ALEXANDER NIKOLAJEWITSCH SKRJABIN
VÀ MẦU SẮC TRONG ÂM NHẠC

Nhà soạn nhạc, nghệ sĩ dương cầm Nga Alexander Nikolajewitsch Skrjabin (1782-1915) sinh ngày 6 tháng 1 năm 1872 ở Moskau. Gia đình ông thuộc dòng họ quý tộc Nga. Mẹ ông là nghệ sĩ dương cầm Liubov Petrovna. Bà mất vì bệnh lao năm 1873, khi con trai mới một tuổi. Skrjabin được người cô là Ljubow Skrjabina nuôi dưỡng, vì bố đang theo học đại học. Cậu bé Alexander có năng khiếu âm nhạc. Cậu thừa hưởng di truyền từ mẹ, nghệ sĩ piano nổi tiếng Liubov Petrovna Scriabina. Sau khi tốt nghiệp nhạc viện Saint Peterburg, bà đã đi lưu diễn rất thành công tại nhiều thành phố của Nga. Năm 1870 bà kết hôn với Nikolai Alexandrovich Scriabin, sinh viên khoa luật trường Đại học tổng hợp Moskau. Sau khi tốt nghiệp Luật, Nikolai Scrjabin tiếp tục con đường học vấn tại Đại học ngôn ngữ Phương Đông thành phố Saint Peterburg và trở thành nhà ngoại giao. Ông làm việc ở Thổ Nhĩ Kỳ và các nước phương Đông khác, ít khi sống ở Nga. Cô Ljubow Skrjabina dạy cháu học piano. Cậu bé Alexander theo học nhạc ở Trường Kadettenschule năm 1885. Scriabin bắt đầu học piano với nhà sư phạm âm nhạc lỗi lạc N. Zverev, và học sáng tác với S. Taneev. Năm 1988 Scriabin thi vào lớp piano Nhạc viện Moskau và tốt nghiệp năm 1892 với huy chương vàng Nhỏ ngành piano. Bạn cùng học Sergei Rachmaninow nhận huy chương vàng Lớn. 1894 Skrjabin gặp vị “mạnh thường quân” nổi tiếng thời đó là M. P. Beliaev. Beliaev đánh giá rất cao tài năng của nhà soạn nhạc trẻ. Từ đó các sáng tác của Scrjabin được xuất bản và vang lên trong các chương trình hoà nhạc giao hưởng Nga. Ông tổ chức cho Skrjabin đi lưu diễn nước ngoài vào những năm 1895-1896, hầu như ông chỉ chơi những nhạc phẩm do mình sáng tác. Alexander Nikolajewitsch Skrjabin trở nên nổi tiếng thế giới. Ông cưới nữ nghệ sĩ piano Wera Issakowitsch năm 1897 và có bốn người con. Wera Issakowitsch là nghệ sĩ piano tài năng, tốt nghiệp Nhạc viện Moscow với Huy chương vàng năm 1897. Họ cùng đi lưu diễn nước ngoài trong năm 1897-98, Wera Ivanovna cùng biểu diễn với chồng trong các buổi hoà nhạc và trình diễn các tác phẩm của ông.

Từ 1898 tới 1903 Skrjabin là giáo sư dạy piano ở Nhạc viện Moskau. Tuy nhiên Scriabin vẫn dành thời gian cho sáng tác. Năm 1900, ông hoàn thành Giao hưởng số 1 gồm 6 chương, kết thúc bằng một chorus, phần lời của chorus này do chính Scriabin viết. Ý tưởng chính là tôn vinh nghệ thuật và vai trò kiến tạo hoà bình, liên kết mọi con người của nghệ thuật. Sau Giao hưởng số 1 là Giao hưởng số 2, rồi Giao hưởng số 3 “Trường ca thần thánh” mà ông hoàn thành vào năm 1904. Tác phẩm gồm 3 chương có bố cục hoàn chỉnh, liên kết với nhau bởi một ý đồ thống nhất. Chương một có tên gọi “Tranh đấu”, chương hai – “Tận hưởng” chương ba – “Màn trình diễn thần thánh".

Trong sự nghiệp sáng tác của mình Scriabin chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các đại diện nghệ thuật Phục hưng Nga, nhất là V. Soloviev, V. Ivanov. Nghệ thuật trừu tượng, với ý tưởng trung tâm là tái tạo cuộc sống trong nghệ thuật mang màu sắc thần bí. Theo Scrjabin, nghệ sĩ giống như một tiểu vũ trụ, có thể ảnh hưởng đến toàn thể thế giới, thậm chí cả thế giới quan chung.

Từ năm 1904 tới năm 1910 Scriabin sống vào làm việc ở nước ngoài, ít khi trở về Nga. Ông say mê và sống với Tatiana Fedorovna Shletser năm 1904. Wera Ivanovna buộc lòng phải mang các con quay về Moskau sống và là giảng viên Nhạc viện Moskau.

Tháng 10 năm 1905 Tatiana Fedorovna sinh một con gái. Scriabin quay lại biểu diễn piano để kiếm tiền. Ông biểu diễn ở Geneve, Brussel, Amsterdam và nhiều thành phố châu Âu khác. M.I. Altshuler, một người bạn của Scriabin hồi còn ở Nhạc viện mời ông tham gia biểu diễn cho dàn nhạc Giao hưởng Nga do chính Altshuler thành lập ở New York.

Trở về châu Âu từ Mỹ, Scriabin định cư ở Paris, nơi ông thường xuyên gặp gỡ với các nhà soạn nhạc Nga như Rimsky-Korsakov, Glazunov, Rachmaninov, Shaliapin… Ông như được tiếp thêm cảm hứng sáng tác nhờ quan hệ với bạn hữu.

Năm 1907 Scrjabin hoàn thành trường ca “Ekstaza”, và năm 1908 nó mang lại cho ông giải thưởng Glinka. Buổi công diễn đầu tiên của tác phẩm được tổ chức ở Nga năm 1909 với dàn nhạc Hoàng gia Peterburg. Tài năng của Scriabin đạt tới đỉnh vinh quang cao nhất.

Trong nền âm nhạc cổ điển Nga, Scrjabin chiếm một vị trí rất đặc biệt. Các tác phẩm của ông cho đến nay vẫn gây nên những tình cảm trái ngược ở người nghe giữa cười cợt xem thường và khâm phục bởi sự phức tạp, tính riêng biệt của học thuyết vũ trụ được Scriabin thể hiện trong các tác phẩm của mình. Màu của thính giác của Scrjabin là cách tân trong việc mở rộng phổ liên tưởng giữa âm thanh và thị giác với cảm thụ âm nhạc.

Mầu sắc trong âm nhạc

Scriabin là một trong những nhạc sĩ đề cập tới sự tương ứng của màu sắc với âm thanh. Nhạc phẩm “Trường ca Lửa – Prometheus” của Scriabin đòi hỏi phải được trình diễn với sự tham gia của ánh sáng nhiều màu toả sáng khán phòng theo nhịp các phím piano. Phần trình diễn của ánh sáng này, được định hướng với một bảng mà nhà soạn nhạc gọi là “màu của thính giác”,Năm 1914 Scriabin thăm London, dự buổi công diễn đầu tiên tác phẩm “Prometheus” và biểu diễn các tác phẩm của chính mình





© Tác giả giữ bản quyền .
. Cập nhật trên Newvietart.com ngày 15.08.2012 theo bản gởi của tác giả từ Sài Gòn.
. Đăng tải lại vui lòng ghi rõ nguồn Newvietart.com