TỪ TU THIỀN ĐẾN TU PHẬT





Kỳ Thứ 12

CÔNG ÁN THỨ HAI MƯƠI SÁU
HAI TĂNG CUỐN RÈM

*Công Án:

Trước giờ trai, các học tăng đến thăm hỏi ngài Đại Pháp Nhãn ở chùa Thanh Long. Sư giơ tay trỏ bức rèm. Bấy giờ có hai ông Tăng cùng ra cuốn rèm.

Sư nói:

- Một được, một mất.

Lời giải:

Việc cỏn con có gì đâu mà phải ghi thành Công Án cho người sau tham học? Hai ông Tăng đó, kẻ làm xong thì thôi. Người chưa xong thì cũng sẽ phải tự hoàn tất nếu muốn tiếp tục con đường tu hành.

Tốt nhất là người tu muốn tu hành cho thành công thì phải “nội quang phản chiếu”, để xét lỗi của mình mà sửa. Nhìn, ngó, chê, khen người tới hay chưa? tiến hay lùi làm gì? Sao không coi lại bản thân mình đang tới đâu, để mà tập trung, lo dồn tâm ý tu tập?!

Kết luận: Người tu Phật nào cũng biết Phật dạy “cuộc đời là Vô Thường”. Cái Thân đang tồn tại hôm nay, ai biết được lúc nào đó sẽ hết Nghiệp, hết Duyên? Nếu cứ tiếp tục nhìn ra, xem người, luận người, thì kiếp nào mình mới tu xong!

CÔNG ÁN THỨ HAI MƯƠI BẢY
KHÔNG PHẢI TÂM KHÔNG PHẢI PHẬT

*Công Án:

Một ông Tăng hỏi Hoà Thượng Nam Tuyền:

- Có pháp nào chưa dạy nữa không?

Sư đáp:

- Có.

Ông Tăng lại hỏi:

- Pháp chưa dạy là pháp gì vậy?

Sư nói:

- Không phải Tâm, không phải Phật, không phải vật.

Lời giải:

Vào tu học thì ban đầu người tu được hướng dẫn cho cách hiểu, cách hành để tìm Tâm, Thấy Tâm, rồi điều phục nó để được Giải Thoát hay gọi là Thành Phật. Sau khi hoàn tất được những giai đoạn này thì phải Xả cái kết quả đi. Nếu không, cứ tiếp tục ôm cái Tâm chứng đắc. Thấy Mình Thành Phật. Thấy mọi người chung quanh là chúng sinh để mình “độ” thì rõ ràng là Tăng Thượng Mạn!

Hòa Thượng Nam Tuyền đã nhắc cho ông Tăng một câu cần ghi nhớ của Đạo Phật. Khi mới vào tu học thì có Nhân, Ngã, Pháp. Có Ta Chấp Pháp, chấp Ngã. Có Quả Phật để thành. Nhưng khi thành tựu rồi thì Ta cũng không còn, lấy ai để thành Phật?

CÔNG ÁN THỨ HAI MƯƠI TÁM
CÂY ĐUỐC CỦA LONG ĐÀM

*Công Án:

Ngài Đức Sơn thăm hỏi Ngài Long Đàm cho đến tối. Sư nói:

- Đã khuya rồi, sao ông chưa về đi?

Đức Sơn vái chào, vén rèm mà ra, thấy bên ngoài trời tối đen liền quay trở vào thưa:

- Bên ngoài tối quá!

Sư thắp một cây đuốc giấy trao cho. Đức Sơn toan cầm lấy. Sư liền thổi tắt mất. Đức Sơn tỉnh ngộ, sụp lạy.

Sư nói

- Ông thấy được ý nghĩa chi?

Đức Sơn đáp:

- Tôi từ nay trở đi hết nghi hoặc những lời dạy của chư Hòa Thượng trong thiên hạ.

Hôm sau Sư thăng đường nói:

- Trong đây có một kẻ răng như rừng gươm, miệng như chậu máu, bị đánh một hèo mà chẳng quay đầu lại, mai kia mốt nọ leo lên đỉnh cao dựng đạo của ta.

Đức Sơn bèn đem mấy bộ sớ sao đến trước pháp đường, cầm một bó đuốc giơ lên nói:

- Hết thảy mọi biện giải cao thâm chỉ như một cái lông tơ nơi thái hư, hết thảy mọi yếu quyết chỉ như một giọt nước đổ xuống vực.

Bèn đốt hết các bộ sớ sao rồi vái lạy mà đi.

Lời giải:

Trước khi đến với Hoà Thượng Long Đàm, Đức Sơn đã là một người làu thông kinh sách, viết cả mấy bộ sớ sao. Nhưng không trả lời được câu hỏi của một bà lão bán quán khi bà nói về Tam Tâm, vì Ngài chỉ chuyên lý giải Kinh, không hiểu, không thuộc Phật Pháp!

Sau cả ngày đàm đạo, nhờ đuốc giấy và sự nhắc nhở của Ngài Long Đàm mà Đức Sơn ngộ ra rằng không nên nương ánh sáng của người khác. Mỗi người hãy tự thắp đuốc lên mà đi. Lúc đó Ngài mới ngộ ra, thấy rằng bao nhiêu lý giải cũng không bằng một lời nhắc khẽ, nên tự đốt sớ sao của mình, thôi không còn khoe vốn hiểu biết nữa! Vì tu là để Hành, không phải là để khoe khoang.

CÔNG ÁN THỨ HAI MƯƠI CHÍN
CHẲNG PHẢI GIÓ, CHẲNG PHẢI PHƯỚN

*Công Án:

Nhân gió lay phướn, có hai ông Tăng tranh luận.

Một ông nói:

- Phướn động

Ông kia nói:

- Gió động

Cãi qua cãi lại không ra lẽ. Lục Tổ nói:

- Không phải gió động, không phải phướn động, tâm các ông động đấy.

Hai ông Tăng giật mình run sợ.

Lời giải:

Cuộc đời vẫn đầy đủ mọi pháp : nắng mưa, tốt, xấu, thủy triều lên xuống, con nước lớn ròng, hết đêm tới ngày, vạn vật sinh sôi. Con người thì vẫn trong đà Sinh, Lão, Bịnh Tử mà tiến, và trong cuộc sống có biết bao nhiêu pháp xảy đến cho mỗi người.

Phải, trái, hơn, thua, cao, thấp... là nguyên nhân của biết bao nhiêu xáo trộn ở cuộc đời. Chuyện nhỏ thôi, gió lay phướn, không ảnh hưởng tới ai cũng làm ra được một cuộc tranh luận huống là những chuyện mất mát, va chạm quyền lợi, bị xúc phạm danh dự… Bao nhiêu người đã hại nhau chỉ vì chút quyền lợi nhỏ nhoi. Thậm chí anh em cũng sẵn sàng giết nhau để tranh chấp gia tài, của cải. Vì thế mà có Đạo Phật để nhắc nhở rằng mọi người nên giữ cái Tâm của mình. Vì chính nó có thể lôi mình xuống tận địa ngục. Nhưng tu hành thành Thánh, thành Phật cũng do nó.

Các pháp thì vốn thế, nếu Tâm mình đừng động theo nó, thì sẽ được như gió, lưu thông không trở ngại. Ngược lại, chấp lấy pháp, khởi tâm theo pháp thì trùng trùng duyên khởi, nghiệp quả kéo theo nhiều kiếp luân hồi không dứt.

Cũng may hai ông Tăng tranh cãi nhau chuyện nhỏ và nghe lời nhắc để dừng đúng lúc.

CÔNG ÁN THỨ BA MƯƠI
TỨC TÂM TỨC PHẬT

*Công Án:

Ngài Đại Mai hỏi ngài Mã Tổ:

- Phật là gì?

Sư đáp:

- Tức tâm tức Phật.

Lời giải:

TÂM chính là PHẬT. Tổ Đạt Ma củng dạy: "MUỐN TÌM PHẬT THÀ TÌM TÂM". "TỨC TÂM TỨC PHẬT". Nhưng nhiều người đã loanh quanh đi tìm bên ngoài, màu mè sắc tướng, tụng kinh, nhiễu tháp, tô đắp hào quang cho tượng bên ngoài rồi lại nghĩ đó là Phật để ngày ngày đối trước tượng lễ bái xì xụp, khấn vái cầu xin!

Câu "Tức Tâm tức Phật" là lời của Tổ Đạt Ma mà ai cũng biết. Nhưng khi tu hành lại không quay vô để tìm Phật nơi tâm của mình, cứ mãi quay ra cầu Phật ngoài, vì thế Kinh Kim Cang đã dạy:

"Ai nương sắc để thấy Ta,
Dùng âm thanh để cầu Ta.
Kẻ đó hành tà đạo.
Không thấy được Như Lai".

Tu Phật là để Thành Phật. Nhưng qua lời bàn của Ngài Vô Môn ta không hiểu vì sao Ngài lại sợ Phật. Sợ nói, sợ nghe đến chữ Phật đến nỗi chỉ cần "nói chữ Phật là phải ba ngày súc miệng, nghe nói Tức Tâm tức Phật thì phải bịt tai mà chạy". Rõ ràng Ngài sợ hai chữ đó. Hay là Ngài chỉ thích nghe nói Phật là mè, là cứt như Động Sơn và Vân Môn nói thôi?

Với suy nghĩ như thế, nếu còn xưng là đệ tử Phật môn, ăn cơm Phật, mặc áo Phật, còn viết sách để dạy người tu Phật thì thật đáng ngạc nhiên! Chẳng hiểu Ngài sẽ dạy người sau tu để thành gì nữa!

CÔNG ÁN THỨ BA MƯƠI MỐT
TRIỆU CHÂU KHÁM PHÁ BÀ LÃO

*Công Án:

Có một ông Tăng hỏi một bà lão:

- Đường nào đi đến Đài Sơn?

Bà lão đáp:

- Cứ đi thẳng.

Ông tăng mới bước đi năm ba bước, bà lại nói:

- Đường đường một ông thầy tu, cứ thế mà đi kìa!

Sau có người kể lại cùng Ngài Triệu Châu. Sư nói:

- Để ta tới xem bà lão này ra sao cho.

Hôm sau, Sư bèn đến, cũng hỏi như vậy, bà lão cũng đáp như vậy.

Sư trở về nói với tăng chúng:

- Bà lão ở Đài Sơn, ta đã khám phá cho các ông rồi đó.

Lời giải:

Xem ra các thầy tu ở chùa cũng không tránh được thị phi, và cũng quá rảnh rang để thắc mắc việc đời! Bà lão đó, chỉ có một chiêu độc nhất, trả lời duy nhất một câu: "Cứ đi thẳng", để rồi cười nhạo người hỏi là: "tu hành mà nghe người nói là cứ thế mà đi!".

Bà lão đó không phải một vị chân tu đáng kính, cũng chẳng phải thánh nhân xuất thế. Trước sau cũng chỉ nói có hai câu. Có nói được lời vàng ngọc hay ho chi đâu, thì có đáng chi mà cần phải khám phá? Vậy mà hết người này đến người khác bảo nhau đến gặp. Ngài Triệu Châu cũng phải đến gặp để lại nghe đúng mấy câu đó! Thế mà Ngài Vô Môn lại lấy đó làm Công Án để người sau Tham! Bao nhiêu Phật Ngôn, bao nhiêu Pháp Cú sao không Tham?

Tham Công Án này để ngộ ra điều gì có lợi cho việc tu hành đây? Theo nhân quả thì Tham gì gặp đó. Tham bà lão chắc khó gặp Phật Pháp được!







© Tác giả giữ bản quyền.
. Đăng ngày 15.08.2012 theo nguyên bản của tác giả từ SàiGòn.
. TRÍCH ĐĂNG LẠI VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM .