NHẠC SĨ TÂY BAN NHA
FRANCISCO ALBÉNIZ
(1860-1909)



LƯƠNG VĂN HỒNG


Quý bạn đang nghe Asturial

Thần đồng piano Isaac Manuel Francisco Albéniz sinh ngày 29 tháng 5 năm 1860 tại Camprodon, khu tự trị Catalan, Gerona phía Bắc Tây Ban Nha. Albéniz biểu diễn lần đầu tại Barcelona lúc mới lên 4 tuổi. Khi 6 tuổi, cậu được mẹ đưa tới Paris để học với Antoine Francois Marmontel, vị giáo sư nổi tiếng tại nhạc viện Paris, trong 9 tháng. Khi trở về Tây Ban Nha, Albéniz có biểu diễn một vài buổi hòa nhạc và xuất bản sáng tác đầu tiên của mình, Marcha Militar. Năm 1868 gia đình Albéniz chuyển đến Madrid, Albéniz học tại trường Escuela Nacional de Música y Declamación (Trường âm nhạc và thơ ca quốc gia). Tài năng piano xuất chúng của cậu được xem như chuyện lạ tại Tây Ban Nha và thường được so sánh với Mozart. Albéniz khó chịu và mất kiên nhẫn với việc học hành, cậu đến Argentina cùng cha mình. Albéniz biểu diễn lần đầu tại châu Mỹ vào mùa xuân 1875. Từ Argentina Alberniz đến Cuba, Puerto Rico, Mỹ rồi trở về Tây Ban Nha. Nhận thấy mình cần phải học bài bản, Albéniz học tại nhạc viện Leipzig vào tháng 5 năm 1876. Ở đó Albéniz học piano với thầy Louis Maas và học sáng tác với thầy Salomon Jadassohn. Cuối năm đó, với sự giúp đỡ của bá tước Guillermo Morphy, thư ký của vua Alfonso XII, Albéniz đã có nguồn trợ cấp để học tại nhạc viện Brussels và tốt nghiệp với vị trí đứng nhất vào năm 1879. Tiếp theo đó Albéniz đã tổ chức một chuyến lưu diễn châu Âu. Trở về Madrid, Albéniz tiếp tục biểu diễn tại nhiều thành phố lớn của Tây Ban Nha. Năm 1883, Albéniz cưới Rosita Jordana, học trò của ông. Năm 1885 hai vợ chồng Albéniz trở về Madrid. Albéniz nhanh chóng nổi tiếng với vai trò một giáo viên và nghệ sĩ piano đỉnh cao. Cũng tại đây, những sáng tác của Albéniz được xuất bản: bốn romance cho giọng mezzo-soprano bằng tiếng Pháp, ba romance bằng tiếng Catalan và Album Bécquer, Seis melodías, lời của nhà thơ Pháp Alfred de Musset, Sự nghiệp của Albéniz tiếp tục lên đến đỉnh cao vào những năm 1889-1892 khi ông biểu diễn tại Anh, Đức, Áo, Bỉ, và Pháp. Thành công lớn nhất của ông là tại London, nơi ông có những buổi độc tấu, lần đầu tại Prince’s Hall vào ngày 12 tháng 6 năm 1889:”những gì đã được thể hiện đều tuyệt vời. Đó là tất cả cần cho một nghệ sĩ piano .Albéniz được hoan hô nhiệt liệt hầu như sau mọi tiết mục trong chương trình biểu diễn dài của mình". Ngoài biểu diễn, Albéniz sáng tác Anciennes, ba tổ khúc gồm các vũ khúc neo-baroque trong khoảng năm 1886, Deseo: Estudio de concierto Op. 40, một etude hòa tấu theo phong cách của Liszt và bản piano concerto đầu tiên kiểu Chopin của ông, Concierto fantastico Op. 78, cũng được sáng tác vào khoảng 1886. Alberniz viết 3 vở opera Merlin , Henry Clifford, Pepita Jiménez, 3 opera này ít khi được công diễn.

TÍNH DÂN TỘC TRONG ÂM NHẠC

Trong khoảng thời gian sau 1879, Albéniz sáng tác ba vở zarzuela (một thể loại nhạc kịch đặc trưng của đất nước Tây Ban Nha, đôi khi mang tính hài hước với những đoạn đối thoại, dân ca, vũ điệu và hòa tấu với nhạc cụ dân tộc). Trong số đó, Cantalones de Gracia đã nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt của công chúng Madrid. Năm 1883 là một mốc đáng nhớ đối với Albéniz: Ở Barcelona, Albéniz gặp Felipe Pedrell (1841-1922), cây đại thụ của nền âm nhạc Tây Ban Nha. Chủ yếu tự học, Pedrell trở thành giám đốc nhà hát opera ở Barcelona năm 1873. Từ 1894, ông là giảng viên đại học ở Madrid, là nhạc sĩ và là nhà nghiên cứu về âm nhạc Tây Ban Nha. Pedrell được coi là cha đẻ của âm nhạc quốc gia Tây Ban Nha. Ông khuyên Alberniz: "Nhạc sĩ Tây Ban Nha thì nên sáng tác nhạc Tây Ban Nha, thu nhận lấy cách biểu đạt và những kỹ thuật từ dân ca và vũ điệu dân tộc".Những tiểu phẩm *Suite Española Op. 47 (Granada, Cataluña, Sevilla và Cuba), Seis Danzas Españolas và Rapsodia Española, Op. 70 cho piano và dàn nhạc được sáng tác trong những năm 1886-87 là những tác phẩm khí nhạc thể hiện ảnh hưởng của những cách biểu đạt Tây Ban Nha. Tổ khúc Iberia (1905-1909), gồm 12 tác phẩm cho piano xuất bản trong 4 cuốn sách- "mười hai ấn tượng mới" –là sự khái quát về âm nhạc dân gian của Tây Ban Nha, chủ nghĩa ấn tượng và lãng mạng châu Âu chịu ảnh hưởng từ Liszt, Dukas và d'Indy. Bố cục và ngôn ngữ miêu tả của Iberia mang những đặc điểm của Quatre mélodies (lời thơ Coutts). Francisco Albéniz nhà soạn nhac nổi tiếng với các tác phẩm dành cho piano mang âm hưởng nhạc dân gian Tây Ban Nha.


*/ Suite Española, Op. 47. nguyên thủy nó được viết cho piano. Francisco Tárrega chuyển soạn tác phẩm của Albéniz sang cho guitar cổ điển




© Tác giả giữ bản quyền .
. Cập nhật trên Newvietart.com ngày 27.12.2012 theo bản gởi của tác giả từ Sài Gòn.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com