Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




 Claudio Abbado   (1933 -2014)   

                                NHẠC TRƯỞNG  ITALIA           


                           CLAUDIO ABBADO                                         





 

Claudio Abbado  sinh ngày 26 tháng 6  năm 1933 trong một gia đình âm nhạc và học thức ở Milan  (cha ông Michelangelo Abbado, một nghệ sỹ violin và giảng viên nhạc viện,  mẹ ông Maria Carmela là một nghệ sỹ piano và nhà văn thiếu nhi.  Abbado đã được truyền cảm hứng về âm nhạc từ nhỏ “ với bộ ba nhà soạn nhạc Schubert, Brahms và Beethoven.” Ngay từ nhỏ  Claudio theo học piano  và chỉ huy dàn nhạc tại Orchestra d’Archi di Milano  (ngôi trường chính cha của cậu` sáng lập) cho đến năm 1955. , sau đó ông tiếp tục học chỉ huy tại Viện hàn lâm âm nhạc Vienna với Hans Swarowsky Năm 1958 ông đoạt giải quốc tế thi Koussevitsky cho nhạc trưởng.  Năm 1960, ông có buổi chỉ huy ra mắt tại nhà hát La Scala ở thành phố quê hương Milan nhân dịp kỉ niệm 300 năm ngày sinh của nhà soạn nhạc người Ý Alessandro Scalartti.  Năm 1963 ông  giành được giải thưởng Dimitri Mitropoulos cho nhạc trưởng. Abbado trở nên nổi tiếng trên bình diện quốc tế với tư cách là  nhạc trưởng.  Trong khi làm việc tại La Scala, Abbado đã thành lập dàn nhạc La Scala (Orchestra della Scala) để trình diễn trong các buổi hòa nhạc dành riêng cho khí nhạc.    

Trong buổi hòa nhạc tại Liên hoan Salzburg năm 1965, Herbert von Karajan mời ông  chỉ huy bản giao hưởng số 2 của Gustav Mahler cùng với dàn nhạc Vienna Phiharmonic. Claudio Abbado làm Giám đốc Âm nhạc của Nhà hát Opera Vienna từ năm 1986 đến 1991, nơi ông đã làm giàu thêm vốn tiết mục của nhà hát cùng với những buổi trình diễn lần đầu tiên  các tác phẩm  Boris Godunov  và Khovanshchina  của Modest Mussorgsky, Fierrabras của Franz Schubert và Il viaggio a Reims  của Gioacchino Rossini. Năm 1987, ông được bổ nhiệm làm Tổng giám đốc Âm nhạc của thành phố Vienna, và năm 1988 ông thành lập liên hoan âm nhạc hiện đại Vienna.  Liên hoan liên ngành này được tổ chức hàng năm dưới sự chỉ đạo của Abbado.

Năm 1965, Abbado lần đầu tiên chỉ huy London Symphony Orchestra. Một năm sau, Abbado lần đầu chỉ huy dàn nhạc Berlin Philharmonic.   Dàn nhạc Berlin Philharmonic chọn ông làm nhạc trưởng chính và là cố vấn nghệ thuật thứ năm thay thế cho Karajan huyền thoại vào năm 1989.  Bên cạnh những tiết mục thời cổ điển và lãng mạn truyền thống thì  mỗi mùa diễn Abbado còn tổ chức  một loạt các buổi hòa nhạc dành cho một chủ đề đặc biệt: âm nhạc lấy cảm hứng từ thơ của Holderling, Huyền thoại về Faust; tác phẩm lấy đề tài kịch Hy Lạp...

Từ năm 1968 đến năm 1986, Abbado là Giám đốc âm nhạc của La Scala.  Trong thời gian này, Abbado đã đưa vào danh mục các tác phẩm biểu diễn của nhà hát các vở opera và các tác phẩm khác của các tác giả thế kỉ 20 còn ít được công diễn vào thời điểm đó như Wozzeck và Lulu của Alban Berg; The Rake's Progress và Oedipus Rex của Igor Stravinsky; Moses  Aron và Erwartung của Arnold Schoenberg; The Miraculous Mandarin của Bela Bartok; Paradise Lost của Krzysztof Penderecki, Donnerstag aus Licht, Samstag aus Licht và Montag aus Licht của Karlheinz Stockhausen, La vera storia của Luciano Berio và Al gran sole carico d'amore của Luigi Nono.

Trong thập niên 70, Abbado còn có những chuyến lưu diễn rất đáng nhớ:  năm 1972, cùng với London Symphony Orchestra ông đã biểu diễn La Cenerentola của Rossini Aida và Requiem của Verdi tại Nationaltheater tại Munich trong suốt thời gian diễn ra Thế vận hội. Năm 1974 là La Cenerentola; Simon Boccanegra và Requiem của Verdi tại Moscow. Và tại Washington vào tháng 12 năm 1976, Abbado có một tour diễn với các tác phẩm Simon Boccanegra, Macbeth, Requiem của Verdi và La Cenerentola. Năm 1978, tại La Scala, Abbado có buổi biểu diễn kỉ niệm 150 năm ngày mất của Franz Schubert.

    Sự hấp dẫn trong các buổi hòa nhạc của Abbado chính là tư chất lãnh đạo bẩm sinh trong ông; khác với sự tự kiêu vốn có của các nhạc trưởng thuộc thế hệ trước, Abbado luôn thể hiện một sự mềm mỏng công minh chính trực, điều đã giúp ông tìm thấy những gì xuất sắc nhất của các dàn nhạc, dàn hợp xướng và các nghệ sĩ độc tấu mà ông đã làm việc cùng.

Năm 1978 Abbado thành lập và làm giám đốc âm nhạc của European Community Youth Orchestra (Dàn nhạc Trẻ Liên minh châu Âu) và Dàn nhạc Gustav Mahler Youth Orchestra năm 1986.  Năm 1992, cùng với nghệ sĩ cello người Nga Natalia Gutman ông thành lập Berliner Begegnungen (Những cuộc gặp gỡ ở Berlin).

Abbado đã tiến hành rất nhiều thu âm, phần lớn là với các hãng đĩa danh tiếng như Deutsche Grammophon, EMI Classics và Sony Classics.

Trong số rất nhiều giải thưởng và vinh dự mà Claudio Abbado đã nhận được có Evening Standard,  huân chương Bắc đẩu bội tinh từ bộ văn hóa Pháp, giải thưởng vinh dự nhất của Italia là Gran Croce, vinh dự công dân cao nhất của Đức, Bundesverdienstkreuz (1992)…

Năm 2000, ông phát hiện ra mình mắc bệnh ung thư dạ dày, việc điều trị đã khiến ông phải tạm dừng mọi công việc,  nhường lại quyền chỉ huy Berlin Philharmonic danh giá cho Simon Ratte. Năm 2004 ông đã trở lại làm việc với Berlin Philharmonic với bản giao hưởng số 6 của Mahler Năm 2007 ông bận rộn với các buổi hòa nhạc diễn ra trên khắp Italia với các dàn nhạc: Orchestra Mozart, Berlin Philharmonic, Lucerne Festival Orchestra… 

   ÂM NHẠC ĐỦ CHO MỘT ĐỜI, NHƯNG MỘT ĐỜI…

   

Nhà soạn nhạc Nga Sergei Rachmaninov  nói: “Âm nhạc đủ cho một đời (đời người: trăm năm) nhưng một đời không đủ cho âm nhạc (Âm nhạc có lịch sử hàng ngàn năm) (Music is enough for a lifetime, but a lifetime is not enough for music). Claudio Abbado  cũng nằm trong cái hữu hạn (trăm năm) của đời người.  Ông là nhạc trưởng dàn nhạc các vở opera tại nhà hát La Scala, Milan trong vòng hai thập kỷ, từ năm 1968 đến 1986; và ông điều hành London Symphony Orchestra từ năm 1979 đến năm 1988, khi chuyển đến đó với tư cách là giám đốc âm nhạc của Vienna Staatsoper. Sau đó là công việc tại Berlin Philharmonic.

Nhạc trưởng nổi tiếng thế giới người Italy Claudio Abbado đã qua đời sáng 20 tháng1 năm 2014 tại nhà riêng của ông ở Bologna, miền trung Italy, thọ 80 tuổi. Claudio Abbado làm nhiều, nhưng cũng chỉ là  một trong những nhạc trưởng chỉ huy tác phẩm của các nhạc sĩ đương đại, đặc biệt là Alban Berg.

Trên web site của nhà hát Piazza della Scala xuất hiện dòng chữ: “Claudio Abbado đã dẫn dắt chúng tôi. Ông vẫn sẽ ở lại với La Scala mãi mãi. Đây là nhà hát của ông: nơi này sẽ lưu giữ một cách xác thực dấu ấn của người nhạc trưởng không biên giới, một nghệ sỹ không định kiến, sẵn sàng chấp nhận rủi ro và một con người vươn tầm trí tuệ ra thế giới”. Để tưởng nhớ ông, màn trình diễn *hành khúc tang lễ của Beethoven do nhạc trưởng Daniel Barenboim, người bạn thân thiết trong suốt 50 năm qua của Abbado, chỉ huy trong nhà hát trống vắng ở Milan đã được truyền hình trực tiếp trên truyền hình Ý trong suốt một tuần sau khi ông qua đời. (Hành khúc tang lễ này trong nhà hát trống vắng vào mỗi dịp vinh danh những cá nhân xuất sắc kể từ sau cái chết của Arturo Toscanini, nhạc trưởng thiên tài Ý, vào năm 1957.)


Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 10.6.2014 .