Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới

Tranh của họa sĩ Lương Tín Đức (VĩnhLong)







ĐÊM NAY CỬA BIỂN VẪN LẶNG SÓNG





C ái tin dự án Đầm thủy sản Duyên Hà tỉnh đã duyệt chính thức, được thông báo rộng rãi. Xã tổ chức họp dân các thôn để triển khai. Gia đình ông Quyển cũng có năm sào ở mé dưới diện tích dự án đó. Hôm nay đi họp thôn về, bà Thảo om om từ đâu ngõ: Ruộng thế mà chúng nó xếp hạng thùng đấu. Cải tạo công lênh hàng chục năm trời… cấy cói, rồi cấy lúa hai vụ hẳn hoi… Có phải hoang hóa năn cỏ gì đâu!...

Đang hí húi lau xe máy ở góc sân, ông Quyển hỏi ra: Thùng đấu à? Ruộng ấy kể lên loại ba thì phải!... Chứ sao nữa! Ông là chúa “việc nhà thì nhác, việc chú bác thì siêng”, không ngó ngàng gì đến ruộng nương, đầm áng. Ruộng vào cái dự án này sẽ có giá, sẽ được hưởng đầu tư đủ thứ vốn liếng, giống má, kỹ thuật… Thì bà cứ bình tĩnh. Để tôi hỏi thằng Ngãi xem có giúp được gì không! Chí ít nó cũng là anh em nhận của thằng Kim nhà mình… Bà Thảo được thể bám luôn: Kể nó phải biết ơn cái hồi ông giới thiệu, bảo vệ nó vào Đảng, rồi vận động bầu cử. Nói gì thì nói, thử hỏi không có ông thì sao nó chễm chệ thành chủ tịch xã rồi chủ tịch cái phường này được?

-Thư thả đã! Lòng tốt đừng có kể lể, mất cả thảo thơm… Tre già măng mọc! Đang cần lớp trẻ để kế tục lớp già chúng tôi. Không nói thì mọi người cũng rõ. Mình phải vì cái chung toàn diện chứ ai lại nghĩ cục bộ như bà!

-Ông chỉ mỗi khéo cái ný nuận!

-Tại bà! Bà có nhớ, tôi đã từng bảo với bà từ hồi chúng nó chưa vợ chưa con, hai thằng thân với nhau như anh em ruột thịt. Thằng Kim nhận nó là anh nhận. Mình cũng nhận phắt nó là con nhận đi cho nó vui, thêm người thêm tiếng… Đằng này bà cứ dúng dẳng những là “tốt với cha mẹ trước đã hẵng tốt với người ngoài”, những là “ôm rơm rặm bụng… Chúng bay thêm cha thêm mẹ, nhưng “sắm dễ lễ khó”, sau này khó ăn ở…” làm thằng bé mấy lần chưng hửng…

Nghe bà vợ nhắc đến Ngãi chủ tịch phường, lòng ông Quyển lại bâng lâng, dâng trào cảm xúc rối bời, khó tả về một thời xa lắc. Vừa xa lắc. nhưng lại như vừa mới đây thôi. Bốn chục năm, vèo cái, nó đã bằng ấy tuổi, bốn mươi. Tình thật mà nói nó là thằng có chí. Mẹ lẻ con côi, năm lên sáu tuổi, nó đã phải theo mẹ ra đồng mót lúa mót khoai, rồi vác cái cuốc bàn gỗ lim to hơn cái lưng, bì bõm từng nhát một trên sào ruộng. Lắm hôm Quyển đi làm thấy nó từ xa, xót lắm. Lúc gặp Ngà, mẹ thằng bé, Quyển chỉ kịp nói: Sao cô nỡ bắt thằng Ngãi làm non thế? Rõ khổ! Hãy để nó đi học! Ngà vội ngoắt mặt: Vâng! Cám ơn! Không phải quan tâm! Tôi biết phận mẹ con tôi!

Lúc mới thành lập xã mới Duyên Hà, còn làm phó chủ nhiệm Hợp tác xã vận tải thuyền buồm Vân Cừ, nhiều lần Quyển đã cố thuyết phục chú Tuệ chủ nhiệm HTX thủ công nghiệp Hải Thịnh đưa mẹ con Ngà vào diện trợ cấp khó khăn, nhưng không được. Tuệ bảo: Chị ấy nhà cửa không đến nỗi nào. Một mình một mẫu cói, HTX em cũng đã mua cho một chiếc máy dệt chiếu. Mẹ con có việc làm đều đặn… Chẳng qua chị ấy tham việc, bắt trẻ con phải khổ! Nhưng… tớ thấy nó đơn côi, tội nghiệp thế nào ấy! Hay cậu linh động? Không được anh ạ. Xã viên nhiều người còn khổ gấp mười. Họ sẽ thắc mắc. Mang tiếng em ngay! Hay anh có ý gì với chị Ngà, nói thẳng một câu, em sẽ có cách? Cậu chỉ vớ vẩn. Thấy người ta côi cút thì động lòng chớ có gì đâu! Nhỏ cái miệng thôi! Này anh! Nhưng em thấy nó có vẻ giông giống anh? Ông Ngưng cũng bảo vậy! Quyển lườm cậu ta: Bép xép! Ở đời thiếu gì mặt người giống nhau! Chớ có nghĩ bậy! Tớ không thích cậu đùa kiểu ấy!

Nhưng, khi thỉnh thoảng giáp mặt thằng bé ngang đường, chỗ khuất không thấy ai, Quyển lại nhanh như cắt nhét vào túi nó mấy chục đồng, rồi lúc cái bút, lúc quyển sách, có lần cái áo cộc tay... Thằng bé phuỗi ra. Nhưng anh lại dúi bằng được: Cầm lấy cháu! Đừng khoe đừng nói với ai!


***


Đêm. Ông Quyển trằn trọc giở mình. Tự nhiên đâm khó ngủ mới bực chứ! Cái bà này, ruộng nương, chỗ ấy có thiệt cấp một chút cũng thôi. Nhà mình có thiếu thốn gì đâu. Bọn trẻ mỗi đứa chỉ cho vài đồng là bà tiêu mệt nghỉ. Sao phải so bì tị nạnh cho khổ? Hay bà ấy thăm dò mình với mẹ con thằng Ngãi có vấn đề?…

Đến hồi cuối năm 1968… HTX vận tải thuyền buồm Vân Cừ, xã viên vẫn quanh năm sống trên những chiếc thuyền buồm lênh đênh sông biển. Hàng trăm chiếc thuyền vận tải lớn nhỏ những ngày nước kém về đậu dọc bờ Bến Ngự, Tranh Giang, chẳng khác gì một “Vương quốc thuyền buồm”. Nhìn cơ ngơi rải ran những con thuyền gỗ, những cánh buồm, các “thủ lĩnh” cầm đầu HTX vận tải đã bật ra suy nghĩ: Dân vận tải dưới sông cùng gia đình họ phải có đất, có ngôi làng chung, qui về một mối mới giữ vững và phát triển được ngành giao thông vận tải! Ý tưởng đó xuất hiện như một luồng gió mới. Sau nhiều cuộc khảo sát, cuối cùng họ đã tổ chức đi chọn đất, cho thuyền dừng lại ở khu Ba Gò, nơi cửa biển, hạ lưu Tranh Giang. Nơi đây, phía trước là vịnh Hạ Long đảo đá trập trùng xanh biếc. Phía sau là sông Bạch Đằng với những bãi triều mênh mông sú vẹt, ngọn sóng đánh trắng xóa vào tận bãi cát Yên Sa. Một phương án táo bạo trình lên huyện và tỉnh, được thông qua và bắt đầu mở màn. Công trường thành lập, huy động tất cả các phương tiện vận tải của Duyên Hà và hợp đồng ngoài vùng cùng dân công các làng xã trong huyện. Một chiếc xà lan và chiếc thuyền gỗ lớn được chọn giải bản làm “sở chỉ huy” và nhà hậu cần. Tất cả đưa ra neo đậu tại Ba Gò, khởi thủy cho một cuộc chinh phục.

Mờ sáng một ngày cuối đông, mực nước thủy triều hạ thấp nhất. Dòng sông chết lặng. Cũng là lúc những hòn đất, đá đầu tiên ném xuống, thách chiến với thủy thần. Hàng trăm chiếc thuyền buồm chở đầy vật liệu từ các ngả sông lao ra, tụ vào như những con ong bay đi bay lại trong rừng hoa. Hàng ngàn vai trần ghé xuống. Tiếng loa, tiếng trống, tiếng pháo cùng tiếng reo hò vang động một góc trời, chẳng khác gì một trận thủy chiến. Ông Quyển nhớ: Lúc đó ít nhất cũng hàng chục vạn khối đá chuyển từ núi đá Tràng Kênh, Hoàng Lỗ đổ xuống mới hình thành được cốt con đê nơi cửa biển phía đông huyện.

Cứ sau mười ngày lao động, Ban chỉ huy lại cho dân công tạm nghỉ hai ngày để lấy lại sức. Mọi người tranh thủ về các làng xã bên kia sông. Hôm ấy, công trường cũng vừa nghỉ. Trên xà lan “đại bản doanh” chỉ còn ông Ngưng bí thư Đảng ủy kiêm Trưởng ban chỉ huy công trường, ông Mai chủ nhiệm HTX Vân Cừ cùng Quyển ở lại. Trên con thuyền nhỏ đậu áp mạn đuôi xà lan còn cô Ngà cấp dưỡng. Ngà ở khu nhà bếp đặt cuối lái thuyền. Gọi là nhà bếp, thực ra chỉ là một ô sạp nhỏ chứa hai cái khuôn đặt chảo nấu cơm với mấy cái thúng đựng bát đĩa, mấy cái rổ rá đựng rau củ và đám chum vại đựng gạo, đựng nước ngọt… Bên quê, Quyển dân làng Đông, Ngà người làng Cốc. Hai người biết nhau khi công trường thành lập. Ban chỉ huy tập hợp những cán bộ xã viên do các đội vận tải cử lên, phân công họ vào các tiểu ban. Quyển phụ trách thường trực văn phòng là một ô buồng khá rộng dựng bằng gỗ tạp trên xà lan. Công việc hằng ngày, anh chuyên tập hợp các số liệu đất đá đổ xuống làm cốt đê của các đơn vị để báo cáo lên Ban Chỉ huy công trường. Ngà làm cấp dưỡng, phụ trách hai người, một cô gái mới lớn, một chị ngang tuổi Ngà chuyên chân tiếp phẩm.

Hằng ngày Ngà thường bắc thanh ván làm chiếc cầu bước sang chỗ Quyển nhờ tính toán các thứ. Quyển có khiếu tính nhẩm, làm sổ sách rất nhanh. Chẳng cần đặt bút, chỉ lập bập môi mấy cái, anh đã cộng trừ nhân chia xong hàng loạt số liệu, khiến Ngà cứ đứng ngẩn tò te: Tính gì mà nhanh thế anh? Thì cô cứ về thử lại đi. Sai anh đền! Khi thân nhau rồi, Ngà thường nắm một nắm cơm nhỏ gói bằng lá khoai sọ giấu trong hai cái bát úp lên nhau, đợi mọi người tạm nghỉ trưa mới lấy ra đặt vào tay Quyển: Anh ăn đi. Cắm cúi suốt ngày, ăn uống thất thường thế thì làm việc sao được? Ôi! Cảm ơn cô! Nhỡ ai trông thấy, họ cười chết! Ai cũng có phần thêm cả rồi. Chỉ còn anh! Ngà nói dối! Không, em nói thật mà!... Cầm nắm cơm nhỏ, bất chợt Quyển nhìn Ngà. Ngà quay lại bắt gặp ánh mắt Quyển, tự dưng mặt cô đỏ rựng lên. Hôm nay nom Ngà xinh đẹp đáo để! Quyển nghĩ. Khuôn mặt trái xoan rám nắng của Ngà ửng hồng, lặn đâu mất những vệt nắng gió táp vào. Thân hình Ngà lẳn trong bộ áo bà ba đen càng nổi lên nét duyên dáng, thuần hậu. Một ý nghĩ bột phát trong Quyển: Giá vợ mình cũng chắc khỏe, mịn màng như thế này, sẽ có cu tí từ lâu rồi! Nhai từng miếng cơm chậm rãi, lòng Quyển nhẹ nhẹ xốn xang. Ngà xấu hổ chạy ra khoang thuyền. Cô ngồi thừ một lúc mới tiếp tục nhúng rổ bát đĩa vào chậu nước.

Ngày nghỉ, sông nước vắng như sân khấu chèo vừa khép lại. Gió bấc giêng hai thổi vù vù đập sóng vào mạn thuyền oàm oạp. Nửa đêm, mưa rắc dày hạt, không gian càng lạnh. Cuộn trong chiếc chăn đơn, Quyển thiu thiu ngủ. Chợt ngoài khoang có tiếng gọi nhỏ: Anh Quyển! Anh Quyển ơi! Dậy bịt hộ em cái lỗ rò khoang lái chỗ nhà bếp mau. Nước chảy vào nhiều lắm… Quyển bật dậy: Sao? Thuyền bên cô rò à? Có thế mới gọi, chứ ai người ta rỗi hơi. Mau lên! Ông Mai nằm cuối góc buồng lái, thức giấc, giục nửa đùa nửa thật: Thì sang bịt cái lỗ cho cô ấy! Quyển miễn cưỡng theo Ngà. Gió rít mạnh quá, muốn đập anh trở lại.

Hai người chui xuống khoang. Chỗ khe hai con ván ghép nơi cuối lái thuyền, một mạch nước đang rỉ rả chảy vào. Ừ rò thật! Khéo chỉ một chốc nữa là đắm… Vậy mà định không sang, định để người ta chết nghỉm chắc? Ngà đấm vào lưng Quyển. Anh nhanh nhẹn lấy miếng giẻ đặt vào, rồi dùng con dao phay khía đi khía lại, nhét chặt: Đơn giản như ăn quà vặt mà phải gọi người ta! Đàn bà con gái biết làm sao mà nhét. Chỉ đàn ông mới biết nhét thôi chứ! Rõ… Hơi thở Ngà hổn hển ngay sau gáy Quyển. Ấm sực, rân rân. Lúc quay ra chui lên, bất ngờ một cơn gió thốc xuống, con thuyền va mạnh, đập vào thành xà lan, xô hai người dạt về một góc. Mất đà, cả thân hình Ngà đè lên Quyển. Ngà bất chừng ôm chặt lấy anh, ngã xuống vạt gỗ. Phựt! Một chiếc cúc bấm nơi cổ áo Ngà bật ra. Bầu ngực lồ lộ như hai trái lê mọng còn tươi mặt phấn áp chặt lên mặt Quyển, nóng hôi hổi… Ôi! Quyển đặt môi vào đó. Ngà lặng đi. Lần đầu tiên Ngà biết mùi đàn ông. Và cũng lần đầu tiên người đàn ông ăn vụng vợ.

Chiến dịch vào những ngày gay go nhất. Con đê đã hình thành, chạy hai vệt dài như hai nửa vành cung, sắp bao quanh lấy những bãi rừng ngập mặn và bãi Cát An. Thủy triều lên, nó nằm mong manh, chênh vênh trên sông nước mênh mông. Sóng vỗ rào rạt muốn leo lên dải đất mới tươi rói. Chỉ còn một đoạn chục mét nữa là hai nửa cung sẽ khép kín thành một vành cung hoàn chỉnh. Sức nước lúc này rất mạnh muốn đẩy hai nửa vành cung ấy ra, nhấn chìm xuống dòng sâu. Ban chỉ huy họp mấy đêm liền, cuối cùng quyết định phải đánh đắm cả xà lan và con thuyền để làm cốt cho các cánh quân ồ ạt đổ đất đá xuống hợp long. Khi con đê hợp long cũng là lúc hai phương tiện nằm dưới đáy sông. Ai cũng tiếc ngẩn ngơ. Cũng là lúc những kỷ niệm, những nắm cơm, những bát nước vối cùng cái đêm hai người ngã vào nhau chìm vào thời gian…

Mùa xuân đã về. Vùng đất mới khai sinh trên cửa biển. Có đất, phải có người lập xóm, dựng làng. Các gia đình vận tải đặt những nền móng đầu tiên. Dân các xã bên kia sông cũng lần lượt chuyển sang. Nắng gắt, hơi chua mặn xông lên mờ mắt. Mưa, đất nhão lầy muốn vít chặt bàn chân. Mái nhà đu đưa trên biển nước. Hạnh phúc bắt đầu sinh sôi trong bình minh, hăng nồng gió muối. Con thuyền về có bến, như con chim bay có tổ. Trẻ con cất tiếng khóc chào đời. Trong những tiếng khóc chào đời đầu tiên ấy có tiếng khóc của thằng bé Ngãi. Khi có chửa, Ngà không nói cho Quyển biết. Cô lặng lẽ cố giấu cái bụng đang cựa quậy. Mỗi lần bắc chảo cơm lên kiềng xong, Ngà lại nhao ra ngoài, thở dốc. Căn bếp thêm tức ngực giữa bao la gió nắng cửa sông.


***


Ông Ngưng vô cùng bất ngờ trước tin Ngà có chửa. Công trường nước rút như cái chợ đang đông, đủ các loại thuyền, xà lan áp mạn đổ đất đổ đá. Nào quân mình, quân bạn, nào dân thuyền Nam Định, Thái Bình, Hải Dương nhận hợp đồng. Kẻ đi người lại, hỗn quân hỗn quan. Không biết thằng cha nào nội tình hay ngoại nhập mà nhanh như chớp? Mẹ cha nó! Y con tu hú đẻ nhờ, đánh phẹt một cái rồi vụt bay đi! Hay thằng Quyển? Mày có léng phéng không? Không! Cháu nào… nào dám… Khai thực đi để tao còn biết đường lo liệu… Không! Quyển đỏ mặt chối. Mày tính… thế này có khổ tao không? Đang lên kế hoạch định bồi dưỡng con bé thành cán bộ nữ cốt cán. Nửa chừng ăn vụng, xoay ngang! Đàn bà con gái… hư hội! Vi phạm truyền thống. Vi phạm đạo đức cán bộ! Bôi gio vào tao, vào tập thể. Không thể chấp nhận!

Để rõ ngọn ngành, ông Ngưng còn nhờ mấy chị mấy bà gạn hỏi Ngà. Ngà không hé răng lấy nửa lời về lai lịch cái bụng đang nhổm lên. Đám bạn cùng xóm sang tâm sự, cô cũng tìm mọi cách đánh lảng và khéo xua về: Mình làm mình chịu. Không đứa nào phải lo cho tao! Người ấy mãi tận Hải Dương hay Thanh Hóa gì đó. Chim trời cá nước. Dân đánh chịn mặt ván biết đâu mà tìm! Ban Chỉ huy công trường và Ban Quản trị HTX quyết định cho Ngà thôi việc, nghỉ cấp dưỡng. Ngà nuốt nước mắt xách chiếc túi vải, cắp nón bước ra khỏi “sở Chỉ huy”. Quyển nghẹn ngào nhìn theo, không biết nói gì. Anh cũng đang dằn lòng, cố giấu đi nỗi niềm sâu kín.

Lên bờ, lòng Ngà nặng trĩu một nỗi buồn vô kể. Nhưng cô quyết chí về nhà bố mẹ bên kia sông. Tự mình lo liệu. Tự mình xoay xở. Không phiền lụy đến Quyển. Một đêm cuối thu, Ngà trở dạ. Thằng bé trai. Mừng lắm. Cô đặt tên nó là Ngãi. May sao, sau đó, HTX chiếu cói Thịnh Hưng ra đời. Cũng là lúc thằng bé Ngãi được “đoạn cữ”. Ngà sang sông nộp đơn xin vào làm xã viên. HTX cho Ngà một miếng đất, cô xin ở rẻo đầu làng, cách hẳn nhà Quyển tới chục cây số. Cô muốn ở xa ra, vừa ít gặp Quyển vừa là để dư luận khỏi soi mói và đàm tiếu,. Vừa chặt sú vẹt, Ngà vừa vật đất đắp nền móng. Rồi một mình ôm con những đêm dài cô quạnh dưới túp nhà lợp lá ràng ràng trên đám đất xung quanh rạt rào nước vỗ.

Quyển biết cái thai là của anh, biết Ngà sẽ lâm vào cảnh khó khăn, một mẹ một con đơn chiếc. Nhưng… Thảo, vợ anh sẽ thế nào đây khi biết anh… Lấy nhau đã ba năm, bụng dạ Thảo mãi chưa thấy động tĩnh gì. Xảy ra cơ sự này, sẽ ăn nói sao đây?… Anh không thể vượt qua ranh giới, không thể nhận đứa bé, càng không thể đưa Ngà về sống chung. Cái tiếng cán bộ đảng viên “hủ hóa” sẽ đánh bật anh, đánh gục anh khỏi Ban quản trị, khỏi công danh! Anh chỉ lặng lẽ theo dõi từ xa, kín đáo nhìn trộm. Thỉnh thoảng tạo cớ đi thăm các nhà dân làm ăn, lừa lúc Ngà đi đâu vắng, Quyển tạt vào, kẹp ít tiền để dưới chiếu đầu giường. Một lần với dòng chữ: Ngà thông cảm và xá tội cho tôi. Vợ tôi cũng vừa có chửa. Tôi biết Ngà vì tôi mà không thể nói ra. Vì hoàn cảnh, tôi cũng không thể nhận… Ngà cố gắng… Tôi sẽ tìm cơ hội bù đắp cho em… Hôm giáp mặt nhau ngoài bến sông, Ngà nói khẽ, nhưng giọng đầy kiên quyết: Tôi biết anh không thể làm được gì hơn. Tôi đã giữ tiếng cho anh, giữ cho nhà anh yên ấm. Anh… từ nay cũng đừng ngỏ nghê gì tới tôi. Coi như tôi kiếm được đứa con trong thiên hạ. Để tôi và đứa bé yên chuyện!

Làng Duyên Hà ngày một phát triển. Dân làng thoát khỏi cảnh độc nghề. Ngà cũng dựng lại được ngôi nhà mới tường xây gạch vôi, lợp ngói.

Cuối thu năm trước Ngà sinh thằng Ngãi, thì đầu mùa hạ năm sau vợ Quyển sinh thằng Kim. Quyển vui mừng khôn xiết. Vậy là Thảo biết đẻ rồi! Không ngờ lớn lên thằng Ngãi và thằng Kim lại học cùng trường cấp I, cấp II, rồi lên cấp III trên huyện. Nhà nghèo, Ngà không mua được xe đạp cho con. Năm cấp III Ngãi phải cuốc bộ sáu, bẩy cây số đi học. Nhà Kim có chiếc xe mini Nhật. Trên đường lên trường huyện, Kim đạp xe một mình, qua nhà Ngãi. Kim rủ Ngãi cùng đi. Ban đầu Ngãi từ chối: Ngại lắm! Mẹ tớ bảo phải đi bằng đôi chân chính mình! Nhưng từ hôm xảy ra việc Kim bị bọn thanh niên làng Yên Sa bắt nạt, định cướp xe đạp... Hai thằng đội mũ len kín mặt đang giằng kéo chiếc xe của Kim thì Ngãi đi sau kịp chạy tới. Ngãi xông vào đánh hai thằng một mẻ tơi bời.

-Cậu có võ à?

-Tớ học được mấy miếng của chú Hải. Cốt chỉ để tự vệ thôi. Kim nhìn Ngãi đầy cảm phục: Ngày mai… đợi nhau đi cùng nhé! Từ đó, hằng ngày hai đứa đi chung xe đạp của Kim lên trường. Rồi hai đứa quý nhau như hình với bóng, nhận nhau làm anh em.

Ông Quyển mừng thầm. Nhân lúc vui vẻ, ông hỏi bà Thảo: Hai thằng đồng liêu nhận nhau anh em, vợ chồng mình cũng nên nhận thằng Ngãi làm con nhận! Nhưng bà Thảo phủi tay: Ôi giời! Chỉ vẽ! Năm sáu mặt con, chưa đủ dư, mà ông còn ôm rơm rặm bụng? Kệ! Để chúng nó vô tư! Dì Thành, em gái Thảo có lần còn đến lấp lửng: “Trông kỹ thằng Ngãi giống thằng Kim lắm! Bá đừng có nhận nhọt gì cả. Chả tin giai gái nào! Thiên hạ đầy chuyện nhận nghé lại dắt trâu về!.. ” Đến lúc Ngãi lấy vợ thì sự đi lại giữa hai đứa mới thưa dần. Nhưng trong thâm tâm, Ngãi vẫn rất quý trọng ông bà Quyển và anh em nhà Kim. Ngày Tết, vợ chồng anh vẫn đến chúc Tết gia đình. Nửa vui nửa buồn, lắm lúc ông Quyển ngẩn ngơ nhìn Ngãi, chợt giật mình như sợ ai bắt được, sợ Ngãi nhận ra cái điều bí ẩn trong ông…


***


Làng quê mới Duyên Hà giờ đây ngồn ngộn dáng vóc và sắc màu một thị trấn. Những ngôi trường ba tầng ríu ran tiếng trẻ. Các lán xưởng, Công ty đóng và sửa chữa tàu thuyền ngoài bến sông sôi động tiếng búa nện, tiếng máy cưa, tiếng còi rúc âm vang. Những con thuyền, những con tàu hàng vạn tấn hạ thủy đem về sự giàu có cho làng.

Ngãi tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân. Anh về quê hương, vào Công ty đóng tàu Tranh Giang làm việc. Ngãi thông mình, quyết đoán và khiêm tốn. Công việc do anh tham gia quản lý rất trôi chảy, góp phần đưa Công ty ngày một thêm danh tiếng. Thời gian này ông Quyển đã nghỉ hưu và chỉ tham gia công tác Mặt trận. Hàng ngày trong mối liên hệ công tác, ông có dịp tiếp xúc, gặp gỡ và “vô hình” đằng sau làm điểm tựa âm thầm dìu dắt Ngãi. Ông đề xuất giới thiệu Ngãi cảm tình Đảng, rồi vào Đảng. Tuy không nói ra, nhưng ông vẫn xót xa tiếc nuối về Ngãi, đứa con có được từ cái đêm trót ăn nằm với Ngà nơi cửa biển. Không ngờ cái thời tuổi trẻ bồng bột, như rơm như củi cháy ấy lại để lại một dấu ấn vừa buồn vừa le lói khát vọng cho ông. Nhiều đêm mất ngủ, ông ngậm đắng nuốt cay tự xỉ và mình hèn đớn không dám nhận đứa con trai ngoài giá thú đang có cơ hồi trưởng thành như diều gặp gió. Ông cũng không khỏi ngậm ngùi: Giá thằng Kim thông minh, giỏi giang như nó? Thằng Kim được cái cũng ngoan ngoãn từ bé, nhưng lớn lên chỉ ham làm, ham đi biển, chứ không ham đường học hành, thăng tiến! Âu cũng do trời xếp. Trời xếp cho ông mà ông không dám nhận, không dám hứng lấy lộc Trời! Thôi đành có thứ gì trong tay thì giữ lấy…


***


Năm tháng như sóng nước vuột qua mạn thuyền. Trong dịp ứng cử Hội đồng nhân dân, Ngãi được giới thiệu và trúng cử với số phiếu cao, giữ chức chủ tịch xã Duyên Hà... Lúc này, mẹ con anh cũng đã dựng được một ngôi nhà gỗ năm gian, thuộc hạng đẹp trong làng bằng công sức lao động một nắng hai sương của mẹ và vợ anh trên đầm nuôi tôm cùng với lương bổng của Công ty đóng tàu.

Đến thời điểm huyện lên Thị xã, xã Duyên Hà lên phường Duyên Hà, Ngãi vẫn chưa biết người bố sinh ra anh là ai. Mẹ Ngà vẫn nhất mực: Bố anh ở đâu xa lắm nơi thiên hạ, Thái Bình, Thanh Hóa... Coi như quên người ấy đi! Bặt tăm từ khi mẹ mang thai. Có thể ông ấy đã mất lâu rồi!... Sao có người họ đồn con giống bác Quyển hở mẹ? Hão là… Tại mày với thằng Kim chơi thân với nhau nên người ta nhìn gà hóa cuốc chứ sao. Mà cũng có vẻ giống, con nhỉ? Kệ người ta! Ngà ngập ngững nửa chùng, hư hư thực thực. Áp lực công việc cuốn hút thời gian, khiến cậu con trai cũng dễ tan nhanh đi cảm giác giống nhau giữa mình và Kim...

Trong các dịp hội họp, ông Quyển thường ngồi cuối góc phòng. Chỗ đó ông có thể quan sát tất cả và tự nhiên ngắm Ngãi phát biểu trên bục hội trường. Gương mặt Ngãi khôi ngô, sáng láng. Đôi mắt đen dài, giống Ngà, nhìn kỹ thấy đượm nét buồn sâu thẳm. Vầng trán cao, vuông vức phảng phất nét thông minh của ông. Ngãi có khả năng diễn đạt khá tốt. Anh nói chậm rãi, tình cảm, cuốn hút người nghe. Lắm lúc ông cảm thấy mình như đang ngồi trước một vị hòa thượng say sưa giảng kinh.

Đầu năm ngoái, phường Duyên Hà tổ chức khánh thành bức tường phù điêu xi măng khắc dựng cảnh sông nước vùng cửa biển với những con thuyền vận tải giương buồm lướt sóng, những đoàn dân công vác đất đắp đê, những người phụ nữ đang dệt chiếu cói, đang xòe quạt múa hát… Ông Quyển lặng người đứng xem. Bức phù điêu này lại chính từ ý tưởng của Ngãi. Hôm nghe Ngãi trình bày trước Đảng ủy và Ủy ban, ông vui mừng khôn xiết và giơ cao tay ủng hộ: Nhất trí! Phải dựng một bức tranh toàn cảnh thật hoành tráng về sự nghiệp vận tải thuyền buồm của Duyên Hà chúng ta! Ông càng khâm phục tài trí và năng lực của cậu chủ tịch trẻ.

Trong lời phát biểu, Ngãi đã ngợi ca, nêu bật công cuộc trị thủy sáng tạo, dám nghĩ dám làm của các bậc tiền bối tìm ra mảnh đất “thiên thời, địa lợi, nhân hòa” này:

-Kính thưa các cụ, các ông bà, cô bác! Thưa các đồng chí! Có thể nói đó là những “ông Hoàng” và “thần dân” của một “vương quốc thuyền buồm” đã dấn thân trước sông dài biển cả, trước sóng to gió lớn để trụ vững, định vị một làng nghề vận tải. Đó là những “Tiên Công thời đại” vươn mình theo truyền thống Tiên Công gốc tích từ kinh thành Thăng Long xưa, đã lập nên vùng kinh tế mới ngày nay! Lớp người tiên phong ấy xứng đáng là anh hùng thời đại để lớp lớp con cháu vinh danh! Uống nước nhớ nguồn, thế hệ chúng tôi hôm nay phải có trách nhiệm và hoàn thành tác phẩm công trình tượng phù điêu này như một sự tri ân!...

Cả hội trường vỗ tay như sấm. Khi được mời phát biểu, đang nói, chợt nhìn thấy bà Ngà ngồi cạnh bà Thảo ở góc hội trường bên trái, ông Quyển sững lại một lát. Bà Ngà vừa đưa ngón tay chấm khóe mắt. Ký ức ngày xa ấy lại dồn lên. Không giấu nổi xúc động, ông đã kể nhiều chi tiết giá trị về cuộc “trường chinh mở đất”. Đây là công trường như một trận địa. Đây là chiếc xà lan… Đây là con thuyền của Vân Cừ… Đây là những cánh buồm với những đôi vai trần đội đá, vác đất… Tiếc rằng hồi ấy chúng ta không có máy chụp ảnh, máy quay phim để ghi giữ lại. Ông đã gọi chủ tịch phường bằng tiếng “các con” đầy trìu mến: Cha bác các con đã làm nên sự nghiệp. Các con hãy giữ lấy sự nghiệp! Con hơn cha nhà có phúc! Phải không các ông các bà, các đồng chí? Biết bao mồ hôi, xương máu và cả những kỷ niệm khó phai của xã viên vận tải chúng ta đã làm nên con đê cửa biển. Vùng quê này là trí tuệ, là nhân lực, là sản phẩm, là tương lai của chúng ta… Nó là một tế bào của dân tộc, còn là một tấm phên dậu nơi biển đảo của Tổ Quốc! Ông nói liền một hơi, giọng đẫm nước mắt. Mọi người trầm trồ: Đúng vậy! Con hơn cha nhà có phúc! Hôm nay bác Quyển diễn đạt quá hay, cứ như một nhà thơ đang nói!

Người nôn nao như say sóng, ông Quyển muốn khóc, khóc to lên. Khóc vì cậu chủ tịch phường năng động và có tình có nghĩa. Ông còn muốn khóc vì nó là con ông! Suýt nữa ông bật kêu lên: Nó là con tôi, là con tôi đấy, các ông các bà ơi! Vùng đất mới này có tên Duyên Hà. Dứt khoát thằng Ngãi phải có bố. Bố đẻ của nó! Ông cố kìm lòng xuống, bước ra ngoài. Đến bên chậu cây cảnh cao ngang đầu người, ông khẽ sỉ mũi và lau những giọt lệ cứ muốn tràn ứa mãi ra. Cuối hành lang đằng kia, bà Ngà cũng vừa đi ra, cúi xuống bưng mặt trong vành khăn.


***


Chiều nay, ông Quyển ra trụ sở Ủy ban gặp Ngãi. Sau khi đón chén nước Ngãi mời, còn lừng chừng trên tay chưa uống, ông hỏi thẳng vấn đề: Các anh không thể nâng mức ruộng nhà tôi lên được sao? Không được bác ạ! Vì xung quanh đó còn mấy chục mẫu cũng đồng mức như của gia đình nhà ta, Địa chỉnh và Hội đồng giải phóng mặt bằng đã cân nhắc và đánh giá có thể nói là chính xác. Bác hết sức thông cảm và vị tha cho con… Ông Quyển nghĩ bụng: Tôi còn là bố đẻ anh đấy! Ông chợt nhớ hôm duyệt lý lịch Ngãi vào đảng, nhiều ý kiến ngáng ông: Người không có bố trong lý lịch, các đồng chí nghĩ sao? Ông đã đứng lên quả quyết: Đây là một nhân tố cán bộ nguồn của xã ta. Thời buổi bây giờ đã khác nhiều lắm rồi. Không có bố thì sao đồng chí Ngãi ra đời trên thế gian, trong cái làng này? Chẳng qua vì cảnh ngộ lúc bấy giờ của cô Ngà… Chúng ta hãy cởi bỏ tư tưởng cũ mặc cảm với lý lịch khi phát hiện, bồi dưỡng nhân tố mới; nếu không sẽ mất một tài năng... Lời quả quyết của ông đã thành sự thực!

Chuông điện thoại reo. Ông Quyển tỉnh khỏi dòng ký ức. Ngãi giãi bày: Dù sao hai bác cũng như cha mẹ con… Bác đã dìu dắt và giúp con rất nhiều… Con coi hai bác như bố mẹ đẻ của con. Giọng anh chuyển nhỏ nhẹ và nghèn nghẹn: Bác ơi! Con không quên những quyển vở, những chiếc bút bác từng cho con hồi bé… Con không quên nét chữ ký của bác khi giới thiệu con vào Đảng… Con không có bố… nên càng quý bác như bố… Nhưng con không thể vì “anh nhận” của chú Kim mà thiên lệch đi được!

Ông Quyển lặng lẽ ra về. Trời vẫn yên. Biển vẫn lặng. Trời yên biển lặng thế kia mà sao lúc này, lòng ông lại như một cơn bão muốn cồn lên?

5-2016



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ QuảngNinh ngày 28.6.2017.

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004