Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Ivan Turghenev (1805-1883)






3 Truyện Ngắn của Ivan Turghenev








GÃ ĐẦN


Ngày xửa ngày xưa có một gã đần.

Một thời gian dài gã sống sung túc, no đủ, nhưng dần dà những lời đồn đại bay đến tai gã, rằng ở khắp mọi nơi gã nổi danh là kẻ đốn mạt đần độn.

Gã đần bối rối và bắt đầu rầu rĩ nghĩ ngợi về chuyện làm thế nào chấm dứt được những lời đồn đại kia.

Một ý tưởng đột nhiên lóe sáng, cuối cùng, cái trí óc bé nhỏ tăm tối của gã... Và gã, không một giây trễ nải, đem cái ý tưởng kia ra thực thi.

Một người quen gặp gã đang đi trên phố - và người ấy lên tiếng ca ngợi một họa sĩ vốn lừng danh...

- Xin ông thôi đi cho! - gã đần thốt lên. - Họa sĩ này từ lâu được xếp vào kho lưu trữ rồi... Ông không biết chuyện ấy ư? Vậy mà tôi không ngờ điều đó lại ở trong ông... Ông - là người lạc hậu rồi.

Ông người quen sợ hãi - thế là lập tức đồng ý với gã đần.

- Hôm nay tôi vừa đọc xong một cuốn sách tuyệt vời! -một ông người quen khác nói với gã đần.

- Xin ông thôi đi cho! - gã đần thốt lên. - Ông không thấy xấu hổ hay sao? Cuốn sách ấy chẳng là cái thá gì cả; từ lâu người ta đã phẩy tay vứt nó đi. Thế ông không biết gì ư? Ông quả là người lạc hậu.

Và cả ông người quen này cũng hoảng sợ - và đồng ý ngay với gã đần.

- Ông bạn N.N. của tôi là con người mới tuyệt diệu làm sao kia chứ! - Ông người quen thứ ba này nói với gã đần. - Đấy mới là một tạo vật cao thượng thực sự!

- Xin ông thôi đi cho! - gã đần thốt lên. - N.N. là tên đê tiện hiển nhiên! Hắn tước đoạt cả họ hàng ruột thịt của hắn. Ai mà còn không biết điều ấy! Ông - quả là người lạc hậu

Ông người quen thứ ba cũng sợ hãi - và đồng ý với gã đần, từ bỏ người bạn mình.

Và bất cứ người nào mà được khen ngợi trước gã đần - gã đều đưa ra lời phán quyết tương tự.

Có chăng là đôi khi thêm cả một lời trách móc:

- Thế mà ông vẫn còn tin vào thần tượng ư?

- Người bẳn tính! Hay gắt gỏng! - Mọi người quen biết bắt đầu bình phẩm về gã đần. - Nhưng phải nhận bộ óc ông ấy thật ghê gớm.

- Và lời lẽ mới sắc sảo! - những người khác bổ sung thêm. - Ôi, ông ta là một đại tài!

Kết cục bằng việc một ông chủ một tờ báo đã đề nghị gã đần phụ trách bộ phận phê bình ở báo ông ta.

Thế là gã đần bắt đầu phê phán mọi người và mọi chuyện, không mảy may thay đổi cung cách, cũng như những lời hò hét của mình.

Bây giờ gã ta, một thời phê phán chống lại các thần tượng, - thì bản thân gã trở thành thần tượng - còn giới trẻ sùng kính gã - và sợ hãi gã.

Mà cũng phải thôi, đám trai trẻ đáng thương biết làm sao khác được? Cho dù có không đi theo, nói chung là như thế, sùng kính gã... nhưng như thế thì, kẻ không sùng kính - rơi vào hạng người lạc hậu!

Những kẻ ngu đần sống giữa đám hèn nhát.


Tháng Tư năm 1878


CUỘC GẶP GỠ CUỐI CÙNG 1


Đã có một thời hai chúng tôi là bạn gần gụi, thân thiết của nhau. Nhưng đến một thời điểm chẳng lành - thế là hai chúng tôi chia tay như những kẻ thù.

Qua đi nhiều năm tháng... Và một lần, trên đường đi rẽ vào một thị trấn, nơi anh ta sống, tôi được tin anh ta đang ốm nặng không phương cứu chữa và muốn được gặp tôi.

Tôi tìm đến chỗ anh ta, bước vào căn buồng của anh ta... Hai cái nhìn của chúng tôi gặp nhau.

Tôi khó khăn lắm mới nhận ra anh ta. Trời! Bệnh tật đã làm anh ta đến nông nỗi này ư!

Vàng vọt, khô héo, đầu hói trụi thùi lụi, với một chòm râu bạc thưa thớt, anh ta ngồi đó mặc mỗi một tấm áo thụng cố tình sẻ tà... Anh ta không còn sức mang nổi trên thân mình áo quần nhẹ nhất. Anh ta run rẩy chìa ra cánh tay gầy guộc thảm hại dường như bị dóc trơn hết, gắng gượng thều thào mấy lời không hiểu nổi - phải chăng là câu chào hỏi, hay lời trách móc, ai mà biết được? Tấm ngực trơ xương thoi thóp - và trên cặp mắt nhòe nhoẹt đôi tròng cháy sáng lên, hai giọt lệ ít ỏi, đau đớn chảy ra.

Trái tim tôi hụt hẫng. Tôi ngồi xuống chiếc ghế tựa bên cạnh anh ta - và bất giác cụp mắt nhìn xuống trước tình cảnh khiếp đảm và dơ dáy chừng ấy, và đưa tay ra.

Nhưng tôi cảm thấy, không phải bàn tay anh ta nắm lấy tay tôi

Tôi cảm thấy rằng ngồi giữa hai chúng tôi là một người đàn bà cao, lặng lẽ, trắng toát. Tấm vải bao trùm người đàn bà kín từ chỏm đầu đến gót chân. Cặp mắt của bà ta sâu hoắm, trắng nhợt nhạt không nhìn đi đâu, cặp môi nhợt nhạt, nghiêm khắc của bà ta không nói năng gì.

Người đàn bà này đã liên kết bàn tay hai chúng tôi. Bà ta đã làm hòa chúng tôi mãi mãi.

Phải. Thần chết đã làm hòa hai chúng tôi.


Tháng Tư năm 1878


ĐÔI CHIM BỒ CÂU


Tôi đứng trên đỉnh ngọn đồi thoai thoải, trước mặt tôi đồng lúa mạch đen đã chín trải rộng và rập rờn như mặt biển vàng, biển bạc.

Nhưng trên mặt biển này không có sóng gợn, không lan tỏa mùi hương, một cơn giông bão mạnh đang hình thành.

Bên cạnh tôi mặt trời đang còn chiếu rọi - bức bối và âm u, nhưng đằng kia phía sau biển lúa mạch đen, không quá xa lắm, một đám mây đen xám tụ lại cả một khối lớn chiếm nửa chân trời.

Mọi vật ngưng trệ, tất cả đều kiệt quệ mệt lử dưới ánh sáng điềm dữ của những tia mặt trời cuối ngày. Không nghe, không thấy một cánh chim nào. Thậm chí cả bầy sẻ cũng đã ẩn trốn biệt tăm biệt tích. Chỉ có ở gần đầu đó tầu lá ngưu bàng đơn độc xòe to kiên trì đập thì thụp.

Trên các bờ ruộng mùi ngưu bàng sực nức. Tôi đưa mắt nhìn khối mầu xanh hồ thủy... và trong lòng cảm thấy bồn chồn bất an. Nào, thì mau chóng, mau chóng bắt đầu đi (- một ý nghĩ thoáng hiện), - hỡi con rắn vàng lóe sáng lên, đội lên tiếng sấm! Khởi động đi, loan truyền đi, tưới nước xuống, hỡi đám mây đen hung dữ, chấm dứt đi cơn bải hoải chán chường!

Nhưng đám mây đen không chuyển động. Vẫn như cũ nó đè nặng mặt đất lặng tờ... và chỉ dường như nở ra với lại tối thêm.

Và kia kìa trên nền trời một màu duy nhất xanh lơ một vật gì nhịp nhàng và khoan thai chợt hiện ra; không biết có phải một chiếc khăn trắng hay một cục tuyết. Thì ra một con chim bồ câu trắng bay từ phía trong làng ra.

Nó bay, cứ bay thẳng, bay thẳng... và mất hút sau cánh rừng.

Chỉ sau mấy giây lát, - vẫn trạng thái tĩnh lặng nghiệt ngã... Nhưng nhìn kìa! Bây giờ đã là hai tấm khăn chấp chới, hai nắm tuyết lao trở lại, ấy là hai con chim bồ câu trắng bay nhịp nhàng về nhà.

Và rồi, cuối cùng, cơn giông bão bùng ra - thế là cuộc giải trí bắt đầu!

Tôi ba chân bốn cẳng kịp chạy về tới nhà. Gió rít lên, lồng lộn như điên cuồng, những đám mây lung tung, sà thấp, dường như bị xé bung ra từng cụm lao đi vùn vụt, mọi vật quay cuồng, xáo trộn, trận mưa rào quất mạnh, chao đảo thành cột nước đáp trả, những vệt chớp chói lòa ánh lửa xanh lè, sấm dậy như súng thần công bắn ra, trời đất sặc mùi lưu huỳnh...

Nhưng dưới mái hiên nhà, trên mãi thành cao nhất của khung cửa sổ khô ráo, đôi chim bồ câu trắng đứng nép bên nhau - Chính con chim đã bay đi đón bạn về, và con chim đã được dẫn về, có thể, là đã thoát được cơn nguy biến chết chóc.

Đôi chim cùng sù bộ lông lên - và con nọ choàng chạm cánh con kề bên.

Chúng thật hạnh phúc! Và cả tôi cũng thấy tuyệt vời, đưa mắt nhìn chúng... cho dù tôi chỉ có một thân một mình, một thân một mình - như bao lâu nay.

Tháng Năm 1878


1 Cuộc gặp gỡ cuối cùng: nói về việc tác giả lần cuối cùng gặp lại nhà thơ Nikôlai Alekseevits Nekracov (1821-1878) sắp sửa qua đời, thời trẻ hai người từng là bạn bè và cộng sự thân thiết, nhưng sau đó đã cãi nhau do mâu thuẫn kịch liệt về hệ tư tưởng trong quan hệ với các nhà văn cách mạng dân chủ Nga N.Dolerolưubov (1836-1861), và A.Tsernưshevski (1828-1889)


                chuyển dịch


VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004