DANH TÀI VIOLIN MỸ JASCHA HEIFETZ
(1901- 1987)



LƯƠNG VĂN HỒNG


Quý vị đang nghe tiếng vĩ cầm của J. Heifetz

Thần đồng violoin Mỹ gốc Nga Do Thái Jascha Heifetz là nghệ sĩ nổi tiếng nhất của thế kỷ 20, được giới chuyên môn đánh giá là một trong những nghệ sĩ violin vĩ đại nhất mọi thời đại. Theo ông, “Không có đỉnh cao nhất mà chỉ luôn có những đỉnh cao hơn nữa để vươn tới.” Jascha Heifetz thuộc thế hệ nghệ sĩ violin tài năng với Nathan Milstein (1903), David Oistrakh (1908), các Yehudi Menuhin (1916).

Jascha Heifetz sinh ngày 2 tháng 2 năm 1901 rong một gia đình người Do Thái có truyền thống âm nhạc tại thành phố Vilna, Nga (nay là Vilna, Lithuania). Cha ông Reuven Heifetz là chỉ huy của dàn nhạc giao hưởng Vilna. Bà ông Elie là một giáo viên dạy violin địa phương. Heifetz có thiên bẩm âm nhạc, làm quen với cây đàn violin từ năm lên 3 tuổi. 5 tuổi, Jascha học tại Nhạc viện Hoàng gia ở Vilna với Ilva Davidovich Malkin. Jascha xuất hiện lần đầu tiên trước công chúng vào năm ông 7 tuổi tại Kovno (nay là Kaunas, Lithuania). Vào năm 1910, Jascha vào học trong nhạc viện St Petersburg dưới sự dẫn dắt của Leopold Auer. . Jascha Heifetz đã chơi ở Đức và các nước vùng Scandinavia khi Jascha mới 12 tuổi. (được tiếng là "các thần đồng trẻ phi thường nhất của thời gian của mình). Jascha Heifetz đã đến rất nhiều nơi ở Châu Âu khi ông vẫn còn đang ở độ tuổi vị thành niên. Cách mạng Nga năm 1917 nổ ra, , Heifetz và gia đình di cư sang Mỹ. Heifetz đã có buổi biểu diễn huyền thoại ngày 27 tháng 10 năm 1917 tại Carnegie Hall, Mỹ. Heifetz đã trở thành thần tượng âm nhạc mới của nước Mỹ. Ông nhận được quyền công dân Mỹ vào năm 1925 và đã mua cho mình một ngôi nhà tiện nghi trên khu Beverly Hills, California và sống tại đó cho đến cuối đời.

Heifetz là một người có sức làm việc đáng khâm phục, ông miệt mài thu âm và hầu hết là với hãng RCA Victor từ tháng 11 năm 1917. Ông thu âm hầu hết các tác phẩm violin nổi tiếng của các nhà soạn nhac thiên tài Brahms, Beethoven Tchaikovsky Mendelssohn, Sibelius, Prokofiev, Bruch với các nhạc trưởng Fritz Reiner, 2/1955); nhạc trưởng Charles Munch, 11/1955); Fritz Reiner, 4/1957); Walter Hendl, 1/1959); Charles Munch, 2/59); Malcolm Sargent, 5/1962)… Năm 1961, Heifetz và Piatigorsky đã thực hiện một series những bản concerto và đã được ghi âm cùng với nghệ sĩ viola William Primrose và một số nghệ sĩ khác. Đó là những bản thu âm đáng kinh ngạc, các bản bát tấu, lục tấu, ngũ tấu và tam tấu của Mozart, Spohr, Mendelssohn, Schubert, Brahms, Dvorak, Franck, Turina và Arensky đã được trình tấu với những nốt nhạc trong trẻo ngập tràn tình yêu cuộc sống. Bản thân Heifetz cũng là một nghệ sĩ piano xuất sắc, thậm chí ông đã từng biểu diễn nhạc Jazz cho những người lính tại trại của quân đồng minh trên khắp Châu Âu trong chiến tranh thế giới thứ hai. Vào năm 1972 ông dừng việc biểu diễn và thu âm. Thỉnh thoảng ông vẫn giảng dạy tại đai học Southern California với người bạn Gregor Piatigrosky. Ông mất tại trung tâm y tế Cedar-Sinai, Los Angeles vì bệnh tim vào ngày 10 tháng 10 năm 1987.

LỜI TIÊN ĐOÁN CỦA FRITZ KREISLER

Trong lần gặp Fritz Kreisler tại một ngôi nhà ở Berlin. Sau khi đệm đàn piano cho cậu bé Heifetz 12 tuổi biểu diễn violin bản concerto của Mendelssohn, Kreisler đã nói với tất cả những người có mặt trong buổi tối hôm đó: “Giờ đây tất cả chúng ta đã có thể bẻ gẫy cây vĩ của mình bằng đầu gối”. Trong suốt sự nghiệp, Heifetz tiếp tục phát huy kỹ thuật đáng kinh ngạc của mình với những nốt nhạc trong vắt và một sự tự tin không gì có thể lay chuyển. Ngay cả trong bản thu âm cuối cùng, người ta vẫn thấy một Heifetz tràn đầy sinh lực như một nghệ sĩ violin đang ở độ tuổi sung mãn nhất. Một điểm nổi bật khác trong kỹ thuật của Heifetz đó chính là tốc độ. Khả năng về tốc độ của Heifetz vẫn làm giới chuyên môn thật sự kinh ngạc. Ông đã truyền vào trong những buổi biểu diễn của mình tình cảm và sự kính trọng dành cho những tư tưởng của nhà soạn nhạc. Những bản sonata của Bach được Heifetz chơi một cách tuyệt vời, sự thành công đó có được bởi lẽ ông đã tập trung hoàn toàn vào những tư tưởng của Bach. Chính sự phản ánh đến độ trong suốt trong những nhạc phẩm của mình đã khiến cho di sản âm nhạc đồ sộ của Heifetz trở nên vô giá và vĩnh cửu. Heifetz thường xuyên sử dụng kỹ thuật "portamento": lướt từ nốt này sang nốt khác Heifetz đã đem đến cho người nghe những cung bậc cảm xúc mãnh liệt nhất như "dung nham nóng chảy" (molten lava). Heifetz sở hữu hai cây đàn, cây Stradivarius và cây đàn 1740 "ex David" Guarnei del Gesù. Chiếc Guarneri hiện nay đang được trưng bày tại viện bảo tàng Legion ò Honor, San Fransico. Theo ý nguyện của Heifetz, cây đàn của mình có thể được mang ra chơi trong những dịp đặc biệt bởi những nghệ sĩ xứng đáng.


© Tác giả giữ bản quyền .
. Cập nhật trên Newvietart.com ngày 18.06.2013 theo bản gởi của tác giả từ Sài Gòn.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com