HƯỚNG TỚI MỘT THẾ GIỚI
LÀNH MẠNH TRONG MINH TRIẾT

(KẾT)

VIII - TÌNH TRẠNG BÁO ĐỘNG VỀ ĐẠO ĐỨC CON NGƯỜI

Một nhà tư tưởng phương Tây đã nói: "Xét tổng quát thì con người ngày nay vẫn chưa hề thoát khỏi tình trạng dã man nguyên thủy". Tôi nhận thấy ngoài "tình trạng dã man" (rất độc ác, vô nhân đạo), con người ngày nay còn mắc thêm rất nhiều thói hư tật xấu và bệnh hoạn. Các chứng bệnh tâm thần (như stress, khủng hoảng nhân cách, nghiện ngập, nghiện xăm hình, mê tạo lại hình dáng cơ thể…) và các loại tệ nạn xã hội như ma túy, cờ bạc, mafia, mãi dâm, cưỡng dâm, trộm cướp, lừa đảo, làm hàng giả, giết người, côn đồ, bạo lực, khủng bố, tống tiền… có thể thấy nhan nhản khắp mọi nơi. Chưa bao giờ số người mất tính người và hiện tượng vi phạm pháp luật lại nhiều như thế. An ninh xã hội bị báo động đến nỗi tổ chức Interpol bắt buộc phải ra đời để ngăn chặn. Thời đại chúng ta từng xảy ra hai cuộc ném bom nguyên tử, nạn diệt chủng với người Do Thái, người Khơ Me, và bây giờ là rất nhiều loại hành vi dã man gieo rắc tai họa cho con người (như nạn khủng bố bằng đánh bom tự sát).

Nguyên nhân nào khiến nhân cách đạo đức của con người lại có những biểu hiện thụt lùi như thế? Theo tôi, bên cạnh nguyên nhân nghèo đói ở các nước nghèo và lạc hậu, chính sự bạo phát không bị kiềm chế của những dục vọng vật chất trong thời hoàng kim của vật chất đã làm nảy sinh một phản tác dụng: để thỏa mãn những dục vọng không có giới hạn về vật chất, con người sẵn sàng vứt bỏ và chà đạp lên những chân giá trị về tinh thần, tình cảm và đạo đức của loài người đã được đúc kết trải nhiều ngàn năm. Vì hiểu rõ cái mặt trái ấy mà nhà tư tưởng H. Miller viết: "Về tinh thần, tôi là một kẻ triệu phú" để tương phản với những người tự đắc rằng họ là triệu phú tiền bạc. Còn Thánh Augustin thì viết: "Bạn nhìn những người vĩ đại của thế gian: họ mang theo gì từ giường chết?".

Cổ kim, hầu như tất cả các danh nhân của nhân loại đều sống nghiêng hẳn về những giá trị tinh thần. Bởi vậy tôi nghĩ rằng những người mà số phận ưu đãi ban cho sự giàu có hãy nên cảnh giác với cái mặt trái của sự giàu có ấy. Nếu giàu có hãy nên chia sẻ với đồng loại còn nghèo khổ. Tôi mến phục nhà tỉ phú Carnegie vì sự thăng bằng trong con người ông đối với hai loại giá trị vật chất và tinh thần.

VÀI Ý KIẾN VỀ GIẢI PHÁP:

Đạo đức con người được tạo thành qua quá trình chung sống lâu dài của một cộng đồng trong mọi lĩnh vực như lao động sản xuất, bảo vệ tổ quốc, giáo dục, sinh hoạt văn hoá, tôn giáo, giao tiếp xã hội… Nội dung của đạo đức là thành quả của sự đúc kết những kinh nghiệm tốt đẹp từ mối quan hệ giữa con người với con người, có ý nghĩa to lớn trong việc duy trì nền nếp, truyền thống, sự trong sạch và an toàn của một xã hội và đảm bảo cho xã hội ấy vươn tới tương lai một cách vững chắc. Đạo đức tạo nên phẩm chất, nhân cách của mỗi công dân, cho nên đạo đức là nền tảng tinh thần sâu xa nhất trong lòng mỗi dân tộc. Vì vậy, một xã hội hoặc một thời đại mà đạo đức bị xuống cấp, bị suy đồi, là một xã hội, một thời đại đang đi đến chỗ suy thoái và sụp đổ.

Hiện nay, để cứu vãn một số khá đông người đang đứng trước vấn nạn đánh mất tính người và gia tăng thú tính (như giết người không ghê tay), nhất thiết phải thực hiện toàn bộ những đề xuất mà tôi đã trình bày ở các phần trên: khắc phục nạn nhân mãn, khôi phục môi trường trái đất, cắt giảm sản xuất công nghiệp và vũ khí, phân bố lại dân cư, khôi phục nền sản xuất nông nghiệp tư nhân, thực hiện cạnh tranh lành mạnh, giải quyết một cách hoà bình những bất đồng quan điểm, tạo dựng sự cân bằng giữa hai phạm trù vật chất và tinh thần ở con người, điều tiết tiêu dùng, loại bỏ lối sống nhanh trái với nhân bản…

Các nhà lãnh đạo các quốc gia và quốc tế cần phải trung thực nhận thấy rằng mình chỉ có thể có được tối đa chừng phân nửa lượng trí tuệ tổng thể cần thiết để hoạch định chiến lược phát triển lâu dài cho quốc gia mình cũng như cho thế giới. Vì vậy họ cần có bên mình những bậc thầy minh triết (những tư tưởng gia) luôn chỉ ra những chỗ sai lầm và tham gia đóng góp cho họ những ý kiến đúng đắn nhất. Bản thân những nhà lãnh đạo ấy cũng phải tự trau dồi về tư tưởng chứ không thể đơn thuần là những người điều hành bộ máy hành chính.

Trong lịch sử loài người đã từng có những nhà lãnh đạo ưu tú. Tâm trí của nhân loại không bao giờ phai mờ tên tuổi của những nhà lãnh đạo quốc gia như Pierre đại đế (nước Nga), Washington, Lincoln (nước Mĩ), Trần Nhân Tông và Lê Thánh Tông (Việt Nam), Tôn Trung Sơn (Trung Hoa), Mahatma Gandhi (Ấn Độ)… bởi họ đã trở thành những tấm gương chói lọi cả về trí tuệ lẫn đạo đức, là những thánh nhân của dân tộc mình và cả những dân tộc khác.

Phải là những bậc thánh nhân như họ mới có đủ tư cách và năng lực để mở đường cho dân tộc mình và cả loài người đi theo con đường sáng của chân lí hướng đến một tương lai thật sự tốt đẹp.

Được sự dẫn dắt của những vị lãnh tụ ưu tú ấy, nhân dân sẽ dễ dàng nhận ra những bất cập của mình, sẽ nhận ra chân lí của cuộc sống, sẽ hoan hỉ dũng cảm rèn luyện, hoàn thiện bản thân, và sẽ mang hết khả năng đóng góp vào sự nghiệp chấn hưng, phát triển dân tộc mình và nhân loại.

Khởi thảo: 2007

© Tác giả giữ bản quyền.
. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả gởi từ SaìGòn ngày 13.10.2011.
. Trích đăng lại vui lòng ghi rõ nguồn newvietart.com