CHÙA NINH CƯỜNG


Mùa xuân trăm hoa đua nở khoe muôn sắc thắm hương thơm, muà xuân cũng là mùa của lễ hội, mùa của muôn con dân đất Việt hướng về cội nguồn tri ân công đức ông bà tổ tiên, các bậc nhân thần, thiên thần, những người đã có công sinh thành dưỡng dục, và bảo hộ cuộc sống tốt đẹp cho chúng ta ngày hôm nay. Hoà cùng với nhân dân cả nước trong ngày giỗ tổ Hùng Vương 10 - 3 nhân dân ba xã Trực Phú, Trực Thái, Trực Cường đã long trọng rước Tổ của mình cũng như các bậc Thành hoàng làng về chốn linh thiêng nơi đất Phật để phụng nghinh tri ân công đức.

Năm Đồng Khánh thứ 3 (1889) lấy xã Ninh Cường, trại Lác Môn, làng Tân Lác, phường Lác Môn thuỷ cơ của Quần Phương lập tổng Ninh Cường gồm giáp nhất, giáp nhì, giáp ba và giáp tư thuộc tổng Ninh Cường huyện Trực Ninh. Năm 1946 đổi là xã Ninh cuờng. Năm 1952 đổi là Trực Cường, cho đến năm 1956 - 1957 cả huyện Trực Ninh được chia thành 28 xã thì xã Trực Cường cũng được chia thành ba xã Trực Phú, Trực Thái, Trực Cường như ngày nay. Từ năm 1968 các xã phía nam sông Ninh Cơ của huyện Trực Ninh lại thuộc về huyện Hải Hậu, nhưng từ năm 1997 ba xã lại trở về với huyện Trực Ninh như xưa.

Nhưng dù  thuộc ở đâu, đi đâu, về đâu nhưng thì từ thủa khai sinh lập địa đến nay ông cha  ba xã vẫn  gắn bó với mảnh đất này, đổ mồ hôi, sôi nước mắt, cần cù cải tạo, đào xới vun trồng làm ra hạt lúa củ khoai nuôi sống mỗi chúng ta khôn lớn trưởng thành.

Tại xã Ninh Cường: từ thời Lê xưa người nam kẻ bắc theo đường sông tới tụ hội ở ăn buôn bán, trên bờ, dưới nước, tôn thờ Dương hậu thời Tống. Nhiều khi có kẻ xúi giục chia rẽ khách dân, phương dân, nhưng từ chánh tổng lý trưởng, đều không bới sự đánh đấm nhau, cùng nhau sánh vai làm ăn đoàn kết gánh vác sự vụ. Thời vua Tự Đức quan khâm sai đem việc tâu vua. Lần vua ra bắc có đến làm bài ngự chế khen treo ở đình:

“Bất thính tha ngôn ngữ,
Do tuần cổ lệ thi.
Bắc nhân lai mậu dịch,
Nam địa sản miền ty.
Dĩ thiện vi căn bản,
Hành nhân tị thị phi,
Vô quai thần tục hữu,
Vô phá hiếu tâm quy.
Đồng cư đồng đảm trách,
Hà nhẫn hựu phân kỳ!”.

Dịch:

Chẳng nghe ai xúi những lời,
Vẫn nơi lệ cổ yên vui mà làm.
Bắc thì buôn bán có hàng,
Nam thì trồng cấy tơ vàng bông thô.
Lấy điều lành để hẹn hò,
Vì nhân tránh việc mơ hồ khen chê.
Cùng nhau gánh vác nặng nề,
Ở ăn sao nỡ tính bề phân chia.

                                  (Theo Tân biên địa dư chí lược)

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, thanh niên ba xã Phú, Thái, Cường đã có mặt khắp các chiến trường, nơi đầu sóng ngọn gió mặt đối mặt với quân thù. Ở hậu phương các mẹ, các chị biến nỗi đau, nỗi nhớ thành hành động cách mạng lên những đường cày ba đảm đang, thực hiên thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người để tiếp tục chi viện cho chiến trường, cho cuộc kháng chiến thắng lợi hoàn toàn.

Chùa Ninh Cường hiệu Phúc Ninh Tự, nơi hàng ngàn bà con nhân dân và các vị khách quý thập phương về họp mặt thường năm để nhớ về cội nguồn, để tri ân công đức tổ tiên, tri ân các anh hùng liệt sĩ đang được các bậc Tăng Ni, Phật tử ngày đêm khói hương nghi ngút trong chùa, đã chứng kiến lớp lớp các thanh niên trai tráng của ba xã từ đây lên đuờng giết giặc.

Theo lịch sử Phật giáo huyện Trực Ninh thì Năm 1770, năm Cảnh Hưng thứ 30 đời Vua Lê Hiến Tông, chuyển chùa Ninh Cường từ thôn Thái Học sang đất thôn Đề Thám xã Ninh Cường (gồm ba xã như ngày nay là Trực Cường, Trực Phú, Trực Thái).

  Đất này do ông Trần Quang Hoa làm quan trong triều cúng 4 mẫu để làm  chùa, trên bia công đức có ghi:

“Đất này từ cụ Trần Quang
Hằng tâm hằng sản cúng dàng thi công”

  Ninh Cường trước đây là xóm Đông Cường của xã Quần Anh (Hải Anh), thực ra đây là đất Tây Quần Anh nên đặt tên là An Cường, sau đổi là Ninh Cường (An là Yên và Ninh cũng là Yên). Từ khi tách khỏi Quần Anh, cho đến khi cách mạng thành công mới chia làm 3 xã như ngày nay.

Khi chuyển chùa về đất Đề Thám cũng xây 3 gian, rồi xây thêm 7 gian và phủ thờ Mẫu, đền thờ thánh quan Vân Trường (trong điển tích Trung Hoa).

Cũng theo lịch sử Phật giáo huyện Trực Ninh: Năm 1938 tháng 6 ngày 26 khánh thành chấn hưng Phật giáo xã Ninh Cường, Nam Định. Trưởng ban bên tăng là sư cụ trụ trì bản chùa, trưởng ban tại gia là ông Nguyễn Văn Hưng. Hội trưởng Nguyễn Năng Quốc, các ông Bùi Kỷ, Trần Tuấn Khải thư ký hội trưởng và sư cụ Đương gia chùa Quán Sứ, ông Phạm Đình Hồ chánh đại lý chấn hưng Phật giáo Nam Định về dự.

Năm 1948: trong năm nhiều chùa ở huyện Trực Ninh trở thành cơ sở giao liên, tiếp tế, thông báo tình hình địch, nuôi dấu cán bộ Việt Minh quyên gúp tài vật lực… hoặc là cơ sở của các đoàn thể cách mạng. Nhiều tăng ni Phật tử đã bí mật tham gia kháng chiến. Trong thời kỳ này nhiều chùa bị tàn phá, có không ít tăng ni bị bắt giam hoặc bị sát hại. Nhân dân Ninh Cường cùng với nhà sư trụ trì chùa Phúc Ninh cũng đã vượt qua muôn ngàn khó khăn gian khổ. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, chính quyền, nhân dân khôn khéo quả cảm bám đất, bám làng trong mọi tình huống gay go nguy hiểm, chống lại mọi thủ đoạn lùng sục bắt bớ, tra tấn dã man và âm mưu thâm độc của kẻ địch chia rẽ nhân dân lương giáo, góp phần cùng cả nước đưa cuộc kháng chiến đên thắng lợi.

Tại chùa Ninh Cường (Phúc Linh Tự) nhà sư Tâm Miễn đã tham gia kháng chiến cùng các thanh niên trong xã. Chùa là cơ sở bảo vệ cán bộ Việt Minh trong kháng chiến chống Pháp. Dưới gốc đa cổ thụ trong chùa là hầm bí mật nuôi dấu cán bộ, chôn cất tài liệu vũ khí, sân chùa là nơi tập trung luyện tập của bộ đội và dân quân du kích. Hoà bình lập lại nhiều năm chùa là lớp học xoá nạn mù chữ, bổ túc văn hoá, Phổ thông cơ sở, phổ thông nông nghiệp và còn là nơi đóng kho thóc của chính phủ trong thời kỳ chiến tranh phá hoại của Mỹ. Chùa đã được nhà nước tặng thưởng Huân chương kháng chiến hạng ba và xêp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp quốc gia.

Chùa Ninh Cường, một công trình tín ngưỡng có từ lâu đời, nơi ghi nhận quá trình khai hoang lấn biển xây dựng quê hương mới của các dòng họ đã được suy tôn thuỷ tổ và thờ tại chùa là:

- Đặng Điều Công tự Phúc Nghi

- Đăng Huyền Công tự Nhân Phấn

- Cụ Nguyễn Đăng Khai

- Vũ Ngay tự Chánh Trực.

- Trần Tiên Công tự Phúc Tuỵ

Cùng với 11 tổ thuộc các họ đã có công lớn trong việc xây dựng quê hương đều được thờ ở tả ban và hữu ban của nhà thờ trong chùa, đó là các vị tổ:

- Bùi Đại Lang tự Du Hải

- Phạm Quý Công tự Viết Diêm

- Pham Quý Công tự Danh Vọng

- Đỗ Quý Công tự Hữu Bính

- Đăng Quý Công tự Phúc Tào

Cùng các vị dòng dõi các họ Nguyễn, Phan, Tạ, Hoàng, Mai , Đoàn và Trần.

Đến thập kỷ 90, ngôi chùa đã bị xuống cấp, được chính quyền, các cấp các ngành quan tâm, năm 1998 nhân dân các xã và quý khách gần xa phát tâm bồ đề, bản tự là hoà thượng Thích Thanh Hy cùng các đạo hữu, các bậc cao niên và tín đồ phật tử đã góp công góp của khắc phục tình trạng xuống cấp trầm trọng của di tích dựng lại chùa cảnh khang trang phần nào đáp ứng sở nguyện những ai tâm đức với thiền.

  Với một cổ tự quy mô hàng trăm gian toà ngang dãy dọc cũng còn phải tiếp tục tu sửa và xây dựng mới nhiều nhiều nhưng chẳng may HT Thích Thanh Hy không thể tự mình. Người kế vị trụ trì chùa là đại đức Thích Thanh Tùng đã thực hiện di chỉ của hoà thượng tiếp tục cùng dân làng lấp ao, vượt thổ, tạo lại khuôn viên, xây dựng vườn hoa, trồng nhiều cây cảnh to đẹp quý hiếm. Đặc biệt Chào mừng lễ  hội hướng về cội nguồn năm nay 2012 nhà chùa vừa hoàn thành hàng ngàn mét đường bê tông có chiều rộng từ 4 đến 8 mét mặt và sẽ tiếp tục làm nhà khách để phật tử thập phương về lễ phật có nơi ăn chốn nghỉ. Chùa cảnh ngày càng được khang trang, sạch cỏ đỏ đền là công lớn của bản tự và tăng ni phật tử. Nhân dân cũng cần phát tâm công đức hơn nữa dể xây dựng ngôi chùa Ninh Cường  của ba xã nơi đây thành danh lam thắng cảnh. Vì ngôi chùa không những là nơi  thờ Phật, thờ Tổ các dòng họ đã có công khai sáng và xây dựng mảnh đất này, thờ các người con của quê hương ba xã đã chiến đấu dũng cảm và anh dũng hy sinh để bảo vệ mảnh đất này, bảo vệ tổ quốc yêu quý của chúng ta. Vì  ngôi chùa làng nói chung và chùa Phúc Ninh nói riêng còn thực sự là trung tâm sinh hoạt tinh thần của cộng đồng dân cư góp phần ổn định đời sống nhân dân ở mỗi một vùng quê.


. Đăng ngày 04.04.2012 theo nguyên bản của tác giả từ Nam Định.
. TRÍCH ĐĂNG LẠI VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM .