Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





  GIỌNG NỮ TRẦM NƯỚC ANH


KATHLEEN FERRIER

                     (1912-1953)




Kathleen Ferrier là nữ nghệ sĩ giọng trầm (contralto) lừng danh trong lịch sử âm nhạc cổ điển và là giọng ca được yêu mến nhất của nước Anh vào thế kỉ 20. Ferrier nổi tiếng với khả năng truyền cảm đặc biệt và thể hiện hồn của tác phẩm rất tuyệt vời.

Kathleen Ferrier sinh ngày 22 tháng 4 năm 1912 ở ngôi làng Lancashire, ngoại ô Higher Walton, miền Bắc nước Anh. Mẹ của Kathleen ủng hộ việc cho Kathleen học piano từ nhỏ còn cha của Kathleen là một giảng viên âm nhạc kiêm chỉ huy hợp xướng. Kathleen say mê cây đàn piano và nhanh chóng đệm đàn cho những người bạn của mình. Thông minh, lanh lợi nhưng vì điều kiện gia đình Ferrier đã không thể theo học đại học. Tuy hoàn cảnh nghèo khó nhưng Ferrier vẫn không ngừng trau dồi và nâng cao kiến thức âm nhạc. Kathleen tiếp tục học đàn và biểu diễn với những người bạn của mình.

Năm 1935, Ferrier lập gia đình, mong muốn có được một cuộc sống giản dị, êm ấm. Nhưng cuộc hôn nhân đã không thành công. Tại lễ hội âm nhạc Carlisle ở Anh vào năm 1937, Ferrier tỏ ý định muốn tham gia. Chồng Ferrier đã cá với bà 1 đồng shilling và nói rằng bà sẽ không nhận được giải gì.Nhưng Ferrier giành giải nhất ở cả giải ca hát và giải piano với bài hát “To Daisies” của Roger Quilter. Tạp chí âm nhạc Carlisle ghi nhận rằng giọng hát của Ferrier là một trong những giọng hát tuyệt vời nhất mà họ từng được nghe. Sau khi hai người ly dị, Ferrier quyết định cống hiến cho âm nhạc và chính thức bắt đầu sự nghiệp ca hát chuyên nghiệp: tham gia các buổi hoà nhạc, biểu diễn cứ khi nào có điều kiện.

Ferrier chính thức bắt đầu học ca hát với giáo viên thanh nhạc J.E Hutchitson. Hutchitson đã tập trung xây dựng danh mục biểu của Ferrier tập trung vào các tác phẩm âm nhạc chủ yếu của thời kỳ Baroque. Tiếp đến, Ferrier học với giáo viên thanh nhạc Roy Henderson. Henderson đã nâng cao, bổ sung cho kỹ thuật thanh nhạc của Ferrier đồng thời và có một đóng góp quan trong trong việc giới thiệu Ferrier đến với các tác phẩm thanh nhạc Đức. Ferrier dần dần trở thành một nghệ sĩ biểu diễn nổi tiếng. Năm 1943, Kathleen Ferrier là một soloist trong Messiah của Handel và thu hút được sự chú ý của nhà soạn nhạc đương đại nổi tiếng người Anh Benjamin Britten.

Tiếng tăm của Ferrier mở rộng dần từ Anh sang các nước châu Âu rồi đến nước Mỹ. Ferrier lần lượt được cộng tác với các nhạc trưởng lừng danh của thế giới: Monteux, Enesco, Karajan, Erich Kleiber, Busch, Schuricht, Van Beinum... Hai nhạc trưởng Sir John Barbirolli và Bruno Walter đặc biệt yêu quí giọng hát cũng như con người Kathleen Ferrier và đóng một vai trò nổi bật trong sự nghiệp của bà.

Khán giả Anh cũng luôn dành những tình cảm đặc biệt yêu mến và trân trọng với Ferrier vì bà còn là người đem những bài hát dân ca Anh đến với toàn thế giới. Những bản ghi âm các ca khúc của Schubert, Schumann, Brahms và nhất là Mahler của Ferrier thực sự là những huyền thoại trong lịch sử ghi âm. Với Mahler, Ferrier thực sự tìm thấy một sự đồng cảm vô cùng. Những bài hát chất đầy suy tưởng về cuộc đời, về nhân gian của Mahler dường như dành riêng cho chất giọng contralto ấm áp, tâm tình và tràn ngập cảm xúc của Ferrier.

Là một người thể hiện xuất sắc các tác phẩm thanh nhạc, Ferrier lại rất ít xuất hiện trên sân khấu opera. 2 vai diễn opera duy nhất của bà là Orfeo trong Orfeo ed Euridice của Gluck và Lucretia trong The rape of Lucretia (Nàng Lucretia bị bắt cóc) của Britten, vai nhạc sĩ viết tặng Ferrier.

Năm 1951, các chuyễn lưu diễn của Ferrier bị trì hoãn vì sức khoẻ giảm sút. Bà bị mắc căn bệnh ung thư vú. Tháng 2 năm 1953, trong một lần hát Orfeo, Ferrier ngã gục trên sân khấu vì gãy xương chân. 8 tháng sau, Kathleen Ferrier lặng lẽ qua đời trên giường bệnh vào ngày 8 tháng 10 năm 1953 tại London khi mới 41 tuổi.

 
       GIỌNG HÁT VÀ TÍNH CÁCH KATHLEEN FERRIER        
 

Trong các ghi âm cũng như trên sân khấu biểu diễn, Ferrier chinh phục người nghe bằng nhạc cảm nhạy bén, cách xử lý tác phẩm thông minh và nhất là giọng contralto trời phú tuyệt đẹp của mình. Ferrier có giọng hát tự nhiên. Các thầy giáo đầu tiên của Ferrier (Hutchitson và Henderson) đều nhận thấy chất giọng đặc biệt của bà và chỉ hoàn thiện nó trên phương diện kỹ thuật chứ không hề thay đổi màu sắc của giọng hát. Giọng hát của Ferrier trầm, đục và ấm áp đến kỳ lạ. Bà thực sự hoà mình và nhập vai vào các bài hát mà bà thể hiện. Một giai thoại nổi tiếng về Ferrier kể lại rằng trong lần đầu tiên bà hát Das Lied von der Erde của Mahler dưới sự chỉ huy của Bruno Walter, Ferrier đã không thể hát 2 tiếng “ewig, ewig…” (vĩnh viễn) kết thúc chương cuối cùng “Abschied” vì bà đã bật khóc nức nở. Sau buổi biểu diễn, vẫn còn xúc động và gạt nước mắt, Ferrier xin lỗi Walter vì lỗi cư xử thiếu chuyên nghiệp. Câu trả lời của Walter thật tuyệt vời: “Ferrier yêu quí, giá mà chúng tôi cũng có tâm hồn nghệ sĩ như cô thì tất cả chúng tôi đều có thể khóc như cô rồi”.

Giọng nữ trầm Ferrier mang những màu sắc rất đặc trưng: giọng contralto trầm buồn, truyền cảm. Kathleen là một người phụ nữ rất khiêm tốn và tôn trọng đồng nghiệp. Bà luôn coi thành công của mình là nhờ may mắn và không bao giờ quên ơn những người thầy, những đồng nghiệp đã giúp bà thành công trong sự nghiệp. Giọng ca trầm buồn của Ferrier dường như đối lập với tính cách cởi mở, vui vẻ của bà. Các kỹ thuật viên trong buổi diễn tập bản Mass Si thứ của Bach tại Vienna năm 1950 kể lại: “Schwarzkopf và Ferrier cùng bước vào phòng thu. Họ xin được nghe lại bản thu buổi diễn tập để đến đêm diễn chính thức có thể hát tốt hơn. Hai người như hai nữ sinh trung học, cười cười nói nói, chọc ghẹo nhau làm mọi người đều thấy phấn khởi”.



Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 14.12.2013 .