Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Kristen Flagstad (1895-1962)



WAGNERIAN SOPRANO NA UY

    KRISTEN FLAGSTAD                  




 

Kristen Flagstad sinh ngày 12 tháng 7 năm Hamar, một tỉnh ở Na Uy, 1895 trong một gia đình có truyền thống âm nhạc. Cha là nhạc trưởng có tiếng ở Na Uy thời bấy giờ, mẹ của là nhạc công đệm đàn piano. Ngay từ nhỏ Flagstad đã được mẹ dạy hát, và rồi bà tiếp tục được gửi đến Oslo học hát với giảng viên thanh nhạc Ellen Schytte-Jacobsen, với Albert Westwang. Khi còn đang là sinh viên, Flagstad đã có buổi diễn xuất hiện trước công chúng lần đầu tiên với vai Nuri trong vở Tiefland của Eugen d’Albert. Trong những năm tháng đầu sự nghiệp, Flagstad hát khá nhiều vai, từ những vai operetta của Đức và Na Uy, đến những vai spinto của Verdi như Amelia trong Un Ballo maschera, Desdemona trong Otello và một số vai verismo (verismo (chân thực) là trường phái bao trùm lên nước Ý vào những năm cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 với mục đích phơi bày hiện thực trần trụi của xã hội đương thời nhằm phản đối và đả kích những vở opera mang màu sắc thần thoại của Wagner. của Puccini, thậm chí Flagstad còn tham gia biểu diễn trong những vở opera thời kỳ Baroque của Handel. Về sau, theo góp ý của những nhà phê bình những khả năng tiềm ẩn bên trong giọng hát của Flagstad mới khai thác, Flagstad biểu diễn thường xuyên hơn 2 vai Tosca và Aida, vốn đòi hỏi một chất kịch tính vượt trội hơn. Tuy nhiên, chỉ mãi đến khi Flagstad tham gia vở Tristan und Isolde của Wagner năm 1932, các nhà phê bình và chính bản thân bà mới thực sự tự tin vào con đường trở thành một huyền thoại của Wagnerian opera (những ca sĩ chuyên hát những vai lớn trong opera của Richard Wagner). Flagstad khởi sự học tập và trải nghiệm ở nhà hát Bayreuth. Rồi từ 1932 đến 1934, Flagstad đảm nhiệm hát nhiều vai phụ trong các opera của Wagner như Sieglinde trong Die Walküre, Gutrune trong Götterdämmerung. Biểu diễn tại Bayreuth, Flasgtad có thêm kinh nghiệm và sự tự tin. Ngày 2 tháng 2 năm 1935, Flagstad lần đầu tiên ra mắt công chúng tại nhà hát Metropoliatan Mỹ với vai Sieglinde. Bốn ngày sau thành công rực rỡ trên, Flagstad được giao cho vai Isolde và rồi lại tiếp tục với vai chủ lực nhất trong các opera của Wagner - nàng Brünhlide trong opera Chiềc nhẫn Nibelungen, vào vai Elsa trong Lohengrin, Elisabeth trong Tannhäuser, Senta trong Der fliegende Holländer, Kristen Flagstad toả sáng như một Wagnerian soprano của thời đại, khẳng định chỗ đứng của mình tại Metropolitan. Khi thế chiến thứ 2 bùng nổ, Flagstad quyết định cùng chồng là Henry Johansen quay vềNa Uy, nơi đang bị Đức quốc xã chiếm đóng. Johansen bị giam cầm và qua đời do lâm bệnh nặng. Sau chiến tranh, Flagstad quay lại Mỹ. Flagstad thực hiện một chuyến công diễn ở châu Âu từ Covent Garden (Anh) cho đến nhà hát opera Paris (Pháp), Salztburg (Áo) và La Scala (Ý). Cuối cùng, chính Rudolf Bing đã chính thức mời Flagstad quay lại Metropolitan. Flagstad qua đời tại Oslo vì bệnh ung thư tuỷ, thọ 67 tuổi.

GIỌNG NỮ CAO SIÊU KỊCH TÍNH NA UY KRISTEN FLAGSTAD

Trong số các giọng nữ cao siêu kịch tính nổi tiếng của thế kỷ 20, Wagnerian soprano giọng nữ cao (thường xuất hiện trong Opera của Wagner) Flagstad sở hữu một giọng hát độc đáo: ấm áp , truyền cảm, âm lượng khổng lồ, khoẻ khoắn, nổi trội xuyên thấu cả dàn nhạc và đậm chất kịch tính như một Wagnerian soprano chuẩn mực (giọng cao nhưng đặc biệt dày và khoẻ, vang, có khả năng hát xuyên dàn nhạc và dàn hợp xướng). Flagstad là một trong số ít những giọng nữ cao kịch tính không bị hỏng giọng và duy trì đụơc chất giọng tốt đến cuối sự nghiệp biểu diễn. Bản thuTristan und Isolde với EMI do nhạc trưởng Wihelm Furtwängler chỉ huy năm 1951 thực sự là một kì công trong lịch sử của ngành thu âm cổ điển. Nàng Isolde của Flagstad là bất tử theo thời gian và tuổi tác. Đó là cả một sự cân bằng giữa kịch tính và trữ tình, giữa nội tâm và diễn xuất, giữa một nhân vật lý tưởng trên sân khấu với một người nghệ sĩ giàu kinh nghiệm. Flagstad đã làm sống lại Isolde tại Metropoltan. Flagstad còn là một ca sĩ hát Lieder (ca khúc nghệ thuật) tài năng. Flagstad cũng để lại một số lượng lớn các bản thu những ca khúc nghệ thuật của Beethoven, Brahms, Dvorak, Sibelius, Wagner, Mahler và Grieg . Khi thể hiện những ca khúc của nhạc sĩ đồng hương Grieg, Flagstad đã đặt hết vào đó niềm tự hào và những cảm nhận sâu sắc nhất về thiên nhiên, con người và những giai điệu dân ca Na Uy trong âm nhạc quyến rũ đến mê hồn của nhạc sĩ Grieg.

Sau khi hoàn thành tác phẩm Vier Letze Lieder, Richard Strauss đề tặng Flagstad và chính bà là ngùơi đã thể hiện tác phẩm trong buổi công diễn ra mắt với nhạc trưởng Furtwängler năm 1950. Đối với Strauss, Flagstad là soprano lý tưởng nhất để truyền đạt lại những tâm nguyện mà ông gửi gắm trong 4 ca khúc cuối đời.

Tài năng và sự cống hiến hết mình cho nghệ thuật của Kristen Flagstad là niềm tự hào của đất nước Na Uy. Một viện bảo tàng lớn lưu trữ những kỷ vật trong suốt những năm lưu diễn của Flagstad được xây dựng ở Hamar. Chân dung của Flagstad in trên đồng 100 kroner của Na Uy.



Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 28.02.2014 .