Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới




PHÁT HIỆN CHỢ ĐÔNG HỒ VÀ TÊN HÚY CỦA HƯNG NINH VƯƠNG TỪ GHI CHÉP CỦA SỬ GIA GIẶC



Trong lịch sử 1000 năm chống xâm lăng phương Bắc, trong tư liệu sưu tầm hiện có của tôi, thì ở Quảng Ninh chỉ duy nhất có tên một cái chợ, nơi diễn ra một trận đánh có ý nghĩa chiến lược của một cuộc chiến tranh yêu nước vĩ đại, mà lịch sử nước ta đã hoàn toàn bỏ qua. Đó là chợ Đông Hồ mà theo địa danh được mô tả thì là ở Đông Triều, chứ văn bản gốc cũng không ghi Đông Triều. Một số sách nghiên cứu xuất bản gần đây thì viết luôn là chợ Đông Triều. Viết thế không sai, nhưng về mặt khoa học là không chuẩn.

Người cấp cho ta bản gốc này lại chính là sử gia giặc Nguyên, tên là Lê Tắc. Lê Tắc là người giúp việc Chương Hiến hầu Trần Kiện. Kiện là con Tĩnh quốc đại vương Trần Quốc Khang, được phong đất thang mộc ở Thanh Hoa (Thanh Hóa). Quốc Khang là anh ruột cùng mẹ khác cha với vua Trần Thánh Tông. Bởi Quốc Khang là con Hoài vương Trần Liễu và công chúa Thuận Thiên nhà Lí. Khi Thuận Thiên có mang Quốc Khang 3 tháng thì Trần Thủ Độ ép gả cho vua Thái Tông. Thuận Thiên sinh ra Quốc Khang rồi mới sinh ra Trần Hoảng, sau này là vua Thánh Tông nhà Trần.

Theo ghi chép của chính Lê Tắc, thì ngày 21 tháng Giêng năm Ất Dậu (1285), vua Thánh Tông sai cháu là Chương Hiến hầu Trần Kiện nghênh chiến với Hữu thừa tướng Toa Đô và Tả thừa tướng Đường Cổ Đái, tại Thanh Hoa. Vì không có tiếp viện, Kiện đuối sức, đã đem cả gia đình, trong đó có Lê Tắc, hàng giặc. Quân Nguyên phong Kiện làm tướng, sau đó, sai Kiện cầm quân đánh nhau với em ruột vua Thái Tông là Thái soái Trần Khải (tức Trần Quang Khải - cháu đánh chú ruột) tại bến đò Phú Tân, chém quân của Khải hàng ngàn người. Lê Tắc đi theo quân Nguyên và trở thành sử gia của giặc. Rất nhiều ghi chép tại trận của Tắc, dù viết để phục vụ cho quân Nguyên, vẫn có nhiều sự kiện, hoặc chi tiết lịch sử thật đáng quí, bổ sung cho ta nhiều tư liệu hiếm hoi, trong đó có trận đánh ở chợ Đông Hồ và tên một người chỉ huy là Trần Tung. Nếu không có Tắc thì chắc đến bây giờ, ta cũng không biết có trận đánh này, đã đành, mà tên một người anh hùng, trí tuệ vào bậc nhất thời Trần, cũng không được biết tới đầy đủ.

Trong An Nam chí lược, Lê Tắc ghi những dòng vô cùng quí giá: “Qua tháng hai (năm Mậu Tí - 1288 - TNM chua thêm), Thế tử (tức vua Thái Tông nhà Trần - cách gọi trịnh thượng của “thiên tử” nhà Nguyên - TNM chua thêm) khiến anh họ là Hưng Ninh vương Trần Tung, nhiều lần tới xin đầu hàng, cố ý làm cho quân ta mệt mỏi, rồi ban đêm cho quân cảm tử tới quấy rối các đồn, Trấn Nam vương (tức Thoát Hoan) tức giận…”. Và một dòng khác, chỉ vẻn vẹn có mấy chữ: “Tung là anh Tiết chế” (tức Tổng tư lệnh quân đội nhà Trần - Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn).

Vậy từ đó, ta có hai thông tin, một: Hưng Ninh vương tên húy là Trần Tung. Và hai: Trần Tung là anh Trần Quốc Tuấn. Phát hiện này thực có ý nghĩa lớn. Bởi ngay Mười bốn vị hoàng đế nhà Trần, một tập sách biên khảo có tính chất công cụ, do Sở Văn hóa Thông tin Nam Định xuất bản năm 2004, trong bảng thống kê Tộc phả các thế hệ vua Trần và quí tộc triều Trần (1225 – 1400), trong các con của An sinh vương Trần Liễu, cũng không có tên Trần Tung (hoặc Tuệ Trung Thượng Sĩ).

Đọc Tuệ Trung Thượng Sĩ ngữ lục, do chính vua Trần Nhân Tông ghi lại, ta được biết Tuệ Trung Thượng Sĩ, là con đầu(1) của Thái vương (tức Trần Liễu) được vua Thánh Tông phong tước Hưng Ninh vương năm 1251, năm Thái vương mất. Vậy Tuệ Trung là anh Trần Quốc Tuấn. Lời ghi của vua Trần trùng với lời ghi của Lê Tắc, chắc chắn cho ta một sự thật. Nhưng vua Trần cũng không ghi Hưng Ninh vương, có pháp danh là Tuệ Trung Thượng Sĩ, thì tên húy là gì. Bộ sách rất quí hiếm này, do Đệ nhất Tổ Trúc Lâm biên soạn, nằm trong hệ thống sách Phật dùng trong nhà chùa, có lẽ vì thế mà các sử gia nhà Nho đã có sai lầm là bỏ qua không đọc chăng? Đến Đại Việt sử kí toàn thư, bộ quốc sử số 1 của dân tộc, năm 1497, Ngô Sĩ Liên cũng có ghi: sau chiến thắng giặc Nguyên lần thứ ba, vua Trần phong cho Hưng Ninh vương chức Tiết độ sứ Thái Bình, nhưng cũng không ghi tên húy của Hưng Ninh vương là gì. Chính do đặc điểm không rõ ràng này mà hai nhà bác học lớn của ta, ở thời Lê, đồng thời là hai thầy trò, Lê Quí Đôn và Bùi Huy Bích, mới đoán Hưng Ninh vương là con của Trần Hưng Đạo và ghi bừa tên ông là Trần Quốc Tảng.

Lịch sử đã sai lầm từ đây, gây cho chúng ta không biết bao nhiêu là sự phiền toái cho đến tận bây giờ.


(1) Thực ra thì con đầu của Trần Liễu là Trần Doãn đã đưa cả gia đình trốn sang Trung Quốc, bị bắt ở biên giới Việt - Tống, nên đã bị xóa tên.


. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ QuảngNinh ngày 10.01.2014.

Quay Lên Đầu Trang