Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




Arnold Bax (1883 – 1953)



    NHÀ SOẠN NHẠC ANH ARNOLD BAX                  



 

Arnold Bax sinh ngày 8 tháng 12 năm 1883 tại Streatham, London, Anh Quốc. Arnold Bax sinh trưởng trong một gia đình thượng lưu có gốc gác từ Hà Lan. Cậu bé Arnold thông minh và có thiên bẩm âm nhạc. Nhờ sự giàu có của gia đình nên Bax có đủ tài chính để theo đuổi đam mê âm nhạc tại nhà riêng. Năm 16 tuổi,Arnold Bax bắt đầu học nhạc chính quy tại Hampstead Conservatory dưới sự chỉ dẫn của Cecil Sharp, người tiên phong trong việc khôi phục nhạc dân gian truyền thống. Bax theo học tại Học viện Âm Nhạc Hoàng Gia Anh từ năm 1900 tới năm 1905. Bax học sáng tác dưới sự chỉ dẫn của nhà soạn nhạc Frederick Corder, học piano với Tobias Matthay và học clarinet với Egerton. Phương pháp giảng dạy của thầy Frederick Corder về phong cách sáng tác tự do và phá cách của Franz Liszt và Richard Wagner dần hình thành trong đầu Bax một tư duy sáng tác tương tự về sau này. Bax có khả năng biểu diễn ngay trên piano những tác phẩm phức tạp mà chỉ cần nhìn qua bản nhạc trên giấy. Bax giành giải nhất trong các cuộc thi sáng tác danh giá như Battison-Haynes và Charles Lucas.

Bax lấy cảm hứng sáng tác từ văn học – từ nhà thơ, nhà soạn kịch William Butler Yeats, người đi đầu trong phòng trào Phục Hưng Văn Học Ailen Cổ. Với niềm hứng thú với xử sở của William Butler Yeats. Ông cất công đi tới tận những vùng xa xôi hẻo lánh nhất của Ailen, một trong số đó là ngôi làng nhỏ Glencolumbkille thuộc Donegal, địa điểm yêu thích mà ông thường xuyên quay lại thăm trong suốt 30 năm ròng. Thơ ca của Yeats và sự tươi đẹp của đất nước Ailen đã khơi gợi cho Bax cảm hứng sáng hàng loạt những tác phẩm: Bản tứ tấu String Quartet in E ( viết năm 1903). Nét nhạc “ấn tượng” của Arnold Bax vô cùng mới lạ trong kỹ thuật hòa âm. Thơ giao hưởng Into The Twilight (viết năm 1908), In The Faery Hills (viết năm 1909) và Rosc-catha (viết năm 1910) của Bax trong khoảng từ năm 1903 tới năm 1916 được coi là một phần của phong trào Phục Hưng Văn Học Ailen. Các tác phẩm của nhà văn người Na Uy Bjørnstjerne Bjørnson đã góp phần trong việc đưa âm hưởng từ các nước Bắc Âu vào âm nhạc của Bax. Từ năm 1905 tới năm 1911, Bax đưa những nét nhạc dân gian của vùng Bắc Âu vào những sáng tác của mình: bản Hardanger dành cho 2 piano (viết năm 1927) và thơ giao hưởng The Tale the Pine-Trees Knew (viết năm 1931). Năm 1910, mối tình thoáng qua với cô gái người Ukrainia là Natalia Skarginska đã đưa Bax tới tận St Petersburg, Moscow và tới Lubny gần thủ đô Kiev. Ukrainia để lại trong tâm hồn Bax những nét nhạc của Nga và Slave: Bản Piano Sonata in F sharp (viết năm 1910, được sửa lại vào năm 1917-20). Sáng tác dành cho piano solo Nocturne–May Night in the Ukraine và Gopak (Russian dance) đều được viết vào năm 1912 cũng mang đậm chất Nga và Ukrainia. Năm 1919, Bax cùng ba nhà soạn nhạc người Anh khác viết tổ khúc Russian Suite cho dàn nhạc cho các màn trình diễn của đoàn múa Balê Russes lừng danh của Sergei Diaghilev.

Chiến tranh thế giới lần thứ nhất nổ ra, Bax tránh được nghĩa vụ quân sự nhờ bệnh yếu tim. Việc Ailen ly khai khỏi Anh Quốc đã khiến tâm trạng ông buồn. Bax tìm kiếm sự cảm thông nơi nữ nghệ sĩ pianist trẻ Harriet Cohen. Cohen đem lại cho Bax nguồn cảm hứng mãnh liệt trong sáng tác. Năm 1915, chỉ trong 13 ngày ông đã viết tặng Cohen tận 3 bản piano mang tên “The Princess’s Rose Garden”, “The Maiden with the Daffodil” và “In the Vodka Shop”. Bax đã sáng tác ra những bản thơ giao hưởng tuyệt vời như Summer Music (1916), Tintagel (1917) và November Woods (1914-1917). Trong đóTintagel là thơ giao hưởng nổi tiếng nhất của ông kể về mối tình tuyệt vọng của Tristan và Isolde. Sau chiến tranh, các sáng tác của Bax đặc biệt được ưa chuộng. Nhạc của ông được trình diễn rộng rãi khắp nơi.

Từ năm 1928 trở đi, Bax hay lui tới vùng Morar thuộc Scotland để làm việc. Về mùa đông. ông đem những bản thảo dang dở của mình từ London tới khách sạn Station Hotel ở Morar để hoàn thành. Mối tình mới với Mary Gleaves là nguồn cảm hứng. Ông bị cuốn hút bởi chất thơ trong nhạc của Sibelius. Ở Morar, Bax hoàn thành giao hưởng từ số 3,4,5,6, 7. Ông được coi như là người kế tiếp truyền thống của nhà soạn nhạc lớn Elgar.

Bax được phong tước Hiệp Sĩ năm 1937 (Knight Bachelor). Tuổi tác và áp lực khiến ông đâm đầu vào nghiện rượu. Bax buồn nản khi nhận ra rằng phong cách của ông quá cổ điển so với các trào lưu âm nhạc hiện đại mới đang trở nên thịnh hành. Bax rút lui khỏi công chúng và lui về sống ẩn dật tại khách sạn The White Horse thuộc Storrington, Sussex.

Năm 1953, Nữ Hoàng Anh trân trọng phong Bax là Knight Commander of the Royal Victorian Order (KCVO). Cùng năm đó ông qua đời ở tuổi 69 vì căn bệnh yếu tim và và được chôn cất tại nghĩa trang St. Finbarr's thuộc xứ Cork tại Ailen.

Arnold Bax: Sự Nghiệp và Thời Cuộc

Trong khi những nhà soạn nhạc cùng thời thập niên 20 và 30 như Stravinsky theo phong cách Tân Cổ Điển. Arnold Schoenberg với Trường phái 12 Âm đang ngày thịnh hành thì Arnold Bax – một nhà soạn nhạc lớn về giao hưởng , nhưng cả đời luôn cố gắng giữ cho âm nhạc của mình mang phong thái thời Lãng Mạn. Sau khi Arnold Bax mất, các tác phẩm của ông bị cho là không hợp thời và rơi vào quên lãng.

Các bản nhạc của Bax đẹp như những bức tranh đầy màu sắc. Chúng vẽ lên sự tương phản của nhiều cung bậc cảm xúc khác nhau. Cũng như R. Strauss và Elgar, các bản giao hưởng của Bax luôn đòi hỏi dàn nhạc quy mô lớn.

Nhạc Bax có giai điệu đầy màu sắc. Những đoạn cao trào thường được tô điểm bằng những nhạc cụ có âm sắc mạnh như kèn đồng và bộ gõ hoặc đôi khi là dùng cả bộ dây để tạo tiếng vang. Với những đoạn tiết tấu chậm, ông dùng những chất liệu âm sắc rất mềm mại và tinh tế. Trong âm nhạc của mình, Bax phản ánh rõ tình yêu thiết tha với biển. Những đoạn ồn ã nghe tựa như sóng vỗ ầm ầm vào vách đá còn những đoạn nhạc du dương thì giống như ánh sáng mặt trời ấm áp chiếu lấp lánh trên mặt nước biển.


Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 22.02.2014 .