CA KHÚC NĂM MỚI
CỦA THẾ GIỚI VÀ CỦA VIỆT NAM

Quý vị đang nghe Xuân và Tuổi Trẻ



CA KHÚC NĂM MỚI “AULD LANG SYNE” CỦA THẾ GIỚI

Đây là một bài dân ca Âu châu thế kỷ 18, “Auld Lang Syne” là một bài thơ Scotland, do thi sĩ Robert Burns viết năm 1788 và được phổ nhạc thành một ca khúc dân ca cổ truyền. Bài hát được biết đến ở nhiều nước nói Anh văn, cả các quốc gia khác và thường được hát trong thời khắc giao thừa để bắt đầu Năm mới.

“Auld Lang Syne” là phương ngữ Anh văn ở Scotland – một trong 4 xứ kết hợp thành Liên hiệpVương quốc Anh, nổi tiếng với rượu Whisky (Whiskey, US và Irish) và luôn luôn muốn tách ra khỏi Liên hiệp, gồm có England, Wales, North Ireland và Scotland. Câu đó có thể được dịch sang Anh văn hiện đại là “Old long since”, “Long long ago” (cách đây rất lâu), “Days gone by” (những ngày đã qua) hay “Old times” (thời xưa). Vì vậy, “For auld lang syne” có nghĩa là “cho thời gian qua với những ngày xưa thân ái”…như câu đầu tiên của phần điệp khúc, được dịch thoát ra Anh văn là “For (the sake) old times”.

Lịch sử và Nội dung Bài hát

Thật ra, bài dân ca này được hát hơn 150 năm, trước khi Burns tình cờ nghe được, rồi rung động bởi ca từ, đặc biệt là câu “should old acquaintances be forgotten” từ một ông lão hát rong và chép nó ra. Burns thêm ít nhất hai khổ nhạc mới vào bài hát có sẵn theo giai điệu ngũ âm của Scotland.

Rồi Burns gửi cho bạn mình là James Jhonson, một nhà xuất bản của Viện Bảo tàng Âm nhạc Scotland kèm lá thư: “Đây là một bài hát cổ truyền, có từ thời xưa và chưa hề được in ấn hay phát hành, thậm chí cũng chưa có ở dạng bản thảo, cho tới khi tôi chép ra từ miệng của một ông lão”. Johnson hoãn xuất bản cho tới khi Burns lìa trần…

Lời nhạc lặp đi lặp lại một ý chính: Chúng ta có nên quên đi những người quen cũ, những bạn bè thân ái ngày xưa? Và dĩ nhiên nó ngầm mang ý nghĩa chúng ta sẽ chẳng bao giờ quên!

Trong những đoạn khác của lời nhạc, tác giả nhắc đến những kỷ niệm êm đềm cùng bạn bè rong chơi, hái hao ngoài cánh đồng, bơi trong dòng suối…nhưng bây giờ bạn bè, người thân cũ, đã bị ngăn cách bởi sóng gió trùng dương… “Auld Lang Syne” gợi nhớ những gì êm ái của quá khứ, của ngày tháng cũ. Việc hát bài này vào ngày Tất niên hay Giao thừa, nhanh chóng trở thành một phong tục của người Scotland và sớm lan truyền tới những nơi khác trong Vương quốc Anh. Khi người Scotland di cư khắp nơi trên thế giới, họ mang Bài hát theo. Các bài báo ở cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 mô tả rằng những người ở hai bờ Đại Tây Dương đều hát Bài này để đánh dấu sự khởi đầu của Năm mới.

Guy Lombardo, trưởng ban nhạc Canada “The Royal Canadiens”, thường được công nhận là người đã đại chúng hóa việc sử dụng Bài hát “Auld Lang Syne” tại những buổi lễ Đón Năm mới ở Hoa Kỳ. Từ năm 1929, Bài hát đã trở thành thương hiệu của ông qua những chương trình phát thanh thường niên trên Đài phát thanh va 2Truyen62 hình. Ngoài ra, Lombardo còn thu âm Bài hát vào năm 1939.

Một bản chép tay cổ Bài hát “Auld Lang Syne” hiện được lưu giữ trong bộ sưu tầm vĩnh cửu của thư viện Lilly tại Đại học Indiana ở Bloomington, tiểu bang Indiana, Mỹ.

Trong văn hóa thế giới

Theo truyền thống, “Auld Lang Syne” được hát vào lúc kết thúc các cuộc sum họp vào dịp Năm mới ở khắp thế giới, đặc biệt là ở những nước nói tiếng Anh. Thông lệ phổ biến là mọi người nắm tay người bên cạnh mình để tạo thành một vòng tròn lớn quanh sàn nhảy. Đầu khổ nhạc, mọi người bắt chéo hai tay trước ngực, tay phải cầm tay trái người bên trái và ngược lại. Khi giai điệu kết thúc, mọi người tiến vào giữa vòng tròn trong khi vẫn cầm tay nhau.

Ở các nước tay thường bắt chéo nhau từ đầu bài hát, khác với phong tục Scotland. Thông lệ ở xứ này được Nữ hoàng Elizabeth II biểu thị trong đêm giao thừa mừng năm 2000 ở mái vòm Thiên Niên kỷ. Báo chí Anh chỉ trích vì Bà không bắt chéo tay “đúng cách” mà không biết rằng, Bà làm theo truyền thống Scotland.

Không chỉ dịp Năm mới, “Auld Lang Syne” còn được sử dụng rất rộng rãi để thể hiện sự “kết thúc hoặc khởi đầu mới” khác: lễ tốt nghiệp, kết thúc một bữa tiệc (không phải năm mới), đám tang, buổi sinh hoạt hướng đạo sinh, bầu cử một chính phủ mới và thậm chí đóng cửa một cửa hàng bán lẻ…

Giai điệu cũng được sử dụng rộng rãi cho những lời hát khác nhau, đặc biệt là những bài hát về thể thao và cả quốc ca. “Auld Lang Syne” được ghi nhận đã hiện diện và có nhiều ý nghĩa quan trọng ở trất nhiều nước (không nói tiếng Anh) trên thế giới: Bangladesh, Trung Quốc, Đan Mạch, Pháp, Hy Lạp, Hungary, Ba Lan, Nhật, Hàn Quốc, Thái Lan…

Với điện ảnh

Bài hát được sử dụng trong khá nhều phim, dưới đây là một số cột mốc đáng chú ý của “Auld Lang Syne” trong các bộ phim nổi tiếng:

- Bài hát này xuất hiện đầu tiên trong điện ảnh với bộ phim The Black Watch (1929) của John Ford.

- Đao diễn Frank Capra đã đứa Bài hát vào trong nhiều bộ phim của ông: Mr Deeds Goes to Town (1936), Mr Smith Goes to Washington (1939) và It’s a Wonderful Life (1946).

- Trong một cảnh nổi tiếng ở phim Wee Willie Winkle (1937), thần đồng điện ảnh Shirley Temple đã hát cho một người lính Scotland đang hấp hối nghe bài này.

- Phim WaterlooBridge (1940) với diễn viên chính Vivien Leigh và Robert Taylor đã sử dụng bài này dưới tên Farewell Waltz.

- The Gold Rush của Charlie Chaplin, bản phát hành lại năm 1942 với âm thanh được thêm vào, có Bài hát này trong cảnh tiệc giao thừa.

- Scandal (1950) của Akira Kurosawa, đã phát Bài hát ở một quán bar đêm Noel.

- The Steel Helmet (1951) của Samuel Fuller: Nhóm lính Mỹ sửng sốt khi phát hiện rằng giai điệu này cũng được dùng làm quốc ca Hàn Quốc, khi nghe cậu bé bản xứ đi theo họ, hát “Auld Sang Syne” bằng tiếng Hàn.

- The Poseidon Adventure (1972): Những hành khách trên tàu hát vang Bài này vào đêm giao thừa, khoảnh khắc trước khi tàu bị sóng thần lật úp.

- The Last Emperor (1987): Khi gia sư của hoàng đế Phổ Nghi lên thuyền rời Trung Quốc để trở về nước Anh, một dàn nhạc nhỏ của Trung Quốc trình diễn Ca khúc này bằng nhạc cụ truyền thống.

- Ghostbusyers II (1989): Hàng ngàn công dân thành phố New York hát bài này trong một khoảnh khắc hòa bình, yêu thương và đoàn kết sau những hành động tiêu cực dai dẳng.

- Phần 2 trong tác phẩm bộ ba Infernal Affairs (Vô gian đạo -2002), giai điệu của Bài hát vang lên khi trừ khử một trùm băng đảng của hội Tam Hoàng.

Vài sự kiện liên quan đến “Auld Lang Syne”

- Kỳ niệm lần thứ 250 ngày sinh của Robert Burn, nước Anh đã phát hành Đồng tiền xu 2 bảng. Mặt sau có câu trích dẫn từ Ca khúc này: “We’ll take a cup a’ kindness yet, for auld lang syne” (Chúng ta cùng nâng ly vì những điều tốt lành cho những ngày tươi đẹp cũ). Kiểu chữ dựa theo chữ viết tay của Robert Burns , xung quanh là hàng chữ số 1759 Robert Burns 1796.

- Trước khi bản quốc ca chính thức cua Hàn Quốc là Aegukga, lời quốc ca được hát theo giai điệu của bài “Auld Lang Syne”, cho tới khi nhạc sĩ Ahn Eak-tai sáng tác giai điệu mới cho lời ca hiện nay.

- “Auld Lang Syne” đã cất lên để những người lính Anh cuối cùng rời khỏi Ấn Độ vào năm 1948, khi lá cờ Anh được long trọng kéo xuống lần cuối. Tương tự, Ca khúc được sử dụng tại bưởi lễ nước Anh trao trả Hong Kong về với Trung Quốc năm 1997.

LỜI CHÍNH THỨC CỦA BÀI HÁT “AULD LANG SYNE”:

Should auld acquaintance be forgot and never brought to mind?
Should auld acquaintance be forgot and days of Auld Lang Syne?
For Auld Lang Syne, my dear, for Auld Lang Syne.
We’ll take a cup of kindness yet and days of Auld Lang Syne.

We never will forget our friends or lose the ones we know.
We never will forget our friends or the days of long ago.
A long time ago, my dear, a long time ago.
Let’s think about the things we did in the days of long ago.

And there’s a hand, my trusty fiere
And gie’s a hand o’thine.
And we’ll take a right guild willie-waught
For Auld Lang Syne.

CA KHÚC NĂM MỚI CỦA VIỆT NAM

1)- XUÂN VÀ TUỔI TRẺ

- Nhạc: La Hối. Lời: Thế Lữ (Điệu Valse)

Ngày thắm tươi bên đời Xuân mới. Lòng đắm say bao nguồn vui sống.
Xuân về với ngàn hoa tươi sáng. Ta muốn hái muôn ngàn đóa hồng.
Ngày thắm tươi bên đời Xuân mới. Lòng đắm say bao nguồn vui sống.
Xuân về với ngàn hoa tươi sáng. Ta muốn luôn luôn cười với hoa.

Xuân thắm tươi, én tung bay cao tít trời. Vui sướng đi cao tiếng ca mừng vui reo.
Đừng để lòng thổn thức tình mê đắm. Ta trẻ vui. Ta trẻ vui đời Xuân thắm tươi.
Xuân thắm tươi, én tung bay cao tít trời. Vui sướng đi cao tiếng ca mừng vui reo.
Đừng để lòng thổn thức tình mê đắm. Ta trẻ vui. Ta trẻ vui đời Xuân tươi.

Vui sướng đi cho đời tươi sáng. Vui sướng đi cho lòng thêm tươi.
Ta hát ca đón mừng Xuân Mới. Ta hát ca cho lòng thêm hăng hái.
Hát vang lên đời ta thắm tươi. Tiết Xuân huy hoàng muôn sắc hoa.
Tiết Xuân êm đềm muôn tiếng ca. Hát vang hòa lòng thêm hăng ca.
Xuân tưng bừng!

2)- GIÓ MÙA XUÂN TỚI –

của Hoàng Trọng

Gió mùa xuân tới cánh hồng tươi thắm trong nắng vàng
Muôn bướm tung bay mang sắc tươi phô cùng trời sáng
Gió mùa xuân tới bóng hồng tha thướt trong nắng đào
Kiếp sống cô đơn mơ ước ôm trong lòng hoa tươi

Xuân reo khắp nơi trời ngát hương trầm lòng mang vấn vương
Hồn say mộng ước cùng những đóa hoa
ấp ủ trái tim hướng những phút say mơ

Với mùa hoa thắm khắp trời xuân sáng vui tưng bừng
Muôn sắc khoe tươi reo hát ca vang mừng trời Xuân

Trời sáng tô màu sắc cho những cánh hoa khi trời Xuân
Thắm tô cho đời muôn mầu
Nồng ngát hương thơm trời xuân mang niềm nhớ
Cho những kiếp người sống cô đơn
ước mong mùa xuân rắc reo khắp nơi trần thế

3)- XUÂN HỌP MẶT –

của Văn Phụng

Xuân đã về, xuân vẫn mơ màng trong nắng vàng, khắp chốn tiếng reo vạng
Xuân đã về, xuân vẫn huy hoàng trong gió ngàn mừng đón xuân sang

Vui mùa xuân năm nay gần nhau,
Nhớ khi xưa lúc ngây thơ, cầm tay hỏi nhau ngẩn ngơ, đến bao giờ đón xuân mơ
Xuân đã sang nâng phím đàn cùng hát ca, trong gió ngàn mừng đón xuân sang
Mừng một ngày gần nhau, cùng mừng xuân mới

Vui mùa xuân năm nay gần nhau, nhớ khi nào lúc ra đi, cầm tay hẹn cau chờ nhau, đến bến cầu, nắng xuân sau
Xuân đã sang nâng phím đàn cùng hát ca, trong gió ngàn mừng đón xuân sang
Mừng một ngày gần nhau, cùng mừng xuân mới

Vui mùa xuân năm nay gần nhau, nhớ khi nào lúc ra đi, cầm tay nhìn nhau, cùng mơ ước, mơ xuân đến bao lần
Xuân đã sang nâng phím đàn cùng hát ca, trong gió ngàn mừng đón xuân sang
Mừng một ngày gần nhau, cùng mừng xuân mới

___________________________________

(Tham khảo: Sách báo về Hà Nội và Sài Gòn, Tp.HCM)
© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật ngày 15.01.2013 theo nguyên bản của tác giả chuyển từ SaìGòn .
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com