TỪ TU THIỀN ĐẾN TU PHẬT





Kỳ Thứ 12

CÔNG ÁN THỨ BA MƯƠI BẢY

CÂY BÁCH TRƯỚC SÂN

*Công Án:

Một ông Tăng hỏi Ngài Triệu Châu:

- Ý Tổ Sư sang Đông là gì?

Sư đáp:

- Cây bách ở trước sân.

Lời giải:

Cũng vì các vị Thầy của Thiền Tông quá chấp vào hiểu biết của mình, không chịu đọc Kinh Phật, tham khảo tài liệu để thấy Đạt Ma Tổ Sư đã có Kệ:

"Ta cốt sang Đông thổ.

Truyền Pháp cứu mê tình

Một hoa năm cánh trổ

Tự nhiên trái kết thành"

Thầy không chịu đọc để truyền cho học trò lại còn lấy đó làm Công Án đố trò! Ý thầy muốn đưa vào Đệ Nhất Nghĩa Đế, là Tổ Sư Đạt Ma "không có Ý", trong khi chính miệng Tổ xác nhận mình CÓ Ý " sang Đông Thổ để truyền Pháp cứu mê tình ".

Câu này không có gì phải Tham. Trước nhất là Tổ Sư đã nói rõ Ý Ngài. Vì vậy, nếu có Tham là nên Tham điều ta cần tìm hiểu: là Ý của ta đang cần gì? Làm sao thực hiện cho đúng? Nếu muốn tu thì phải làm gì? Đó mới thực sự là "Hồi quang phản chiếu", có lợi cho việc tu của bản thân hơn.

Kết luận:

Nếu muốn dạy đạo đòi hỏi người dạy phải thấu đáo để đừng làm mất thì giờ của người học, vì lẽ Vô Thường không đợi bất cứ ai. Thà không biết thì đừng nói, đừng dạy. Tự mình mê thì nhẹ tội hơn là chồng mê cho người! Học trò không hiểu hỏi mình, mình lại nói vu vơ, ích gì cho người tham hỏi?

CÔNG ÁN THỨ BA MƯƠI TÁM

TRÂU QUA KHUNG CỬA

*Công Án:

Ngũ Tổ nói:

- Ví như con trâu đi qua khung cửa, đầu, sừng, bốn chân đã lọt, sao đuôi lại không lọt được?

Lời giải:

Ý Tổ muốn nhắc là người tu nếu còn chấp Mình Chứng Đắc thì còn nguy hiểm hơn cái Chấp phàm phu trước kia. Thấy mình chứng, mình đắc, mình cao, tức là cái NGÃ tu hành còn to hơn cái Ngã phám phu trước kia thì làm sao đi qua cửa Giải Thoát được!

Kết luận:

Cái đuôi đó tuy nhỏ mà không nhỏ. Chắc cũng không ít người tu vướng phải!

CÔNG ÁN THỨ BA MƯƠI CHÍN

VÂN MÔN SẨY LỜI

*Công Án:

Một ông Tăng hỏi Ngài Vân Môn

- Quang minh tịch chiếu biến hà sa.

Lời nói chưa dứt, Sư vụt hỏi:

- Chẳng phải thơ của Tú Tài Trương Chuyết đó sao?

Ông Tăng đáp:

- Phải.

Sư nói:

- Sẩy lời rồi vậy!

Về sau Tử Tâm nhắc chuyện lại, bàn rằng:

- Thử hỏi đâu là chỗ ông Tăng bị sẩy lời?

Lời giải:

Tăng không lo tụng niệm, đọc Kinh, Giới, Luật, Luận mà đi ngâm thơ của tú tài. Thầy cũng rất giỏi, thoáng nghe qua là biết ngay của ai, nhưng lại muốn trò trả lời kiểu khác. Chẳng hiểu nơi đây ông Tăng sẩy lời chỗ nào. Chỉ thấy giá mà trò đọc Kệ của Phật. Giá mà Thầy nhắc nhở cho trò nghĩ đến việc tu hành, ngâm Kệ của Phật, của Tổ thì hay biết mấy!

Lời bàn của Ngài Vân Môn còn dễ sợ hơn. " Chỉ cần thấy chỗ sẩy lời" khi đọc thơ của phàm phu mà cũng có thể " làm thầy ở hai cõi trời, người", thì quả thật là những vị đó đưa nhau đi quá xa, chẳng dính dáng gì đến Đạo Phật nữa!

Theo câu chuyện thì Ngài Vô Môn đã lạc đề! Trong Công Án này, Ngài Vân Môn chê vị sư là Sẩy lời. Nhưng qua lời bình của Ngài Vô Môn, ta thấy bản thân Ngài cũng sẩy lời.

Tóm lại, cả 3: Ông Tăng, Ngài Vân Môn và cả Ngài Vô Môn đều sẩy lời!

CÔNG ÁN THỨ BỐN MƯƠI

ĐÁ ĐỔ TỊNH BÌNH

*Công Án:

Hòa Thượng Quy Sơn trước ở với Bách Trượng, giữ chức điển tòa. Bách Trượng sắp chọn người đến núi Đại Quy làm chủ trì, bèn dạy Sư cùng Ông thủ toà ra đối đáp trước chúng, xem ai đối đáp giỏi sẽ được phái đi.

Bách Trượng cầm tịnh bình đặt xuống đất, hỏi:

- Không được gọi là tịnh bình thì gọi là gì?

Ông thủ tòa đáp:

- Không thể gọi là khúc cây.

Bách Trượng quay sang hỏi Sư. Sư bèn đá đổ tịnh bình mà đi. Bách Trượng cười nói:

- Ông đệ nhất tòa thua mất hòn núi rồi vậy!

Bèn phái Sư đi làm Tổ khai sơn.

Lời giải:

Một cuộc thi giữa công chúng để chọn người đi khai sơn. Với người thích cầm đầu thì đây là cơ hội lớn, cho nên dù không thể gọi tịnh bình là tịnh bình cũng ráng gọi một cái tên khác, chứng tỏ cái Tham địa vị hãy còn nguyên!

Người chẳng cần địa vị, đá tịnh bình rồi bỏ đi, lại được chọn, chứng tỏ người Thầy không lầm. Kẻ ham danh, còn nguyên tính chất phàm phu mà cho cầm đầu tăng chúng chắc chắn sẽ không làm được gì. Chỉ có người không còn ham danh lợi thì mới xứng đáng. Sư Quy Sơn hoàn toàn coi thường chức chủ trì, không thèm có ý tranh chấp hay cố gắng để được phái đi!

Kết luận:

Ngài VÔ MÔN đã bình sai. Hoà Thượng Quy Sơn đá cái tịnh bình tượng trưng cho việc coi thường chức đi khai sơn, nói lên cái không ham địa vị của Ngài. Hành động đó đâu có nghĩa là "Giơ chân đá phắt, Phật chẳng ra gì?! "

Đi khai sơn đâu có nghĩa là đi làm Phật? Ngài Vô Môn lại lạc đề nữa rồi! Không hiểu vì sao Ngài vẫn thích miệt thị Phật, lại gán ghép cho người khác!

CÔNG ÁN THỨ BỐN MƯƠI MỐT

ĐẠT MA AN TÂM

*Công Án:

Sơ Tổ Đạt Ma ngồi ngó vách. Nhị Tổ đứng giữa tuyết, tự chặt tay mà thưa:

- Tâm đệ tử không an, xin Ngài an cho.

Sơ Tổ dạy:

- Đưa Tâm đây ta an cho.

Nhị tổ thưa:

- Đệ tử tìm tâm mãi không được.

Sơ Tổ nói:

- Ta an tâm cho ngươi rồi đó.

Lời giải:

Cái CHÂN TÂM là cái mà Đức Thích Ca, người khai sáng Đạo Phật và bao nhiêu đời Tổ thay nhau nối truyền, kể cả chúng ta, mỗi người đều có sẵn, đã mang nó từ khởi thủy. Nhưng qua quá trình trôi lăn chúng ta đã nhuộm cho nó bao nhiêu Vô Minh, Phiền não, tạo nghiệp, để làm thành vòng quay Sinh Tử Luân Hồi. Vì thế, công việc của con đường tu Phật là phải tìm lại cho được, thấy cho được để chuyển hoá nó.

Khi nó tung ra thì " bao trùm khắp thế giới, khắp cả vũ trụ tam thiên " . Có nghĩa là khi cần suy nghĩ, tưởng tượng, thì bất cứ nơi nào: gần, xa... cũng có thể nghĩ tưởng tới. Nhưng khi gom lại, thì nó vô hình, vô tướng, không đầy mũi kim. Cái Tâm này thoạt ẩn, thoạt hiện. Khi mê thì dắt phàm phu vào địa ngục, vào mê lộ. Nhưng cũng chỉ là nó, lúc tỉnh, thì đưa người tu từ Phát Tâm vào đến địa vị Hiền Thánh, Phật, đạt Vô Thượng Niết Bàn.

Vào tu Phật, người tu được hướng dẫn cho Giữ Giới, Ngồi Thiền, Soi, Quán, mục đích cũng để gặp được nó. Nhị Tổ là người đại căn cơ, vừa gặp Sơ Tổ, nghe bảo tìm, nhưng Ngài thấy rằng cuối cùng Ngài Không Có Tâm. Tức là những suy nghĩ, những thương, ghét, hơn thua, thật ra đâu có phải là cái Tâm của Ngài.

Nhưng không phải điều đó bất cứ ai cũng làm được! Thoạt đầu, người vào tu sẽ tìm để thấy cái VỌNG TÂM. Sau đó, phải tu hành, phải công phu tẩy rửa, gạn lọc để "Phản Vọng Quy Chân" để trở về với cái Chân Tâm Cho đến lúc không còn Vọng, không còn Chân, không còn Ta, không còn Tâm, không còn Mình, không cả quả vị, chứng đắc, thì đến đó mới gọi là Giải Thoát rốt ráo, vì vậy mà an tâm.

Từ cái tìm cho đến cái Thấy và cái Hành để Chứng rất xa. Không phải vừa nghe người trước nói là đã chứng ngay. Vì thế, mới phải có công phu tu tập, phải kiên trì, phải tinh tấn, nếu không rất dễ sinh đoạn kiến.

Nơi đây Ngài Vô Môn đã chứng tỏ cái kiêu mạn quá lớn của Ngài, gọi Tổ Đạt Ma là "Lão già Hồ sún răng", lại còn cho rằng Ngài đã truyền Pháp cho một người "Không đủ Lục Căn" là Nhị Tổ!

Vì muốn chứng minh lòng thiết tha cầu Đạo nên Lúc đó Nhị Tổ còn là Tướng Quân Thần Quang, đã rút kiếm tự chặt tay của mình. Với lòng cầu đạo như thế, hẳn nhiên Ngài phải học hỏi, thực hành như thế nào mới được truyền Y Bát cho làm Tổ thứ Hai. Vậy mà Ngài Vân Môn lại lớn tiếng chê cả Sơ Tổ, Nhị Tổ!

Qua đó đủ đánh giá phẩm, hạnh, ngôn ngữ của một người đã xưng là bậc Thầy nhưng: Về Đạo thì thiếu Chánh Kiến, Chánh Tư Duy, Chánh Ngữ, lại thừa Tăng Thượng Mạn! Về đời thì hiện nguyên hình là phàm phu. Nói năng thiếu suy nghĩ, không kính người trên, trước. Ngài khinh chê người bất túc, mà cái bất túc kia là của một vị Tổ để chứng tỏ lòng nhiệt thành cầu đạo!

Tổ đương thời là Phật hiện tiền. Tổ quá khứ là Phật xưa! Ngài Vô Môn không biết đức hạnh được bao nhiêu mà dám lớn tiếng báng bổ cả Phật, cả Tổ, và điều đáng sợ là Ngài lại viết ra để truyền cái sai lầm đó cho những lớp người sau! Truyền đạo nào, khi đạo làm người Ngài còn không xong?!

Hỡi ôi, ngôn ngữ như thế cũng là bậc Thầy đứng canh giữ cửa Thiền mấy trăm năm qua đó sao? Nếu người thời nay Tham học những lời bàn của Ngài rồi bắt chước theo để kiêu mạn, chê Phật, chê Tổ thì quả thật tội cho họ quá, vì họ cứ tin tưởng vào lời người đi trước, ngỡ đó là bậc giác ngộ, bậc thánh nhân, lời nói cần nên nghe theo! Ngài cũng trích câu chuyện “Con chồn hoang” sao không lấy đó làm bài học cho bản thân?!

CÔNG ÁN THỨ BỐN MƯƠI HAI

NỮ NHÂN XUẤT ĐỊNH

*Công Án:

Một hôm Phật giảng pháp, có chư Phật Mười Phương tụ hội. Ngài Văn Thù đến đó, gặp lúc chư Phật vị nào đều trở về quốc độ vị đó, chỉ còn lại một nữ nhân đến gần Phật tòa mà nhập định. Văn Thù bạch Phật:

- Nữ nhân nào mà lại đến gần được Phật tòa, còn tôi thì lại không đến gần được?

Phật dạy Văn Thù:

- Ông cứ khiến nàng xuất khỏi tam muội mà tự hỏi lấy.

Văn Thù đi quanh nữ nhân ba vòng, búng tay một cái, rồi nâng lên đến trời Phạm Thiên, lại dùng đủ hết các môn thần lực mà không sao thức nàng được.

Phật dạy:

- Dù cho trăm ngàn Văn Thù cũng không thể khiến nàng ra khỏi định được. Ở phương dưới qua khỏi số quốc độ nhiều bằng số cát của mười hai ức sông Hằng, có Bồ Tát Võng Minh mới có thể thức nàng được.

Liền đó Ngài Võng Minh từ dưới đất vọt lên chấp tay bái Phật, Phật sai Võng Minh đến thức nữ nhân. Võng Minh đến bên nàng, búng tay một cái, nàng liền xuất khỏi định.

Lời giải:

Không biết Công Án trích từ Kinh nào, nhưng kể cũng lạ. Người ta đang nhập định, mắc gì đến mình mà Ngài Văn Thù phải lôi ra cho bằng được? Nữ nhân cũng phải thế nào đó mới đến gần Phật được, còn mình nam nhân tại sao không? Sao không lấy đó mà Tham để học hỏi? lại có vẻ muốn cạnh tranh vì sao nữ nhân mà được đến gần Phật nhập định, còn mình thì không đến gần được? Gọi cho được Bồ Tát Võng Minh từ xa đến để lôi nàng ra khỏi định làm chi vậy nhỉ?

Quả là không lo cho mình, cứ soi mói chuyện tu hành, nhập định lâu, mau, được đến gần, hay không được đến gần Phật của người khác! Lẽ nào việc làm trái đời như vậy mà là của Ngài Văn Thù, bậc đại trí huệ mà Kinh hay nói đến đó sao? E rằng phàm phu nào suy nghĩ rổi gán cho Ngài để mọi người chú ý hơn chăng?

Kết luận: Tham Công Án này để thấy người tu còn đố kỵ chăng? 

... CÒN TIẾP ...






© Tác giả giữ bản quyền.
. Đăng ngày 19.10.2012 theo nguyên bản của tác giả từ SàiGòn.
. TRÍCH ĐĂNG LẠI VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM .