KỶ NIỆM 84 NĂM NGÀY MẤT CHÍ SĨ LƯƠNG VĂN CAN (1854-2011)

1. Tường Thuật về Lễ Công bố Giải Thưởng Tài Năng Lương Văn Can
2. Tại sao Lương Văn Can được coi là Doanh Nhân Tiêu Biểu ?
3. Một số hình ảnh, dư luận báo chí, các đối trướng về đám tang Cụ Lương
1- Lễ Công Bố GIẢI THƯỞNG TÀI NĂNG LƯƠNG VĂN CAN, một tin vui cho giới sinh viên.
Tháng 3-20100 vừa qua,nhân buổi lễ Trao Học Bổng LƯƠNG VĂN CAN hàng năm cho sinh viên của một số trường Đại học ở TP HCM và các tỉnh Nam Bộ của Báo Saigon Doanh Nhân, CLB Doanh Nhân Saigon dã kết hợp công bố lần đầu tiên GIẢI THƯỞNG TÀI NĂNG LƯƠNG VĂN CAN, một tin vui cho giới sinh viên.
Buổi lễ diễn ra rất hoành tráng tại Nhà Hát Hòa Bình Q.10, TP HCM vào sáng ngày 03-3-2011, với sự hiện diện của đông đảo các đại diện chính quyền, các nhà Sử Học lớn,các doanh nhân lớn ,các nhân sĩ trong nước cùng các sinh viên và các bậc phụ huynh,tất cả có đến hàng ngàn người.
- Giải Thưởng Tài Năng LƯƠNG VĂN CAN nhằm vào đối tượng các sinh viên của 21 trường ĐẠI HỌC TP HCM, Cần Thơ và Tiền Giang ( xem danh sách và chi tiết thể lệ trên mạng www.doanhnhansaigon.vn )
- Mục đích là tạo điều kiện cho các sinh viên có cơ hội nắm bắt, trau giồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng kinh doanh và hướng tới những sáng kiến độc đáo để làm giàu cho đất nước.Cuộc thi được thể hiện qua nhiều giai đoạn với 3 tiêu chí xét chọn:
1/ Sinh viên đạt giải cuộc thi Tìm hiểu Lương Văn Can
2/ Ngoại Ngữ lưu loát.
3/Có dề án kinh doanh tốt được hội đồng xét duyệt của nhà trường đánh giá xét chọn.
- Cách thức chọn giải
- Mỗi trường 10 sinh viên/năm không phân biệt cấp lớp
- Trị giá giải thưởng: 10.000.000 VND/giải/sinh viên.
- Dự kiến sẽ tổ chức tại 20 trường (đính kèm)trong năm 2011.
- Tổng số sinh viên đạt giải thưởng : 100 sinh viên.
Chia làm 2 quý (2 đợt ) : 50 sv/đợt

2-Tại sao LƯƠNG VĂN CAN được coi là Doanh Nhân Tiêu Biểu?
Một số phụ huynh và sinh viên thắc mắc tại sao lại lấy tên Lương Văn Can đặt cho giải thưởng Tài Năng này? Ông chỉ là một nhà Nho cách mạng chống Pháp đầu TK20, Lương Văn Can đâu phải là một doanh nhân tài ba? Thậm chí một số hậu duệ của họ Lương khi nghe Lương Văn Can được tôn vinh là ‘Người Thầy của giới Doanh Nhân”, thay vì lấy làm vinh dự, đã không mấy hài lòng.Nhưng đó chỉ là trước đây, nay thì họ đã rõ
Nhân dịp Kỷ Niệm 84 năm ngày mất của Lương Văn Can , chúng tôi xin gửi đến bài viết KHI NHÀ NHO CÁCH MẠNG VIẾT SÁCH DẠY LÀM KINH DOANH (!) dưới đây mong được đóng góp thêm một số tài liệu chi tiết để các sinh viên cùng các bậc phụ huynh có thể tìm hiểu thêm về cụ Lương Văn Can.

KHI NHÀ NHO CÁCH MẠNG
VIẾT SÁCH DẠY LÀM KINH DOANH (!)

Mới nghe qua tưởng là nghịch lý, hay nhà nho này thất chí nên lẩm cẩm chăng? Nhưng không đây là những cuốn sách quý vừa được phát hiện sau ¾ thế kỷ vẫn còn được các doanh nhân chân chính thời nay đem ra tham khảo. Một số doanh nhân ở Tp. Hồ Chí Minh đã đúc tượng Cụ để tôn vinh.

Trong lịch sử đấu tranh chống thực dân Pháp của dân tộc, tên tuổi của Cụ Lương Văn Can đã gắn liền với Đông Kinh Nghĩa Thục, ngôi trường do Cụ cùng một số nhân sĩ yêu nước Hà Thành sáng lập (1907) và Cụ được tôn làm Thục Trưởng. Nơi đây cũng là một cơ sở của một phong trào yêu nước chống thực dân Pháp lan rộng cả ba miền đất nước và hải ngoại thời bấy giờ.

Viên ngọc qúy của họ Lương tưởng đã nằm yên trong Viện Bảo Tàng Lịch Sử từ nhiều thập kỷ qua, nay bỗng dưng dưới ánh sáng của thời đại, nó lại “lên nước” và được phát hiện thêm mặt thứ hai đang lung linh chiếu sáng… Cụ thể là gần đây,ngày 13-10-2006, Cụ Lương Văn Can đã được Phòng Thương Mại và Công Nghiệp Việt Nam truy tặng danh hiệu Doanh Nhân Tiêu Biểu, do sự kiện sau dây ;

Những cuốn sách bàn về việc kinh doanh và đạo làm giàu của thương giới như “Kim Cổ cách Ngôn”, “Thương Học Phương Châm” mà Cụ đã biên soạn trong thời gian an trí tại Nam Vang (Phnompenh) còn lưu giữ dưới dạng bản thảo tại Thư viện Khoa học Trung ương và gia đình, gần đây đã được các nhà sử học phát hiện đem ra nghiên cứu. Họ tìm thấy ở đó những bí quyết và phương châm về kinh doanh qúy báu - một đạo làm giàu chân chính không chỉ áp dụng cho thương nhân Việt Nam thời bấy giờ mà còn có thể hữu ích cho giới doanh nhân chân chính thời nay trong sứ mạng làm giàu đất nước.

Kể cũng là một điều hy hữu khi ở đầu thế kỳ 20, nền kinh tế đất nước còn phôi thai, một nhà nho suốt đời chỉ chuyên dạy học và làm cách mạng, về già lại viết nên những cuốn sách dạy thương mại kinh doanh mà nay các doanh nhân trong nước ở thời đại “kinh tế internet” còn phải đem ra nghiên cứu…

Trong bài viết: “Lương Văn Can - Người thầy của giới doanh thương” đăng trên Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn - Số Xuân 2003, tác giả Thư Hoài, sau khi trích dẫn một phần nội dung sâu sắc của những cuốn sách này đã kết luận: “Hơn 70 năm trước, một nhà cách mạng xuất thân từ Nho học, chẳng qua một trường lớp kinh tế nào lại viết sách dạy buôn bán, đó cũng là một điều lạ lẫm. Càng ngạc nhiên hơn nữa khi những lậpluận, phân tích và kiến thức trình bày trong đó rất sắc sảo, cụ thể khác với kiểu tư duy trừu tượng, xa thực tế và quan niệm cổ hủ của phần lớn tri thức khoa bảng thời đó...

Song còn một điều đáng làm ta ngạc nhiên hơn. Nếu chúng ta biết được hoàn cảnh vô cùng khắc nghiệt của tác giả, chắc nhiều người trong chúng ta sẽ tự hỏi: nghị lực phi thường nào đã giúp một nhà cách mạng ở bước đường cùng hoàn thành những cuốn sách qúy giá này? Trước đòn đánh ác liệt của thực dân Pháp nhằm vô hiệu hóa cả một hệ thống phong trào cách mạng trong và ngoài nước, Đông Kinh Nghĩa Thục bị tan rã, các lãnh tụ bị bắt hàng loạt, người bị tử hình, kẻ tù đày biệt xứ hay quản thúc tại chỗ. Riêng Cụ Lương còn chịu thêm nỗi đau đớn là những cái chết liên tiếp của 3 người con trai ưu tú: Lương Trúc Đàm, Cử Nhân trong ban sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục, mất năm 1908 (29 tuổi); Lương Nghị Khanh, Tú tài, Đông du; mất năm 1916 (28 tuổi); Lương Ngọc Quyến, khởi nghĩa Thái Nguyên 1917 (32 tuổi). Hai người con trai kế tiếp cũng mất vào mấy năm sau. Ở tuổi ngoại lục tuần, trước thất bại và nỗi đau lớn lao ấy - cái cảnh tre chưa tàn măng đã lụi hàng loạt - tưởng Cụ còn đâu hơi sức để tự vực dậy, đành buông trôi những tháng năm tàn vô vọng trên đất khách, làm thơ yếm thế, than vãn cho đất nước – Nào ngờ đâu ở con người điền đạm mà ý chí sắt đá ấy, ngọn lửa thiêng không bao giờ tắt! Chưa rửa được nhục nước, Cụ đâu dễ ngồi yên. Nhìn lại con đường phục quốc bỏ dở dường như Cụ cũng thấy được một phần nguyên nhân thất bại: dân ta rất giàu lòng dũng cảm, nhưng đất nước ta lại quá nghèo! Và Cụ đã khẳng định để dân giàu nước mạnh không gì bằng thương mại. Trong lời tựa của “Thương Học Phương Châm” Cụ đã viết: “Đương buổi thế giới cạnh tranh này, các nước phú cường không đâu là chẳng đua tài thi sức ở trong trường thương chiến, văn minh càng tiến bộ, buôn bán càng thịnh đạt. Việc buôn bán thịnh suy có quan hệ đến quốc dân thịnh suy như thê, ta há nên coi thương xem khinh sao được?”. Với một cái nhìn tổng hợp và khoa học về một nền thương học hoàn chỉnh. Cụ đã nêu lên những đề mục cơ bản: Tư bản (vốn đầu tư), Tổ chức sự buôn, Tính toán, Sổ sách, Thư từ, Thương hiệu, Thương tiêu, Thương địa, Thương điểm, Bày hàng, Quảng cáo, Giao tế tiếp thị, Điều lệ nhà băng… quả là những điều mà các doanh nhân thời nay cần quán triệt.

Với đầu óc khoa học, Cụ đã phân tích nguyên nhân không phát triển của nền kinh tế và thương mại ở nước ta bằng cách nêu ra 10 điểm:

1. Không có thương phẩm

2. Không có thương hội

3. Không có tín thực

4. Không kiên tâm

5. Không có nghị lực

6. Không biết trọng nghề

7. Không có thương học

8. Kém đường giao thiệp

9. Không biết tiết kiệm

10. Khinh nội hóa

Quả là một cái nhìn vừa sâu sắc vừa bao quát của một nhà kinh tế học, ít ai ngờ được ở một nhà nho thời bấy giờ. Và cũng thật nực cười khi xã hội ta thời đó xếp thương giới vào hàng thấp nhất trong tứ dân (sĩ, nông, công, thương) thì nhà Nho sĩ của ta lại đưa họ lên hàng đầu với sứ mạng nắm vận mệnh thịnh suy của đất nước, một quan niệm đổi đời tiến bộ ở thời phong kiến.

Nhưng làm giàu phải có đạo đức. Mới nghe qua tưởng là mâu thuẫn, vì nhiều người cho rằng làm giàu trên thương trường cần phải có mánh khóe, làm sao để thu lợi được nhiều. Thậm chí nhiều người còn khẳng định “Thật thà đừng ra buôn bán”. Ngay cả thời nay, cái câu “Khách hàng là Thượng đế” cũng chỉ là vì lợi ích cho mình – đạo đức giả. Nhưng đạo đức mà Cụ Lương muốn nêu lên ở đây là đạo đức thực – đó là một phần nội dung cơ bản của cuốn “Kim Cổ Cách Ngôn”. Trong khi một số danh Nho có quan niệm xem thường tiền bạc của cải thì Cụ đã nhấn mạnh “Của cải là sự sống của con người, Chính vì vậy, khi dùng của cải phải xem nguồn gốc của nó có trong sáng, có hợp nghĩa không…” Và trong việc kinh doanh Cụ đã nêu lên phương châm “Kinh doanh phải hiếu nghĩa”… “Bí quyết thành công của nhà kinh doanh là trung thực – nghĩa là nguồn lợi thu về phải theo lẽ tự nhiên, không vì lợi ích mà làm điều xằng bậy hoặc phiêu lưu mạo hiểm… Lại có người kinh doanh chuyên mua thừa bán thiếu, làm hàng giả để đánh tráo hàng thật, cũng bởi lòng tham không cùng. Xét kỹ ra, người ta giàu nghèo ở tâm đức, ở lòng ngay thẳng, khoan hậu với người, đây cũng là phép thuật kinh doanh vậy!...

Vì sao nhà Nho sĩ của chúng ta có được những kiến thức về kinh doanh uyên bác này? Thực ra kế hoạch “Chấn Hưng Công Thương” cũng là một phần của Đông Kinh Nghĩa Thục (xem Đông Kinh Nghĩa Thục của Nguyễn Hiến Lê – NXB Lá Bối 1968). Nhưng việc thực hiện trong nước do các nhà Nho tâp sự cùng các thương gia yêu nước chưa đi đến đâu thì Đông Kinh Nghĩa Thục đã bị đóng cửa. Thế là trong những ngày tưởng là vô vọng trên đất khách ấy trong khi các lãnh tu khác đã bó tay bỏ cuộc thì bất chấp tuổi già sức yếu, Cụ đã quyết định bắt tay vào một giai đoạn mới của con đường phục quốc còn dài. Ngay từ những ngày đầu ở Nam Vang, Cụ đã sai gia nhân đi nghiên cứu thị trường rồi kín đáo liên hệ với các thương gia trong nước. Chẳng bao lâu với sự trợ giúp của Cụ bà tức Bà Cử Can ở Hà Nội, một người có tiếng đảm đang trong thương doanh từng cống hiến tài sản cho cách mạng, Cụ đã thiết lập được một đường dây thương mại bí mật xuyên Việt Miên. Theo bà Lương Thị Trác, cháu nội Cụ Lương kể lại, các đơn đặt hàng thời ấy đều được gửi đi dưới dạng những bức điện tín bằng tiếng lóng. Từ mặt hàng - thượng vàng hạ cám - cho đến giá cả số lượng đều được ký hiệu bằng những tiếng lóng. Các thương gia ở Hà Nội nhận được đều phải mang đến cho Cụ Bà giải mã. Và ở Sài Gòn cũng một đường dây tương tự. Sau đây người viết xin trích sao (photo) một phần bài viết của một thương gia ở Sài Gòn đăng trên Đông Pháp Thời báo (do Trần Huy Liệu làm chủ bút) để đọc giả thấy được việc làm của Cụ cùng lòng yêu nước nồng nhiệt của các thương gia thời bấy giờ.

Đến đây hẳn không ai còn ngạc nhiên khi một trí thức khoa bảng từng lãnh đạo một phong trào cách mạng lớn, thất bại trong đấu tranh, trở về già lại viết nên những cuốn sách dạy làm thương mại đầy kinh nghiệm và kiến thức uyên thâm. Âu cũng bởi ở con người Chí sĩ kiên cường ấy, dù trong thất bại đắng cay vẫn nấu nung niềm khao khát không nguôi, sao cho non sông này sớm thoát khỏi cảnh tăm tối, để con cháu đời sau sẽ được sống tự do trên một đất nước giàu đẹp. Ước nguyện ấy của cụ ngày nay đã được con cháu thực hiện và đang vươn tới đỉnh cao.

Thế là sau ¾ thế kỷ ngủ yên, Cụ Lương Văn Can lại được đánh thức dậy để cùng thế hệ (chắt, chít) hôm nay bắt tay vào một cuộc chiến không kém phần cam go “cuộc chiến chống đói nghèo, đưa đất nước đi lên giàu đẹp”.

So với cuộc chiến chống thực dân Pháp năm xưa mà nhiều thế hệ đã phải trả bằng xương máu, cuộc chiến hôm nay bề ngoài tưởng chừng không có gì là gian nan khắc khổ, nhưng thực sự không kém phần hiểm nguy. Bởi “thương trường là chiến trường”, các “tướng lãnh” hàng đầu chỉ cần thiếu kinh nghiệm sơ suất một chút là có thể đi đến phá sản như chơi, sự nghiệp tiêu tùng, kéo theo cả một “đoàn quân thất trận” liểng xiểng điêu đứng!

Đã vậy, trong cuộc chiến hôm nay, giữa thời kinh tế mở cửa, kẻ địch luôn dễ dàng trà trộn vào hàng ngũ ta để phá hoại, và khi chúng được phát hiện thì đã quá muộn. Chúng không những làm nghèo đất nước mà còn gây những tổn thương tinh thần, làm mất niềm tin của nhân dân.

May thay, bên cạnh những mặt tiêu cực tác hại nói trên người ta đã thấy xuất hiện những điển hình doanh nhân trẻ tài ba, làm giàu cho đất nước bằng những sáng kiến độc đáo, với lòng nhiệt thành trong sáng, với khát vọng đưa đất nước lên vị trí sánh vai cùng cường quốc năm châu. Họ xứng đáng được nhà Nước nâng đỡ, đề cao và phong tặng những danh hiệu cao quý để nêu gương sáng trong giới doanh thương cùng cả nước. Một điều đáng phấn khởi cho giới doanh nhân trẻ cũng như cả nước là Hội Doanh Nghiệp Trẻ TP.HCM từ nhiều năm nay vẫn duy trì hoạt động, kết nạp thêm nhiều thành viên và hàng năm được nhận những giải thưởng “Nhà Doanh Nghiệp Trẻ Xuất Sắc” do Nhà Nước trao tặng.

Dù sao, một đường lối tư tưởng đứng đắn, một đạo làm giàu chân chính và lòng yêu nước thiết tha sẽ là kim chỉ nam cần thiết cho những “chiến sĩ” đang xông pha ngoài trận tuyến đưa đất nước đi lên giàu đẹp. Còn nhớ gần đây, nhà sử học Dương Trung Quốc cũng đã nêu lên những điểm ưu việt của 2 cuốn sách “Kim Cổ cách Ngôn” và “Thương Học Phương Châm” trong bài viết “Đạo làm giàu của doanh nhân” mà ông cho rằng rất cần thiết cho giai đoạn hiện nay của đất nước (Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp ngày 19-4-2001).

Nên chăng “Kim Cổ Cách Ngôn” và “Thương Học Phương Châm” sẽ được in ra và phổ biến rộng rãi để mọi người quan tâm đến nền kinh tế đất nước, nhất là các sinh viên trường Đại Học Kinh Tế, Cao Đẳng Thương Mại và các nhà doanh nghiệp trẻ cùng ôn cố tri tân?



© Tác giả giữ bản quyền.
. Đăng ngày 01.08.2011 theo nguyên bản của tác giả từ Sài Gòn.
. TRÍCH ĐĂNG LẠI VUI LÒNG GHI RÕ NGUỒN NEWVIETART.COM .