cũng được, tùy theo phẩm chất trí tuệ của người viết. Không ai lại đi tranh cãi với cái chỉ có trong tưởng tượng của tác giả. Nhưng liên quan đến lịch sử thì phải thận trọng. Tôi biết là theo Đại Việt sử kí toàn thư, đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ đã bị đánh chìm ở Vân Đồn ( không kèm theo một địa danh nào nữa – nay thuộc Vịnh Bái Tử Long) . Sở dĩ từ thời Nguyễn lại ghi có địa danh Cửa Lục kèm theo là “Vân Đồn – Cửa Lục ” là do dịch chữ “Đồn Sơn lục thủy dương” từ sử nhà Nguyên, theo tôi là dịch theo kiểu suy diễn, vì ngay Nguyên sử ghi thuyền lương Trương Văn Hổ bị đánh chìm ở “Tùng Bách loan” (vịnh Tùng Bách – không rõ ở đâu) các dịch giả cũng ghi “ chắc cũng là Cửa Lục thôi”. Cha ông xưa, quan điểm học thuật đã “thoáng” như thế, thì ngày nay làm sao mà trách cứ được các tác giả trẻ. Đồn Sơn thì là Vân Đồn, còn “lục thủy dương” thì không phải là Cửa Lục, được hiểu là vùng eo biển Hồng Gai – Bãi Cháy ( thuộc Vịnh Hạ Long ) bây giờ. Điều ấy tôi đã viết bài và nhiều báo trong và ngoài nước đã đăng, rất nhiều người đọc, trong đó có cả các “nhà”, đã điện hỏi lại tôi, nhưng chưa thấy ai nói là tôi sai. Còn tôi nhớ là trong một tài liệu lịch sử ghi Quốc Toản chết trên sông Cầu trong trận chặn đánh giặc Nguyên do Quốc Tuấn chỉ huy. Những tư liệu này hầu hết tôi còn lưu, gói trong các bọc sách xếp dọc hai tường nhà. Lúc đọc ghi vào sổ tay để biết thôi, chứ nếu nghĩ là mình sau này sẽ viết bài, thậm chí “tranh cãi” với ai đó ( là việc bất đắc dĩ) thì tôi đã ghi xuất xứ cụ thể và chụp ảnh làm tư liệu hẳn hoi.

    Trong số các anh hùng thời Trần, Quốc Toản thường được nhắc đến, nhưng ông là con ai, quan hệ với Quốc Tuấn như thế nào, thì rất ít người biết. Lại nghe, năm ngoái ( 2013), một cán bộ cao cấp đi qua Cửa Ông ( Cẩm Phả - Quảng Ninh), ngài chỉ tay lên đền hỏi: kia là cái gì? Dạ thưa, đền thờ Trần Quốc Tảng, con trai thứ ba Trần Quốc Tuấn ạ. Vị khách tươi cười: Ồ, tôi biết ông này rồi. Ông này bóp nát quả cam ở hội nghị Diên Hồng đây. Cán bộ đi theo phục lắm. Về nghĩ mãi mới hay là “hình như” không phải. Ông khách lẫn Quốc Tảng với Quốc Toản, lẫn hội nghị các tướng lĩnh và vương hầu ở Bình Than ( họp tại vũng Trần Xá trên sông Kinh Thầy, nay thuộc Nam Hưng – Nam Sách – Hải Dương) với hội nghị các bô lão ở điện Diên Hồng, tại hoàng cung Thăng Long.
    Theo một tài liệu tôi có thì Quốc Toản là con bà Trần Ý Ninh. Bà Ninh và anh trai là con Trần Hiến, Hiến là người cầm đầu toán quân chủ lực đảo chính quân sự, nhằm đưa ngôi vua về cho Trần Liễu, bị Trần Thủ Độ chém đầu cùng với vợ là Lê Thị Đạt. Trần Liễu cảm cái ơn ấy nên đưa hai con của Hiến về nuôi. Ông gả Ý Ninh cho một vương hầu (không rõ tên) sinh ra Quốc Toản. Vậy Quốc Toản gọi Quốc Tuấn là bác ngoại nuôi, gọi Trần Liễu là ông ngoại nuôi. Việc Quốc Toản mới 15 tuổi đã được phong hầu ( Hoài Văn hầu) đến Bình Than không được vào họp, vì còn nhỏ tuổi, vua cho quả cam, đã “ bóp nát quả cam lúc nào không hay”, rồi về tụ tập quân sĩ được hơn 1 000 người ( có sách chép đến 6 000 người - tức là lính trong phủ lị của gia đình mình) theo Quốc Tuấn “ Phá cường địch, báo Hoàng ân”chứng tỏ thế lực nhà Quốc Toản – có chỗ dựa là Quốc Tuấn – rất mạnh. Và Quốc Toản giữ trận tuyến Sông Cầu ( Bắc Ninh) là có thể tin được. Vì theo bố phòng quân đội nhà Trần trong cuộc đánh Nguyên ( Mông) xâm lược, thì toàn bộ dòng Trần Quốc Tuấn chặn đánh giặc ở mặt trận trung tâm, đánh lại đạo quân mạnh nhất của giặc là kị binh, để bảo vệ kinh thành Thăng Long. Quốc Tuấn đóng đại bản doanh ở Vạn Kiếp nằm giữa Hải Dương và Bắc Ninh. Con rể nuôi là Phạm Ngũ Lão đóng quân chặn giặc ở Nam ải Chi Lăng. Trần Quốc Nghiễn, con trưởng Trần Quốc Tuấn đóng quân ở Bắc Ninh. ( Điều ấy giải thích vì sao 10 hộ chủ thuyền Bắc Ninh tháng 10 năm Quí Sửu ( 1913 ) qua Hòn Gai, lên lấy nước ngọt ở cái giếng rất kì diệu tại chân núi Truyền Đăng, đã lập miếu thờ Trần Quốc Nghiễn cùng với Thần biển – “ Đông Hải đại vương “ – tức cá voi - tại đây – nay là ở Bến Đoan, TP Hạ Long), Quốc Tảng ở Hải Dương cùng bác ruột là Trần Tung. Còn Quốc Hiện, Quốc Uất cũng ở trong vùng Bắc Ninh – Bắc Giang. Và cháu nuôi là Quốc Toản chặn giặc ở Sông Cầu ( Bắc Ninh), chiến đấu anh hùng bên cạnh bác nuôi là Quốc Tuấn và hi sinh ở đây, như tài liệu cũ tôi đã đọc - là có thể tin được.
    Dĩ nhiên để kết luận điều đó, còn phải chờ sự thẩm định của các bô lão trong ngành học thuật nghiêm cẩn này với tư liệu tin cậy hơn, có được, ở trong tay.


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ QuảngNinh ngày 24.6.2014.