Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





  GIỌNG NỮ TRẦM MƯỚC MỸ


MARIAN ANDERSON

 (1897-1993)                     




Xuất hiện trên sân khấu Metropolitan Opera nổi tiếng,  giọng nữ trầm (contralto) Marian Anderson là nữ ca sĩ da đen đầu tiên đi vào lịch sử opera thế giới với vai chính bà thầy bói Ulrica. Marian Anderson sinh ngày 27 tháng 1 năm 1897 tại Pennsylvannia, Philadelphia Mỹ. Marian là chị cả trong số 3 người con gái của ông bà John và Anna Anderson. Marian Anderson có năng khiếu âm nhạc, chính cha của cô là người đầu tiên nhận ra điều này. Khi Marian lên 6 tuổi, John đã cho cô tham gia vào dàn hợp xướng trẻ con tại nhà thờ Baptist. Chất giọng contralto quý hiếm của cô được phát hiện  và cô mang biệt danh “The Baby Contralto”.

Khi lên 13 tuổi, Marian gia nhập dàn hợp xướng chính thức tại nhà thờ cũng như thỉnh thoảng tham gia trong các dàn hợp xướng của những nhà thờ khác tại địa phương. Marian bắt đầu nhận được những lời mời hát tại những quán bar hay các tụ điểm âm nhạc trong thành phố. Khi Marian 17 tuổi, tình cờ một hôm cô đi cùng gia đình một người bạn đến studio của Mary Saunders Patterson – một soprano khá nổi tiếng người da đen. Sau khi thử  “The Baby Contralto”, thì Patterson đã quyết định dạy cô miễn phí. Sau 6 tháng, cảm thấy rằng giọng contralto nên được một nghệ sĩ contralto dạy dỗ nên Patterson đã giới thiệu Marian đến Agnes Reifsnyder – một contralto thực sự. Tuy nhiên, Reifsnyder đòi học phí trong 2 năm là 500$. Philadelphia Choral Society đã đứng ra tổ chức một buổi hòa nhạc để quyên góp tiền và cô bé đã có thể theo học với Reifsnyder từ năm 1916 đến năm 1918. Trong thời gian này, Marian từng tham gia hát trong Messiah (Handel) và Elijah (Mendelssohn) tại Philadelphia và Boston. Sau khi tốt nghiệp trung học vào năm 1920.  Anderson đã chiến thắng trước 300 đối thủ tại cuộc thi Lewisohn Stadium  và có vinh dự được hát cùng New York Philharmonic vào ngày 26 tháng 8 năm 1925 trước 7500 khán giả. Qua đó, cô đã thu hút được sự chú ý của Arthur Judson, một ông bầu chuyên tổ chức các buổi biểu diễn đầy uy tín và ông đã ký một hợp đồng với Anderson.  

Nhờ có học bổng tại Anh của National Association of Negro Musicians,  Anderson tập trung vào việc học tiếng Italia và tiếng Đức để hát opera và lieder,  đồng thời nghiên cứu nghệ thuật hát lieder. Anderson  tham gia các chuyến lưu diễn tại Anh, Pháp, Bỉ, Hà Lan, Liên Xô. Trong concert ra mắt tại Berlin, Anderson đã thu hút được sự chú ý của Rule Rasmussen và Helmer Enwall, 2 nhà quản lí chuyên tổ chức các buổi biểu diễn tại vùng Scandinavia. Ngay sau đó, Enwall trở thành nhà quản lý của cô trong các tour diễn tại châu Âu.  

Trở về Mỹ biểu diễn trong một số chương trình.  Thông qua sự giúp đỡ của Julius Rosenwald Fund. Từ tháng 9 năm 1933 cho đến tháng 4 năm 1934, Anderson biểu diễn tổng cộng 142 buổi, tất cả đều tại vùng Scandinavia. Trong thời gian này Anderson gặp nhà soạn nhạc nổi tiếng người Phần Lan Anderson Jean Sibelius. Ông đã viết bài hát “Solitude” tặng cô và hóm hỉnh nói: “Mái nhà của tôi quá thấp cho giọng hát của cô”. Anderson coi đó là động lực lớn mạnh nhất giúp cô có niềm tin vào con đường nghệ thuật.  

Ngày 20 tháng 12 năm 1935, Anderson thành công to lớn  ở Town Hall, New York. Ngay sau đó là 2 concert tại Carnegie Hall và một tour diễn vòng quanh nước Mỹ. Cho đến năm 1938, Anderson thường xuyên biểu diễn 70 buổi trong 1 năm.

Trong suốt cuộc đời mình, Anderson đã rất nhiều lần là nạn nhân của nạn phân biệt chủng tộc,  nhưng lần nào bà cũng kiêu hãnh ngẩng cao đầu bước tới.  Dưới sự đề nghị của Roosevelt cùng với Hurok và Walter Francis White, chủ tịch của National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) (hiệp hội quốc gia về sự tiến bộ của người da màu), tổng thư kí của NAACP Harold L. Ickes đã quyết định tổ chức cho Anderson một buổi hòa nhạc ngoài trời ở phía trước Lincoln Memorial trong ngày lễ Phục sinh. Vài tuần sau, Marian Anderson có buổi biểu diễn tại tư dinh của tổng thống Franklin D. Roosevelt trong buổi đón tiếp vua nước Anh George VI và hoàng hậu Elizabeth. Tháng 7 năm 1943, Anderson kết hôn với Orpheus H. Fisher, một kiến trúc sư Delaware mà bà quen biết từ thuở ấu thơ. Họ sống với nhau tại “Marianna Farm” ở Connecticut.   Ngày mùng 7 tháng 1 năm 1955, Anderson có buổi ra mắt tại Metropolitan Opera, New York với vai Ulrica trong vở opera Un ballo in Machera và Giuseppe Verdi và bà đã trở thành ca sĩ da đen đầu tiên có được vinh dự hát trên sân khấu này.  

 Năm 1957 bà thực hiện tour diễn tới Ấn Độ và Viễn Đông với tư cách đại sứ thiện chí của U.S. State Department và American National Theater and Academy. Bà đã trải qua quãng đường dài 35 nghìn dặm trong vòng 12 tuần lễ, thực hiện 24 buổi hòa nhạc. Sau khi trở về, bà được tổng thống Mĩ khi đó là Dwight Eisenhower chỉ định là người đại diện của United Nations Human Rights Committee. Bà đã hát tại lễ nhậm chức của Eisenhower cũng như người kế nhiệm là John F. Kennedy vào năm 1961. Năm 1962, Anderson lần đầu đến biểu diễn tại Australia và New Zealand. Năm 1957 bà thực hiện tour diễn tới Ấn Độ và Viễn Đông với tư cách đại sứ thiện chí của U.S. State Department và American National Theater and Academy. Bà đã trải qua quãng đường dài 35 nghìn dặm trong vòng 12 tuần lễ, thực hiện 24 buổi hòa nhạc. Sau khi trở về, bà được tổng thống Mĩ khi đó là Dwight Eisenhower chỉ định là người đại diện của United Nations Human Rights Committee. Bà đã hát tại lễ nhậm chức của Eisenhower cũng như người kế nhiệm là John F. Kennedy vào năm 1961.  

Tháng 10 năm 1964, Marian Anderson bắt đầu thực hiện chuyến lưu diễn giã từ sự nghiệp huy hoàng nhưng cũng đầy chông gai của mình tại Constitution Hall, chuyến lưu diễn này trải dài trên nhiều thành phố lớn tại 4 lục địa và kết thúc vào ngày lễ Phục sinh, 18 tháng 4 năm 1965 tại Carnegie Hall.  

 

       MARIAN ANDERSON:  NGẨNG CAO ĐẦU TRÊN SÂN KHẤU        

 

Năm 1920, tình cờ Guiseppe Boghetti – một nhà sư phạm thanh nhạc người Italia rất nổi tiếng thời đó đã nghe Anderson hát “Deep River”, và ông “ đã khóc”. Từ đó, Boghetti đã trở thành người hướng dẫn thanh nhạc cho Anderson Boghetti đã phân tích rất kỹ lưỡng từng chi tiết trong giọng hát của cô. Ông đặc biệt lưu ý đến vấn đề hơi thở từ đó làm việc một cách có hệ thống giúp Anderson có được một làn hơi dồi dào đồng thời mở rộng danh mục những tác phẩm biểu diễn cho cô.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 1928, Marian Anderson có một recital vô cùng đáng nhớ tại Carnegie Hall. Sau buổi biểu diễn, New York Times đã viết: “Cô sở hữu một giọng hát tràn trề sức mạnh, tràn đầy cảm xúc, tạo ra sự tương phản rõ rệt và cuối cùng là sự duyên dáng”. Nhưng bắt chấp sự thành công, sự nghiệp biểu diễn của cô vẫn gần như phẳng lặng, Anderson vẫn chỉ thường xuyên biểu diễn cho những khán giả da đen.  

Năm 1935, Anderson được mời tham gia festival quốc tế Mozarteum, Salzburg. Tại đây, nhạc trưởng vĩ đại Arturo Toscanini đã thốt lên: “Giọng hát của cô chỉ xuất hiện một lần trong vòng một trăm năm”. Và Sol Hurok, một ông bầu rất nổi tiếng ngay sau khi nghe cô hát đã mời cô ký một hợp đồng cho những buổi concert trên đất Mỹ. Trong suốt cuộc đời mình, Anderson đã rất nhiều lần là nạn nhân của nạn phân biệt chủng tộc,  nhưng lần nào bà cũng kiêu hãnh ngẩng cao đầu bước tới. Sự kiện nổi tiếng nhất diễn ra vào năm 1939. Hurok gọi điện để cố gắng thuê Constitutional Hall, Washington, D.C – một trung tâm biểu diễn tốt nhất thành phố, nhưng được trả lời rằng không một ngày nào còn trống. Washington là một thành phố có định kiến về người da đen nhất và trong các nhà hát ở đây cũng vậy, năm 1935 Constitutional Hall đã từng trưng ra biểu ngữ: “buổi hòa nhạc chỉ dành cho những nghệ sĩ da trắng”. Người giám đốc nhà hát đã gào lên trong máy điện thoại trước khi dập máy: “Không một đứa da đen nào được xuất hiện ở đây trong khi tao đang là giám đốc nhà hát”. Công chúng bị xúc phạm, những người trong giới nhạc phản ứng dữ dội, và đệ nhất phu nhân Eleanor Roosevelt phải từ chức chủ tịch Daughters of the American Revolution (DAR)  Dưới sự khuyến  nghị của Roosevelt cùng với Hurok và Walter Francis White, chủ tịch của National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) (hiệp hội quốc gia về sự tiến bộ của người da màu), tổng thư kí của NAACP Harold L. Ickes đã quyết định tổ chức cho Anderson một buổi hòa nhạc trên các bậc của Đài tưởng niệm Lincoln vào ngày 9 Tháng Tư 1939. Chương trình Chúa Nhật Phục Sinh đã thu hút một đám đông 75.000 người và hàng triệu thính giả đài phát thanh. Vài tuần sau, Marian Anderson có buổi biểu diễn tại tư dinh của tổng thống Franklin D. Roosevelt trong buổi đón tiếp vua nước Anh George VI và hoàng hậu Elizabeth. Ở Anderson luôn toát lên vẻ khiêm nhường và thân thiện, nhưng đằng sau bề ngoài trầm lặng đó là một tâm hồn chứa đựng một sức mạnh mãnh liệt giúp bà chiến thắng trong cuộc cách mạng gian truân này. Anderson không bao giờ đầu hàng trước những chướng ngại vật. Trong suốt cuộc đời mình, Marian Anderson cống hiến hết mình trên sân khấu và đã giành được vô số giải thưởng danh giá: Springarn Medal vào năm 1939, giải thưởng thường niên dành cho những phụ nữ da đen Mĩ “có những thành tựu cao nhất trong năm hoặc năm trước trong bất kì lĩnh vực nào”. Năm 1941, bà nhận giải thưởng Bok, giải thưởng thường niên dành cho những công dân nổi tiếng nhất của Philadelphia. Bà đã sử dụng giải thưởng 10 nghìn dollar để thành lập Quỹ học bổng mang tên Marian Anderson (những ca sĩ da đen nổi tiếng sau này như Leontyne Price hay Jessye Norman đều từng giành được học bổng này). Năm 1963, tổng thống Lyndon Johnson trao tặng bà huân chương American Medal of Freedom. Năm 1977, Quốc hội Mĩ trao tặng bà huy chương vàng nhân dịp 70 năm ngày sinh nhật Anderson. Năm 1986, bà nhận National Medal of Arts do tổng thống Ronald Reagan trao tặng



Cập nhật theo nguyên bản của tác gỉa chuyển từ SàiGòn ngày 05.12.2013 .