Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Gerard Souzay   (1918 - 2004)



GIỌNG NAM TRUNG PHÁP                                        


    GERARD SOUZAY                                      





 

Gerard Souzay hoạt động vào cùng thời kỳ với Dietrich Fischer-Dieskau  (1925-2012), giọng baritone huyền thoại, ông vua của Lieder Đức sau những năm chiến tranh thế giới thứ 2, Gerard Souzay  được coi là người thể hiện Mélodie Pháp xuất sắc nhất trong thế hệ của mình. Gérard Souzay, tên khai sinh là Gerard Marcel Tisserand, sinh ngày 8 tháng 12 năm 1918 ở một ngôi làng nhỏ ở Angers, bên bờ sông Loire, phía Tây Bắc nước Pháp. Ông xuất thân từ một gia đình có truyền thống âm nhạc.  Mẹ và 2 người anh em trai của ông đều là ca sĩ, và ông có một người chị gái hơn ông 15 tuổi là giọng soprano nổi tiếng Genevieve Touraine. Khi bước chân vào giảng đường đại học ông không theo học thanh nhạc, Gerard Souzay đỗ vào đại học Sorbonne để học triết học. Ấn tượng trước giọng hát của Souzay,  Pierre Bernac, giọng baritone trữ tình huyền thoại người Pháp, khuyến khích Souzay nên theo đuổi sự nghiệp âm nhạc.

Năm 1940, Gerard Souzay vào học ở nhạc viện Paris dưới sự hướng dẫn của mezzo-soprano Pháp Claire Croiza. Henri Etcheverry danh tiếng  khuyên Souzay nên chuyển hướng và ông trở thành 1 giọng baritone từ năm 1943. Ông tốt nghiệp nhạc viện Paris năm 1945 với 2 giải thưởng về thanh nhạc của nhạc viện: Prix de chant và Prix de vocalise. Gerard Souzay được đánh giá cao về khả năng ngôn ngữ. Ông ghi âm album “Songs of many Lands”, một tập hợp 32 bài hát bằng 16 thứ tiếng .  Sự nghiệp biểu diễn quốc tế của ông phát triển từ năm 1945.  10 năm đầu, bạn diễn thường xuyên của ông trong những năm ở nhạc viện Paris là pianist Jacqueline Bonneau - người đệm đàn chính cho ông trong lưu diễn và ghi âm. 2 người cộng tác rất ăn ý. Từ năm 1954, Souzay  có Dalton Baldwin là người đệm đàn tin cậy. Souzay trình diễn  tập trung vào các tác phẩm thanh nhạc cổ điển của thế kỉ 19, nửa đầu 20 Souzay ít xuất hiện trên sân khấu opera. Vai diễn nổi tiếng, xuất sắc nhất - vai Golaud trong vở opera ấn tượng Pelleas et Melisande của Debussy. cũng là vai diễn opera ưa thích của ông. Từ cuối những năm 60, đầu những năm 70, giọng hát của Souzay gặp khủng hoảng: nó trở nên khô cứng, tẻ nhạt và âm vực quãng cao một thời rất đáng yêu bỗng nhiên mất đi hoàn toàn. Bù lại, nhạc cảm và thể hiện lời thơ của Souzay lại phát triển. Ông nhả chữ rõ hơn, cố gắng thể hiện lời thơ rõ hơn đến từng chữ từng câu. Nói tóm lại, vào thời kì này, ông tiến gần đến phong cách của Fischer-Dieskau. Nhưng đó lại là thế mạnh vô song của Fischer-Dieskau và vì vậy ông không thể nào vượt qua danh ca người Đức được và dần dần bị chìm vao quên lãng. Souzay giải nghệ vào những năm 1980 rồi giảng dạy ở Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.

Souzay ghi âm rất nhiều mélodie của Duparc, Debussy, Ravel, ghi âm toàn tập mélodie của Faure và Poulenc cùng Elly Ameling, Michel Senechal, Mady Mesple. Ông ghi âm nhiều lieder của Schubert và Schumann, một số lieder của Hugo Wolf, nhiều tác phẩm âm nhạc Baroque, các bài hát dân gian của nhiều nước trên thế giới.

Không một lần kết hôn, Gerard Souzay qua đời tại nhà riêng bên bờ biển Antibes, phía Nam nước Pháp vào ngày 17 tháng 8 năm 2004, hưởng thọ 86 tuổi.

   

TÔI CHỈ LẤY CẢM XÚC LÀM MỤC  ĐÍCH

Gerard Souzay  xuất hiện và biểu diễn cùng thời với Fischer-Dieskau, cũng dễ hiểu khi mọi người thường xuyên so sánh hai danh ca với nhau. Cùng giọng nam trung nổi tiếng nhưng hai phong cách: chuẩn xác Đức, tao nhã Pháp.

Thanh nhạc thính phòng tạo ra một sự liên hệ thân mật về tinh thần giữa những người thể hiện với khán giả. Khi nghe  chất giọng nam trung –baritone- có màu sắc và vẻ đẹp đặc trưng của Fischer-Dieskau, người nghe được chứng kiến một nhạc cảm tuyệt vời, một tư duy nhả chữ hoàn hảo, sự sáng tạo trong việc tạo câu và uốn nắn các dòng thơ một cách điêu luyện và đặc biệt là một sự nhạy bén đáng khâm phục với lời hát. Fischer-Dieskau nói:”Âm nhạc và thi ca rộng mở của tâm hồn con người. Kết hợp với nhau, chúng tạo thành một thứ ngôn ngữ mà không nghệ thuật nào khác có thể diễn đạt được." Fischer-Dieskau là nghệ sĩ phong cách Đức. Ông hát  lied (ca khúc nghệ thuật Đức) với một kỹ  thuật thanh nhạc tuyệt vời và khả năng hát như nói.  Giọng nam trung Pháp Gerard Souzay thành thạo 4 thứ tiếng. Trọng tâm của ông là các tác phẩm thanh nhạc thính phòng Pháp: Mélodie, chủ yếu của Ernest Chausson, Claude Debussy, Maurice Ravel, Henri Duparc và đặc biệt là Gabriel Faure. . Ông bảo:” Âm nhạc là thứ pha lê trong suốt và không cần phải giải thích gì thêm.  Khi tôi biểu diễn, tôi chỉ lấy cảm xúc  làm mục đích!” Souzay không quá coi trọng nhả chữ và phát âm tiếng Pháp mà tập trung hơn trên khía cạnh âm nhạc.   Souzay có một chất giọng baritone trữ tình rất đẹp: mỏng, nhẹ nhõm, rất thanh lịch nhưng đầy sức ấm, có chiều sâu đặc biệt. Souzay nổi tiếng với cách thể hiện đơn giản, nồng nhiệt. Ông coi mình là một người theo chủ nghĩa lãng mạn. Souzay là một giọng baritone lồng lộng tính Pháp.  Giọng hát của Souzay giàu màu sắc, âm vực quãng cao trong những năm trẻ tuổi của ông rất đẹp và ông dùng giọng óc rất khéo, tạo ra một sự lịch lãm. chất giọng của Souzay đẹp hơn của Fischer-Dieskau, ông hát giản dị, có thể nói là tình cảm hơn Fischer-Dieskau


Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 05.04.2014 .