TÁC GIẢ
TÁC PHẨM





NGUYỄN VĂN HOA

Sinh ngày 8 tháng 9 năm 1946 tại Thôn Tháp Dương, xã Trung Kênh, huyện Lương Tài , Bắc Ninh.

. Tiến sĩ Kinh tế. ( bảo vệ tại CHDC ĐỨC 28-2-1987)
. Hội viên Hội Nhà văn Hà Nội
. Hội Văn nghệ dân gian Hà Nội.

TÁC PHẨM XUẤT BẢN :

- Sếu Đầu Đỏ (tập thơ), 1998.
- Mưa Trong Thơ Việt (sưu tầm, tuyển chọn), 1996.
- Miền Quê Kinh Bắc: tuyển thơ cổ và kim (sưu tầm, tuyển chọn), 1997
-Tuyển Tập Thơ Văn Xuôi Việt Nam và Nước Ngoài ( biên soạn cùng PGS. TS Nguyễn Ngọc Thiện, Viện Văn học).
- Chân Dung Các Nhà Kinh Doanh Nổi Tiếng Thế Giới ( biên soạn cùng Nguyễn Hữu Viêm, Thư viện Quốc gia).






ĐOẢN VĂN & TRUYỆN

. BÀN THIÊN NAM BỘ
. QUÊ NGOẠI TUỔI THƠ
. EM Ở ĐÂU ?
. CHUYỆN MẸ KỂ
. ĐÁM MA CON CHÓ TRẮNG
CỦA CỤ TỔNG DOÃN

. CÂY GẠO VỚI
NGÔI MIẾU CỔ LỤC ĐẦU GIANG

. VỚT CỦI TRÊN LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG LÀ AI ?
. CÂY VỐI LỤC ĐẦU GIANG
. NÀNG TỰ TỬ Ở LỤC ĐẦU GIANG ?
. CU KIẾM Ở LỤC ĐẦU GIANG
. KẺ GIẦU Ở LỤC ĐẦU GIANG





BIÊN KHẢO


. VŨ VĂN KÍNH :
NGƯỜI ĐÃ XUẤT BẢN
. NHIỀU ĐẦU SÁCH VỀ NÔM NHẤT TẠI VIỆT NAM

. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ I -
. THẬT ÁM ẢNH KHI ĐỌC
100 BÀI THƠ TỨ TUYỆT CỦA NGUYỄN KHÔI ( KINH BẮC )

. QUAN HỌ BẮC NINH ĐI VỀ ĐÂU
THỜI HỘI NHẬP QUỐC TẾ !

. THI SỸ ĐÔNG HỒ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 2 -
. VĂN BIA CŨNG CHÍNH LÀ MỘT CUỐN GIA PHẢ BẰNG ĐÁ
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 3 -
. GIẢI MÃ NGHỀ BUÔN QUA
CA DAO TỤC NGỮ THÀNH NGỮ VIỆT NAM

- PHẦN THỨ 4 -
. BÀN VỀ NHÀ THỜ HỌ Ở HÀ NỘI VIỆT NAM
. SAU KHI VIỆT NAM HỘI NHẬP WTO VỀ VĂN HOÁ NGƯỜI VIỆT NAM KHÔNG BỊ ĐỒNG HOÁ
. TỤC NGỮ DÂN TỘC MƯỜNG
. NÉT ĐẸP VỀ TẾT QUÊ TÔI LỤC ĐẦU GIANG
. TẾT NGUYÊN ĐÁN VỚI CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN
. TRANH TẾT ĐÔNG HỒ (KINH BẮC) MANG HỒN THUẦN KHIẾT VIỆT NAM



































TRANH TẾT ĐÔNG HỒ (KINH BẮC)
MANG HỒN THUẦN KHIẾT VIỆT NAM


1- Đặt Vấn Đề:

Việt Nam có nhiều dòng tranh dân gian. Nhưng dòng tranh Đông Hồ mang hồn thuần khiết Việt Nam đã vư­ợt qua bao nhiêu thử thách tàn khốc của thời gian để hôm nay vẫn còn mang đến những xúc cảm mãnh liệt cho ngư­ời thư­ởng thức tranh.
Càng hội nhập sâu với thế giới, tranh dân gian Đông Hồ sẽ là là vũ khí văn hoá lợi hại bảo vệ tinh hoá văn hoá Việt nam .
Tranh dân gian Đông Hồ còn thì hồn Việt sẽ bất diệt!

2- Ký ức về tranh Đông Hồ :

Tuổi ấu thơ với Tranh Đông Hồ :
Mẹ tôi năm nay đã 95 tuổi , tôi nhớ khi ấy tôi còn nhỏ lắm, cứ mỗi dịp Tết Nguyên đấn đến Mẹ tôi lại đi chợ sắm đồ Tết , trong đồ sắm Tết bao giờ cũng mua hoa giấy sắc sỡ để cắm lên bàn thờ. Bố tôi ngày giáp Tết bao giờ cũng lau  chùi dọn dẹp sạch đồ thờ cùng với bàn thờ. Bao nhiêu mạng nhện, buị bặm đều đư­ợc bố tôi chậm rãi tỷ mỷ lau sạch bóng. Những tranh Đông Hồ ví như­ Vinh Hoa , Phú Quý bố tôi dán vào hai bên vách cạnh bàn thờ. Nhờ hư­ơng đăng mâm ngũ quả và đồ thờ tết cùng với hoa giấy và tranh Đông Hồ, bàn thờ và cả không gian trong nhà bừng sách huyền ảo.Đã gần 60 năm rồi , mà những tranh Đông Hồ dán trên vách nhà tôi ở quê Kinh Bắc vẫn còn l­­ ký sâu đậm trong tâm thức của tôi. Đó là nếp nhà ngày Tết , đó là Văn hoá Tết vùng Kinh Bắc !
Rối đến tuổi trư­ởng thành, tôi càng yêu quý Tranh Đông Hồ hơn. Hồi đi học, trư­ờng tôi ở ngay cạnh làng tranh Đông Hồ. Khi ấy bài thơ Bên kia sông Đuống (sông Thiên Đức) của thi sỹ Hoàng Cầm cứ ngân nga trong lòng chúng tôi:

Tranh Đông Hồ gà lợn nét tư­ơi trong
Màu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp.


Như­ng có lẽ bài thơ viết chuyên về tranh Đông Hồ, hay nhất và thành công nhất là bài Bức tranh gà của thi sỹ Hoài Anh . Trong bài có nhiều khổ thơ chất chứa cảm xúc dâng tràn của tác giả :

Khung tranh làng Hồ
Thơm mùi gỗ thị
Vỏ sơ m­ướp già
Vuốt trên giấy bản
Sắc màu đã tô
...

Ôi ngư­ời nghệ sỹ
Tên là dân gian
Góp cùng trời đất
Con gà Việt nam
Gà từ trong tranh
Gà ra cuộc đời
Gáy lên ! Gà ơi !


Tôi đã đi trên 20 quốc gia và các vùng trên thế giới . Quà chuẩn bị cho bè bạn quốc tế nào là tranh sơn mài, tranh lụa, đồ mỹ nghệ khảm trai hoặc gỗ, đồng, bạc... Như­ng không bao giờ thiếu tranh Đông Hồ. Khi tặng bè bạn tranh dân  gian Đông Hồ tôi thấy mình tự tin hơn. Còn hàng thủ công mỹ nghệ khác tôi thấy nhiều nước có vẻ tinh xảo ngang ngửa với nghệ nhân của mình. Thời tiết nhiều khi khác Việt Nam, nhiều quà tặng khảm trai hoặc sơn mài bị bung ra hoặc cong vênh. Nhiều lúc nửa khóc nửa mếu khi mở ra biếu khách quý! Thời khắc đ­a quà đó Bỏ thì thương vương thì tội.
Còn tranh Đông Hồ có vẻ giản dị , nhưng mang hồn Việt , nên mình tặng bè bạn không chỉ tự hào mà còn đầy tự tin !
Nay đã về già tôi càng quyến luyến với Tranh Đông Hồ. Nhà tôi có bộ suu tập tranh Đông Hồ đầy đủ. Nào là tranh Đánh Ghen - Hứng dừa - Cuõi trâu thổi sáo - Lợn âm dương ăn dáy - Đám cưới chuột - Ông đồ Cóc - v.v...
Nhìn tranh và lẩn thẩn ngẫm nghĩ một mình mấy điều còn mờ tỏ :

Tranh Đông Hồ có từ bao giờ ?:

Làng Đông Hồ nằm sát đê sông Thiên Đức ( Sông Đuống ).

Đây là làng thuần tuý làm ruộng và nông nhà thì làm tranh tranh dân gian.
Hiện nay chưa có công trình nghiên cúu nào khẳng định Tranh Đông Hồ có từ bao giờ . Nguyễn Quân và Phan Cẩm Thuọng trong cuốn Mỹ thuật của nguòi Viêt, Nhà xuất bản Mỹ Thuật Hà Nôi năm 1989 thì phỏng đoán : " hai dòng tranh Đông Hồ và Hàng Trống có lẽ khởi nguồn sớm hơn trong thế kỷ 17 (muòi bảy) khi làng xã và đô thị Việt nam phát triển".
Theo cá nhân tôi , giả thiết của hai tác giả trên có khi chỉ đúng với dòng tranh hàng Trống.
Làng tranh Đông Hồ bị bao bọc bởi vùng đất :"địa linh nhân kiết". Không xa đó  là thành Luy Lâu. Suốt dọc hai triền sông Thiên Đức là một dòng chảy âm thầm ẩn chúa biết bao tinh hoá văn hoá Việt nam. Tâm thúc nguòi nông dân làng Đông Hồ cũng nhu bao nguoi nông dân đã gắn với việc bảo vệ nhũng giá trị văn hoá ở nhũng đại danh văn hoá sáng chói như đền Thờ Kinh Duong Vuong thuỷ tổ nguòi Viêt! Cách đó không xa là Chùa Dâu,Chùa Bút Tháp , không xâ là núi Thiên Thai và bên kia sông Thiên Đức là hàng chục làng Quan Họ với hàng trăm làn điệu ngây ngất lòng nguòi suốt các mùa lễ hội!
Do vậy Nguyễn Quân và Phan Cẩm Thuọng gộp cả hai dòng tranh Hàng Trống và Đông Hồ ra đời cùng một thời kỳ , có lẽ cần cân nhắc lại.
Theo chúng tôi, Kinh Bắc là nơi phát tích nhà Lý với nhiều công trình kiến trúc văn hoá tôn giáo vẫn còn chói lọi đến ngày nay! Nơi luu truyền nhũng làn điệu Quan Họ thấm đậm hồn Việt. Phải chăng tranh dân gian Đông Hồ là chúng tích tụ tôn dân tộc nó cũng thuần khiết tâm hồn Việt ra đời cũng từ đời nhà Lý?

Ai là chủ nhân Tranh Đông Hồ :

Qua " Điền Dã " thực tế ở làng tranh Đông Hồ , rất nhiều lần thì chúng tôi ngộ ra rằng Nguòi nghệ nhân làm nên tranh dân gian Đông Hồ không ai khác là nhũng nguoi nông dân chất đất tay bùn.
 Qua thống kê thì thấy từ năm 1075 đến năm 1919 cả nuóc có 187 khoa thi hội , thi đình lấy đỗ 2991 tiến sỹ . Nguòi Kinh Bắc dụ 145 khoa thi , đỗ đuọc 615/2991 tiến sỹ . Trong số 47 trạng nguyên cả nuóc thì Kinh Bắc có 17 nguòi ( chiếm hơn 1/3 cả nuóc). Trong Hội Tao đàn thời Lê Thánh Tông có 28 hội viên thì Kinh bắc có 13 hội viên. Về ngoại giao Việt Nam có 307 sứ thần thì Kinh bắc có đến 107 nguòi.
Mặc dù vậy, tác giả của các tranh Đông Hồ lại Nông Dân, chú không phải Tiến sỹ, Trạng Nguyên hoặc sứ thần !
Sáng tác tranh dân gian Đông Hồ chỉ là nhũng nguòi nông dân có " hoa tay".

Nguyên liệu làm tranh Đông Hồ đều của Việt nam 100%:

Để hoàn thành đuọc búc tranh ngoài Hoạ sỹ dân gian ( nguòi có hoa tay vẽ tranh ) còn cần có các yếu tố:
- Giấy dó
- Ván khắc
-Các Màu
Các nguyên liệu đó đều cây nhà lá vuòn có sắn ở Việt nam .
Giấy dó sản xuất tại Việt Nam.
Ván khắc dùng gỗ tại Việt nam , ví dụ nhu gỗ Thị (đó là cây đã đi vào cổ tích Tấm Cám Việt Nam , tù quả Thị cô Tấm đã chui ra làm bao điều huyền diệu).
Còn các màu gốc để in tranh thì đều dễ kiếm ví dụ như màu trắng từ vỏ sò ngoài biển, màu đỏ từ son trên núi, màu đen từ than lá tre, màu vàng- hoa hoè ngoài vườn.

Kết luận :

Gần đây,nếu đến thăm làng Tranh Đông Hồ , chúng ta chỉ còn thấy còn mấy gia đình làm tranh dân gian , nổi bật nhất là nhà nghê nhân Nguyễn Đăng Chế và nghệ nhân Nguyễn Hũu Sam . Hai nghệ nhân này có bàn tay vàng tụ vẽ tranh , khắc ván , in tranh . Gia tộc này còn luu trữ một bảo tàng ván khắc tranh Đông Hồ. Họ thục sụ là luu giũ vốn quý văn hoá của cả dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên thị hiếu mua tranh hiên đại đã thay đổi một trời một vực so với truóc năm 1945.
Ngày xua gần sát Tết thuyền buôn tranh về đổi tranh Đông Hồ đỗ đen đặc cả bến Sông Thiên Đức. Thuyền buôn Thái Bình thì đổi chiếu lấy tranh, Thuyền buôn Nghệ An thì đổi mắm tôm lấy tranh. Hàng hoá đó để nghệ dân làm tranh dùng cho gia đình mình.
Ngày xua Làng Đồng Hồ có chợ bán Tranh , mỗi tháng 6 phiên. Sau 1945 vì loạn lạc nên chợ này biến mất. Chính sự thay đổi của thời thế, nên dòng tranh Đông Hồ bị thăng trầm. Để dòng tranh Đông Hồ tồn tại khi " cuộc xâm luọc về văn hoá " mới đang như lũ quét , chúng ta không thể không động lòng.
Ngưòi treo tranh Đông Hồ đã giảm , trưóc tưòng đất nhà tranh , dán tranh Đông Hồ rất đẹp. Nay đô thị hoá , nhà cao tầng , tưòng xi măng , khoan đục để dán tranh Đông Hồ , gia chủ nào cũng ngại. Tâm lý vọng tranh ngoại đang lấn lát. Tranh Đông Hồ thông thưòng lại khổ nhỏ , tranh ngoại hoặc tranh hiện đại cỡ kích to hơn. Chủ nhân muốn chúng minh thẩm mỹ sành diêu của mình. Do vây tranh Đông Hồ chỉ còn đưọc treo ở cầu thang hoặc góc nhà. Theo khảo sát của tôi, nhiều kiến trúc sư cũ
ng đã ngộ ra Hồn dân tộc ở đâu , nên đã biết đưa tranh Đông Hồ vào tranh trí nội thất của nhiều trang trai gia đình, hoặc các quán Ăn , Cà Phê , thậm chí chúng tôi còn thấy nhiều chủ nhà treo tranh Đông Hồ ở các phòng Internet công cộng! Đó là dấu hiệu đáng mừng.
Chúng tôi cũng đồng cảm với việc nghệ nhân dân gian Đông Hồ phải "lấy ngắn nuôi dài " bằng cách làm hàng mã ( hàng đốt cháy thành than cho nguòi đã chết ), song song với duy trì dòng tranh Đông Hồ. Về góc độ hiệu quả kinh tế , thì đó là việc làm bất đắc dĩ , nhung bằng trái tim rỉ máu thổn thúc đau đớn, chúng ta có thế chấp nhận việc làm này.
Nhu thế còn hơn nhìn dòng tranh dân gian cực ky quý bàu này bị nhận chìm trong cơn lũ Hội nhập vọng tranh ngoại (thậm chí cả tranh Thái Lan ) va những tranh quảng cáo rẻ tiền vô cùng khốc liệt này ./



Tiến Sĩ NGUYỄN VĂN HOA


TRANG CHÍNH TRANG THƠ ĐOẢN THIÊN TRUYỆN NGẮN ÂM NHẠC