Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới





Tửu Phùng Tri Kỷ








Thật vô cùng may mắn, cho đến bây giờ đang ở cái lứa tuổi sắp bước tới U80, tôi vẫn chưa thấy có cái chuyện ăn không ngon, ngủ không được. Nói như vậy chắc chắn bà con sẽ “ném đá” cho bể mặt, cho rằng “nổ” rồi tặng cho một câu “danh ngôn truyền thống”: “Bẩy mươi chưa đui chưa què chớ có khoe rằng lành”. Quả thật tôi không dám khoe, nhưng vì tôi đã thấy có một số bạn bè cùng tuổi càm ràm ăn uống không thấy ngon lành gì cả. Mấy người này nhà giàu có, vợ tuy cũng cao tuổi nhưng cũng còn sức ra chợ mua món ngon vật lạ về làm cho mấy cha ăn. Nghe mấy bà kể đến bữa thức ăn dọn lên “khói hương nghi ngút”, bà vợ giới thiệu:

- Sườn xào chua ngọt nè anh, em nấu mềm lắm.

Phần giới thiệu món ăn của bà vợ mới dễ thương làm sao!

Ông chồng từ từ huơ đũa lên chọc vào đĩa, gắp một miếng thịt nho nhỏ, cho vào miệng. Điệu bộ giống y chang con mèo Lucifer đang uống sữa trong phim hoạt hình Cinderella (Cô bé lọ lem) của Walt Disney. Ông nhai nhóp nhép một chút rồi phán một câu cũng rất “dễ thương”:

- Không bằng nhà hàng!

Rồi ông ăn hơn chén cơm cho có lệ rồi đi nghỉ trưa. Bà vợ nghĩ trong bụng: “Ừ. Cho ra nhà hàng ăn. Để đây tôi xử”. Và bà tiếp tục ăn một cách ngon lành. Nói vậy chứ chừng năm bảy bữa sau bà lại làm một món khác, rồi ông lại chê “không đúng ‘gu’ nhà hàng”, và bà tiếp tục chén phần còn lại. Kết quả là ông ngày càng già khụ, lưng bắt đầu còng xuống, trong khi bà vẫn khỏe mạnh tươi tắn.

Thực ra muốn ăn ngủ ngon lành thoải mái, nếu không có bệnh hoạn gì nặng nề phải kiêng cữ gắt gao đủ thứ, thì chỉ cần tập thể dục đều đặn và đúng cách, rồi ăn những món gì mình thích và ăn có điều độ, không cần phải cao lương mỹ vị, miễn là hợp với khẩu vị của mình. Từ chỗ ăn uống ngon lành như vậy sẽ dẫn đến việc ngủ nghê thoải mái vì không có gì căng thẳng trong cuộc sống kiên trì đeo bám.

Ngày nay có một số người cao tuổi có cuộc sống tương đối sung túc thường tìm đến những nơi có món ăn ngon, những món đặc sản cầu kỳ từ những con vật khó kiếm. Trong một lần đi công tác xuống Cần Thơ, tôi được bạn bè mời ăn món dơi quạ. Ăn xong một miếng thịt tôi phải buông đũa vì cảm thấy không thể dở hơn. Lần khác đi ra Bắc, tôi cũng không thấy ngon miệng khi được chiêu đãi món chả cá, vì không thưởng thức được mùi vị của rau thì là. Rồi thêm một lần đi công tác ra Huế, được giới thiệu món cơm hến. Ăn xong người bạn hỏi:

- Sao, được không?

- Được đó anh.

Nhưng trong bụng thực khách này chỉ cho 5 điểm trên 10. Đến khi vào Đà Nẵng thưởng thức món bò tái, thực khách ăn đến toát mồ hôi. Lời giải thích của thực khách vô cùng đơn giản: vì nó giống y chang món bê thui ở trong Nam.

Đến đây tôi thấy trong điều kiện ăn ngon của bậc đại tiền bối Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu gồm: “đồ ăn ngon, chỗ ngồi ăn ngon và người cùng ngồi ăn ngon”. Cần phải bổ sung cho điều kiện “đồ ăn ngon” là phải đúng theo khẩu vị của những người ở những vùng miền khác nhau. Cảm giác ăn ngon sẽ khiến thực khách thấy thức ăn hết lúc nào không hay và trong khi ăn thực khách phải nhai vội vã không cần biết rủi ro có thể cắn nhầm… lưỡi.

Tôi muốn đề cập thêm về điều kiện “chỗ ngồi ăn ngon” của tác giả bài thơ “Thề non nước”:

Nước non nặng một lời thề,

Nước đi đi mãi không về cùng non…(Tản Đà)

Trên đời này không thể có ai thiểu năng trí tuệ đến nỗi mời một người bạn phương xa vào “quán chửi” để ăn uống cho dù tại quán này có nhiều người vô ra ăn uống mỗi ngày. Không biết những người ngồi ăn kia nghĩ sao mà có thể bình tĩnh ngồi ăn không hề quan tâm đến bà chủ quán đang chửi vào mặt một bà khách vì bà nay đưa tờ giấy 500 ngàn bắt bả phải thối. Có lẽ họ nghĩ bà này chửi ai đó chứ có chửi họ đâu nên cứ thoải mái bỏ ngoài tai. Cũng không biết môn học marketing cần phải thay đổi như thế nào để phù hợp với tình huống chửi khách hàng như thế này.

Có lần tôi đi ăn hủ tiếu Nam Vang ở một quán bên vỉa hè cùng với nhóm bạn trong đó có cặp vợ chồng ở nước ngoài về. Người bạn muốn dẫn đến chỗ này vì anh ta cho rằng ở đây nấu ngon, nhưng anh ta không biết có hợp với khẩu vị của những người bạn mới tới không. Nể tình bạn bè mọi người cùng vô thưởng thức cho biết. Ngồi vào bàn rồi mọi ngưới mới thấy rằng chỗ ngồi không được thoải mái. Vì là quán lề đường nên bàn ghế ở đây thuộc loại mini, thấp, nên một người có chiều cao trung bình ngồi vào phải lùi xa ra khỏi bàn vì hai đầu gối đã ngang với mặt bàn, và một người bạn có cái “bàn tiếp hậu” hay còn gọi là cái bàn tọa hơi quá khổ phải nhồi nhét vào ghế giữa hai tay vịn. Một bà phục vụ khoảng trên bốn chục bưng hai tô hủ tiếu tiến đến. Khi đến gần bà kêu lớn lên:

- Cô ơi bưng giùm con!

Bà bạn Việt kiều khó khăn đứng lên, đỡ lấy hai tô hủ tíu, lóng cóng đặt lên bàn, nhẹ nhàng đẩy một tô cho người ngồi bên cạnh. Những người khác ngồi cùng bàn bình tĩnh nói chuyện, chờ đến lượt mình nhận hủ tíu.

Tôi đã quan sát thật kỹ và thấy có một cái gì đó không hợp lý chút nào. Cái bà phục vụ này có nhiệm vụ phải bưng tô hủ tíu đó đặt lên bàn trước mặt thực khách, bà ta chỉ có thể yêu cầu khách nghiêng tránh qua một bên để đặt tô hủ tíu xuống bàn cho an toàn mới gọi là xong công việc phục vụ. Tại sao phài bắt bà Việt kiều kia bưng hai tô hủ tíu đó để lên bàn? Chẳng may bà này lóng cóng lo đứng dậy từ cái ghế chật chội rồi làm đổ nước lèo ra bàn thì sao? Nhìn đôi mắt và nghe giọng nói cùa bà phục vụ tôi nhận biết rõ ràng bà ta không có một chút thiện cảm gì với những thực khách có vẻ sang trọng này. Cái tâm lý đố kỵ khi thấy người khác sang trọng, giàu có hơn mình có sẵn trong thâm tâm của bà phục vụ. Từ cái tâm địa đố kỵ đó bà ta muốn “hành” bà khách này phải bỏ ra một chút công sức nào đó trước khi được ăn hủ tíu, cho dù bà này phải trả tiền đầy đủ.

Tình huống trên đây cho thấy điều kiện “chỗ ngồi ăn ngon” của sư tổ ẩm thực Tản Đà đã bị vi phạm, và tiếp theo là một trường hợp vi phạm về điều kiện “người ngồi ăn ngon”.

Cách đây mấy ngày tôi có rủ một người bạn trẻ, ra quán lai rai chơi. Khi tôi ra đến quán thì nhận được tin anh bạn trẻ này bận việc không đến được. Không lẽ ngồi một mình, thôi đành tìm “tri kỷ” khác vậy. Tôi lấy điện thoại gọi đến một người bạn thân trẻ hơn nửa con giáp, anh hưởng ứng liền và bảo sẽ đến ngay. Vậy là hay lắm chắc chắn sẽ có một ngày cuối tuần vui vẻ. Và anh bạn tôi đến thật, anh không chỉ đến một mình mà dắt thêm hai người bạn khác một già một trẻ.

Anh bạn này tuy già nhưng chắc chắn còn nhỏ tuổi hơn tôi. Anh bạn kia thì trẻ thật, nghe nói ở tuổi 8x. Cả hai đều là gốc ngoài Bắc. Tôi đã gặp anh bạn già này một lần cách đây khoảng 3 tháng lúc đó ngồi xa nên không có nói chuyện. Lần này thì ông ta ngồi sát sườn với tôi. Anh bạn thân ngồi đối diện đã gọi món cháo trắng hột vịt muối để “giải cảm” vì hồi trưa đã làm hết 10 chai rồi. Ai nhìn anh bạn của tôi cũng phải công nhận 10 chai đối với anh ta không nghĩa lý gì vì vòng số 2 của anh phải trên một mét. Tôi cũng có một chén cháo, rỉ rả vừa húp vừa uống bia. Anh già người Bắc cũng có một chén cháo nhưng anh không vội ăn mà chỉ nói, anh phát biểu rất hùng hồn, thực khách ở các bàn bên cạnh cũng nghe thấy, giọng nói của anh ta sang sảng, anh khoe chuyện anh đang cất nhà, bực bội về vấn đề mua vật tư nguyên liệu làm sao đó. Tôi không buồn để ý tới vì biết ngay anh già này thuộc lò “Pháo Bình Đà”, tức là “nổ”. Anh nổ thấy thương lắm. Anh nổ không văng miểng mà văng nước bọt sang cả áo của tôi.

Uống đến hết chai thứ ba anh già mới ăn được nửa chén cháo, tôi đã húp đến chén thứ hai và anh bạn thân của tôi phải đến chén thứ ba. Còn chú trẻ 8x kia tôi không để ý tới. Thấy anh già nói liên tục, cứ vài câu thì xổ ra tiếng “mẹ”, “mẹ” đây là tiếng chưởi thề không đầy đủ, chứ không phải anh đang nhớ mẹ nhớ cha gì của anh. Tôi thấy khôi hài quá nên nói ngay với anh ta:

- Này anh từ nãy giờ anh phát biểu hơi nhiều đề tài quá, để dành cho người khác với!

Anh ta hơi im lặng một tí rồi lại tiếp tục phát, chính trị không ra chính trị, xã hội cũng không ra xã hội… và vì tôi mải ngó xuống đường nên anh già cứ đập vào vai tôi, muốn tôi quay lại nghe anh ta nói, nhiều lần như vậy.

Cuối cùng tôi phải sử dụng văn chương Tàu để “chỉnh đốn” anh già này:

- Anh à, tôi biết Tàu có câu “Tửu phùng tri kỷ thiên bôi thiểu”(1)…

Anh ta nói liền:

- Đúng rồi, đúng quá!

Tôi “hạ độc thủ” luôn:

- Mà sao gặp anh, tôi mới uống một ly đã say rồi!

Anh ta im ngay. Tôi không buồn nhìn vào sắc mặt anh ta đổi sang xanh hay đỏ mà chỉ lo góp tiền cho anh bạn thân để thanh toán hóa đơn rồi ra về.

Một bữa nhậu cuối tuần không thể tệ hơn!


(1)Uống rượu gặp bạn tri kỷ, ngàn ly còn ít.



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả từ SàiGòn ngày 08.7.2017.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004