Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





CỔ THÁP BÊN BIỂN ĐÔNG





Triều Lý bắt đầu từ vua Lý Công Uẩn niên hiệu Thuận Thiên (Canh Tuất 1010) đến Lý Chiêu Hoàng niên hiệu Thiên Chương Hữu Đạo (Ất Dậu 1225)  là năm cuối trải qua 9 đời vua kéo dài 215 năm đã để lại trên đất nước Việt Nam nhiều di tích kiến trúc quý.  Các đời vua đầu (Thái Tổ, Thái Tông, Thánh Tông, Nhân Tông) đều chú trọng xây dựng chùa tháp. Cũng trong thời đại nhà Lý, huyền thoại Rồng hiện thường được nhắc tới, gắn liền với những sự kiện chinh trị, kinh tế ghi lại trong sử sách và đặt tên cho nhiều địa danh. Đại Việt Sử Ký toàn thư chép rằng “ Mùa thu Canh Tuất 1010 vua ban chiếu dời đô ra Đại La , Thuyền ngự đang đỗ ở chân thành Đại La chợt thấy Rồng Vàng bay lên, nhân điềm lành bèn đổi tên là thành Thăng Long  (rồng lên)”

Cũng tương tự như vậy có truyền thuyết kể rằng khi vua Lý Thánh Tông tuần du vùng biển Đồ Sơn , đang lúc đoàn thuyền đi trên song Văn Úc, vua Lý Thánh Tông thấy trên núi Mẫu có rồng vàng rực rỡ hiện lên . Người cho đó là điềm lành bền hạ chỉ xây tháp Tường Long, xây chùa Văn Bổn để dân cúng Phật mong được ban thêm ân huệ.
Tương truyền tháp Tường Long cao 9 tầng, sừng sững vươn tới trời mây nổi tiếng là cảnh đẹp trong vùng Chùa Văn Bổn cũng là ngôi chùa lớn , có quả chuông to, cao tới 1m20 chạm trổ nhiều đường nét tinh xảo. Ngày ấy, chùa và tháp còn là hành cung của nhà vua mỗi khi tuần du, nên nơi nào được nhà vua để mắt tới, nơi đó đều có biểu tượng “Rồng”
Tháp Tường Long xây dựng năm nào ? Ngày nay chùa và Tháp đều đã đổ vỡ. Rải rác quanh chân tháp là những viên gạch xây hình chữ nhật mang dấu ấn “Lý gia đệ tam đế Long Thụy Thái Bình tứ niên tạo” Nếu xét theo những viên gạch này thì tháp Tường Long được xây sau năm 1057. Thời gian này ở Thăng Long cũng có nhiều công trình đang xây dựng. Khảo cổ học đã tìm được trong vùng chữ nhật từ Đại lộ Hùng vương qua Bách Thảo, Bưởi, Vạn Phúc, Kim Mã những viên gạch vuông hoặc có dâu “Lý gia đệ tam niên Lonhg Thụy Thái bình tứ niên tạo ?
Vây thì người xưa chở gạch từ Thăng Long đến Đồ Sơn xây tháp Tường Long hay chở gạch từ công trường xây tháp Tường Long về Thăng Long để xây thành ? 
Năm 1966, tại chân tháp Vạn Long Thành Thiện núi Ngô Xá cũng tìm được những viên gạch có đề chữ “ Lý Gia đệ tứ đế Long Phù Nguyên hóa tứ niên tạo” so với lịch niên biểu thì đó là năm Giáp Thân 1104 đời vua Lý Nhân Tông. Công việc xây dựng tháp này kéo dài 10 năm thì dựng nên một tháp đẹp, đến thế kỷ XV thì bị giặc Minh phá đổ trong công cuộc “phù Trần diệt Hồ” nhằm đồng hóa dân Đại Việt . Ngọn tháp xưa chỉ còn lại chân đế xây bậc đá cao 4 mét, có hai cửa lên xuống ở phía Đông và phía Tây và một khoảng sân quanh tháp. Quan sát hố móng tháp Vạn Long Thành Thiện các nhà khảo cổ đã tìm ra cách kết cấu đặc biệt : đó là đổ chì lỏng vào mạch xây, hoặc dung vữa vôi mật , giấy dó để xây dựng, Đặc biệt quanh khu tháp đổ còn tìm được nhiều di vật mang đậm nét mỹ thuật đời Lý.
Ngày nay tuy tháp Từơng Long, chùa Văn Bổn đã đổ nát, nhưng từ chân đế tháp Vạn Long Thành Thiện có thể suy ra kết cấu hình hài của tháp Tường Long được chăng ?
Sách Thủy Kinh Chú (đời Đường bên TRung Quốc)ghi rằng : -Vua Azôka (Ấn Độ) đã cử các nhà sư đi truyền đạo Phập theo đường biển. Đến núi Nê Lê  (Kiến An – Giao Chỉ) đã dựng tại đó một tháp Phật”
 Căn cứ ghi chép này, ta có thể hiểu được tại Đồ Sơn  trước khi tháp Tường Long được xây dựng, ở trên núi Mẫu đã có một tháp cổ thờ Phật. Đến Đồ Sơn, ta nghe một câu ca dao chỉ về huyền thoại tại đây :
Chín con theo mẹ ròng ròng
Một con ăn ở ra lòng bất nhân.”
Lần theo câu ca dao ta tìm ra 9 con theo mẹ là 9 ngọn núi theo núi Mẫu sơn ăn ra biển, riêng phía Đông Bắc có ngọn núi Độc (nơi có đền bà Đế) không đi theo đàn ra biển,   
Trên mặt bằng của di chỉ Tường Long ta nhìn ra mặt biển Thấy phía Đông là biển đông, phía Đông Đông Nam là thị trấn Đồ Sơn. Từ trên đỉnh núi Mẫu, các nhà quân sự có thể quan sát, phát hiện thuyền bè của giặc xâm phạm bờ biển., Thì ra ngoài vị thế cảnh đẹp đất Phật, tháp Tường Long còn là con mắt cảnh giác cua nhân dân  ta nhìn về phía biển Đông để giữ nước    
Bây giờ tháp Tường Long đã đổ nát, tôi đứng trên mặt sân nhìn sâu xuống 2met, trên đáy tháp lộ ra đá gan gà làm nền, có hang trăm viên gạch xây đáy tháp vẫn còn xếp ngay ngắn. Theo các cụ cao tuổi người địa phương cho biết đã có 3 đoàn khảo cổ đến đây khảo sất tìm tòi nhưng kết quả ra sao vẫn còn là điều bí ẩn, bao giờ ngành khảo cổ nước ta thu thập đầy đủ dữ liệu để phục hồi lại tháp Tường Long cao 9 tầng , sừng sững nhô cao như cái cột chống trời ở phía Đông.
  Trên mặt đất vương vãi trong lá rụng là vô vàn mảnh vỡ của gạch ngói xây  tháp. Có viên gạch còn nguyên vẹn dòng chữ, có viên đã vỡ, có mảnh ngói mang hoa văn lá đề, lại có mảnh tượng vỡ. Tất cả chúng tôi chỉ cầm xem mà khoobng ai dám cho vào túi đem về nhà riêng. Bà cụ trông coi đã dặn trước : Xin nhắc các ông đừng có lấy của tháp, của Chùa vật gì mang về mà phải tội lắm   Đã có ông đến đây khảo sát, cầm mảnh ngói về “nghiên cứu” nhưng lại đem về bày ở nhà mình, thế là ốm đau lục đục mãi, phải mang mảnh vỡ đến lễ tạ đấy”. Chúng tôi ai nấy nhắc nhau chỉ chụp ảnh thôi, đừng mang về mà thiệt thân đấy.
Có lẽ bởi người đời sùng kính e ngại nên ngoài sân vẫn còn đó một bệ tượng lớn, bằng đá chạm ba lớp sóng . Nay tượng đâu mà bệ còn đấy, trên bệ đặt một bình nhang luôn cháy đỏ bởi tâm hương khách đến viếng thăm
Chùa Văn Bổn cũng không còn nữa . Có một câu truyện được kể rằng khi chùa đổ nát, quả chuông lăn xuống sông Văn Úc chìm trong cát. Năm 1954, trước khi quân Pháp rút khỏi miền Bắc Việt Nam đã cho tìm và dùng cần trục cẩu lên, đem đặt tại Đồi Vung (gần biệt thự vua Bảo Đại) 
Chùa Văn Bổn cũ không còn, nhưng trên đồi Tháp vẫn có một ngôi chùa nhỏ. Đó là chùa Tường Long . Chùa nhỏ, xây kiểu chữ Đinh, gian Tam Bảo có hoành phi đề “Tường Long Hiến Thụy” và đôi câu đối :
                    Biến hóa vạn ban bích ngọc tướng
                   Trang nghiêm thiên tử tích kim dung 
Hai ngàn năm về trước, biển còn tiến sâu vào đất liền, sóng vỗ chân núi Tháp, phường Ngọc Xuyên chỉ là xóm nhỏ , bãi tắm Đồ Sơn chưa có,  Về đây , nghe câu ca dao
Mắt Rồng, Động Phật, Hang Dơi
Bốn phương tám hướng chẳng nơi nào bằng
Tôi đi hỏi các cụ cao tuổi người địa phương được giải thích rằng : Xưa ở bãi biển Đồ Sơn có cái hang nhỏ, một nhà sư từ nướcThiên Trúc đến trú ngụ. Nhà sư khoét núi làm động rồi dựng thành chùa thờ Phật, truyền đạo và nhập diệt tại đấy. Dân không biết tên sư là gì, gọi tên Ngài là sư Bần. Nay trên bãi biển Đồ Sơn vẫn còn di tích Chùa Hang
Ngày nay bãi biển đã lùi xa, có di tích đã là quá khứ, nhưng  cuối bãi Đồ Sơn có đền Bà Đế đã được nhân dân tôn tạo thành một di tích lớn.
Thuê xích lô từ bãi tắm đến , chúng tôi nghe các ông bà đi lễ kể truyền miệng cho nhau nghe rằng “Ngày xửa ngày xưa có cô gái làng chài xinh đẹp, một hôm gập chúa Trịnh đi tuần thú liền gọi vào “hầu”  Chúa về Thăng Long, hẹn sẽ cho người đến đón, nhưng rồi năm tháng qua đi, nàng bị mang tiếng oan “chửa hoang” đuổi đến cuối bãi mà trú ngụ . Nàng chết mà không ai biết. Đến khi chúa nhớ lại, sai người tìm đến thì nàng đã chết. Để giải oan cho nàng, dân đã lập đền thờ, tôn xưng là Bà Đế .
Người cao tuổi đến Đồ Sơn không phải là đi tắm biển mà tìm về nơi có đền Bà Đế để lễ bà,
Tháng 7 năm 2001

. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 09.03.2014.

Quay Lên Đầu Trang

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn