Việt Văn Mới Newvietart
Việt Văn Mới






CHIẾC GƯƠNG ĐỒNG ĐỊNH MỆNH



Giá Trị Của Gương Đồng



N am ở Thành phố Hồ Chí Minh gần hai tháng, vừa làm công việc kiểm tra sức sản xuất của Phân xưởng B trong đó, vừa theo dõi công việc cán kéo giây đồng và tẩm sơn cách điện, cứ chạy đi chạy lai trên địa bàn Sài Gòn, vừa làm vừa hỏi, vừa rút kinh nghiệm , công việc cũng đã gần xong

Một hôm, kiểm tra sổ sách và thiết bị của Phân xưởng B xong, Nam và anh Quản đốc ngồi uống trà. Anh em quen nhau từ thuở còn chung xí nghiệp ngoài Bắc, khi quân ta ào ào tiến vào Sài Gòn, anh cùng một tổ công nhân cũng được lệnh đi B, họ vào đến nơi thì Sài Gòn đã giải phóng, thế là theo lệnh trên, đóng lại đó, thành lập phân xưởng Cơ Điện trực thuộc Xí nghiệp ngoài Bắc. Kiểm tra phân xưởng này, Nam phát hiện một điều lạ : Đây là một cơ sở nhỏ, ít nhân công, thiết bị sơ sài, nhưng lại có sản lượng cao, sản xuất được các loại hàng mà ở xí nghiệp Hải Hà chật vật lắm mới hoàn thành .

Thế thì cái nguyên nhân, cái bí quyết ấy là gì ? Anh mang thắc mắc đó chân thành hỏi anh quản đốc, các anh đã vui vẻ trả lời :

-Bí quyết thành công của chúng tôi là biết hợp đồng sản xuất. Anh phải biết ở Sài Gòn này có một nền công nghiệp gia đình lớn lắm. Nếu biết lợi dụng sức sản xuất của các cơ sở ấy, cùng nhau hợp đồng sản xuất thì không có gì khó, Anh xem cái bàn kiểm tra phim, ngoài Bắc các anh phải mua từ CHDC Đức mới có, nhưng chúng tôi chỉ cần lấy bản vẽ trong catalo, nghiên cứu cẩn thận rôi ký hợp đồng với các xí nghiệp vệ tinh có rất nhiều trong này. Thế là yên trí lớn, đợi ngày họ giao hàng, công nhân của tôi chỉ có việc kiểm tra kỹ thuật rồi lắp ráp thành thiết bị nguyên chiếc. Không cần phải có thiết bị toàn bộ mới sản xuất được nguyên chiếc như các anh.

Anh cán bộ kỹ thuật nói thêm :

-Chúng tôi làm được bởi có một bộ máy : đó là một cái đầu biết lãnh đạo, có cán bộ kỹ thuật giỏi, có kế toán trưởng biết nghề , và một tờ sec bảo chi cho công việc đó từ A đến Z , chỉ với đội quân ấy, việc gì cũng xong.

Nghe các anh nói, Nam thấy đây là bài học lớn về quản lý xí nghiệp, nên ghi chép cẩn thận, đinh ninh trong dạ khi nào ra Bắc, đem áp dụng tại nơi mình công tác .

Công việc đã màn màn, Một hôm, nghe Út hỏi

-Chú vô đây, đã đi chơi Đồng Khởi chưa ?

-Cả ngày làm việc, tối ăn cơm, lên lầu, kín lịch công tác rồi, mà tôi cũng chưa biết phố Đồng Khởi ở đâu để mà tới đó.

-Thế thì tối ni, chú nói một câu với ba Út, xin phép đi chơi phố Đồng Khởi, Út sẽ là người dẫn đường,

Nghe vậy, Nam nảy ra ý định đi thăm đường Đồng Khởi, đó là một con đường lịch sử, có tuổi đời lâu nhất của Sài Gòn, nghe nói năm xưa có tên là đường Catina. Một đường phố đẹp và những câu hát lãng mạn nhớ nhung. Những năm ở ngoài Bắc, anh thường nghe lén câu hát: đêm hôm nay đường lên Catinat / Hoa thơm bay, tỏa hương nơi phương xa / Thành phố sáng ánh đèn / Một người thao thức nhớ về em.

Sử sách cho biết năm 1861, con đường này bị Pháp chiếm, đặt tên mới là Rue no 16, đến 1/2/ 1865 đề đốc La Grandière đổi tên thành Catinat. Đến năm 1954 chính quyền Việt Nam Cộng Hòa đổi tên là đường Tự Do, tên đó tồn tại từ 1954 – 1975, sau ngày 30/4/ 1975 chính quyền CHXHCN Việt Nam đổi tên mới là Đồng Khởi

Về địa lý con đường này dài 630 mét bắt đầu từ Nhà thờ Đức Bà chạy dài đến quận I gập phố Tôn Đức Thắng. Đây là một con phố tráng lệ, hoàn toàn nhà cao 5, 6 tầng và nhiều hơn nữa.

Biết rằng trên phố đó, người ta mua bán đồ cổ nhanh chóng và hời giá, Nam rủ Út cùng đi lên dẫy phố sang trọng đó. Để ra dáng là một người khách du ngoạn, hai người đều chọn quần áo đẹp, trang điểm hợp thời trang rồi đi lên Đồng Khởi. Có lẽ đây là lần đầu tiên đi chơi với chàng trai xứ Bắc nên Út mặc áo dài. Đó là áo dài kiểu mới mầu hoàng yến, cổ rộng, khoét nối hai vai, trên mặt vải đã có bàn tay họa sĩ vẽ mấy bông hoa trang trí, tạo cho tấm áo của Út lộng lẫy khác thường. Tuy rằng Nam sinh ra và lớn lên ở giữa Thủ đô nhưng suốt những năm trai trẻ, chỉ đóng bộ quần áo đồng phục : quần dài xanh, áo sơ mi pôpơlin là sang trọng, nên khi thấy Út mặc áo dài, vui vẻ cùng đi lên Đồng Khởi, anh cứ như một người quê, không xứng đôi vừa lứa.

Dù ở Hà Nội đã nhiều năm, đến nơi đẹp nhất của Hà Nội là dẫy phố Tràng Tiền, vào cửa hàng to nhất của Hà Nội là Bách Hóa Tổng Hợp nhưng khi lên Đồng Khởi, anh như một người nông dân bước vào phố lớn. Cái gì cũng đáng xem, cửa hàng nào cũng cuốn hút, từ cách bầy hàng, cách trang trí ánh sáng, cách chào đón khách qua đường, tất cả đều khác xa so với một Hà Nội công nông binh mà bấy lâu nay anh vẫn mến thương

Có một cửa hàng bầy bán cổ vật, Út và Nam cùng rẽ vào. Anh giới thiệu chiếc gương đồng, chủ hàng yêu cầu định giá, Nam chưa biết định giá bao nhiêu, thì Út nhanh nhảu nói “100 dollar!” đó là một cái giá vừa phải đối với Sài Gòn năm đó, nhưng đối với Nam thì quả là một thành công. vì nó được giá hơn nếu bán ở miền Bắc. Người chủ mời mấy ông bạn cùng đến, cùng xem, và hoàn toàn đồng ý với giá của Út đề ra.

Biết là quý vật, Nam xin lỗi nhà hàng, gói lại chiếc gương rồi cùng Út quay ra, không bán nữa. Dời khỏi Đồng Khởi, hai người cùng ngồi uống ca phê, trong một quán nhỏ, Âm nhạc nổi lên nhẹ nhàng, như phù hợp với cuộc gập. Anh nói với Út “Út này, tôi không bán cổ vật này đâu,” Út nhìn anh tỏ vẻ không hiểu , hỏi laị :

- Sao chú không bán

- Bán đi, được mấy đồng bạc, tôi chẳng biết sử dụng làm gì. Tôi muốn gửi lại Út, coi như kỷ vật của người bạn đã có một thời gian sống bên Út, chia sẻ vui buồn cùng Út, và cũng là để Út luôn nhớ đến tôi.

Nghe tới đấy, đôi mắt Út mở to, đăm đắm nhìn, Chú Nam ngày thường rất bẽn lẽn, chỉn chu trong mọi quan hệ sao hôm nay lại nói với Út câu này. Gọi là chú vì ông già buộc con cháu phải xưng hô như vậy, chứ thực ra, chú Nam có hơn tuổi gì mà ba bắt Út kêu bằng chú, Ngại quá.

Không biết nói sao với chú, Út nhận cái gương đồng, bàn tay Út như vô ý nằm gọn trong bàn tay Nam . Ôi cái bàn tay nhỏ xinh của Út sao hôm nay lại nóng và run lên từng đợt. Hai người cứ sống trong cái cảm giác ấy, hình như tiếng nhạc cũng nhè nhẹ, êm ru. Mãi sau, Út rút bàn tay ra, nói :

-Ta về đi , anh Nam

Đi qua Nhà thờ Đức Bà, thấy mọi người đang làm công việc trang trí, Út nói :

-Sắp đến Lễ Phục Sinh, chú ở đây đi dự lễ cùng Út nhé.

-Còn tùy công việc, Út ạ. Nếu nhà máy Cán Kéo hoàn thành công việc sớm, thì tôi ra Bắc sớm, hoàn thành muộn thì tôi ra Bắc muộn. Ngoài Bắc đang khát các loại giây ê mail, nếu tôi ra muộn, xí nghiệp có nguy cơ “vỡ kế hoạch” Út ạ . Mình phụ thuộc họ, không quyết định được đâu.

-Hơn nhau có vài ngày mà chú Nam không ở lại, hay bởi Út là người có đạo, mà chú tránh né.

- Sao Út nói vậy. Trong thâm tâm tôi quý trọng Út lắm. Rất tiếc rằng vướng nhiều điều kiện tôi không thể vượt qua , Út ạ.

Út không nói thêm, lẳng lặng kéo anh vào cửa hàng Rượu Ngoại, mua một chai Vang, mang về làm quà . Em nói như với riêng mình :

-Hôm nay chắc ba em vui.

Mấy hôm sau, lễ Phục sinh còn chưa tới, anh đã nhận được giấy báo thanh toán hợp đồng với Xí nghiệp Cán Kéo . Nam báo tin cho Út biết : đã đến ngày anh lên đường ra Bắc

Ông Y sĩ nghe anh báo tin sắp ra Bắc, bảo Út làm bữa cơm chia tay. Hôm đó em đi chợ về, lặng lẽ ngồi làm thức ăn. không vui vẻ như mọi hôm.

Phải làm sao cho Út vui bây giờ ? Nam hỏi Út một câu vô tình cho có chuyện :

-Hôm nay, ăn cơm chia tay, đầu bếp cho ăn món gì nào ?

Em đang làm, nghe nói vậy, quay lại phía Nam rồi nói : “Út muốn mua một trái tim, nhưng đi chợ muộn, chỉ còn món gan, khách có vui lòng không ?” Trời ơi, câu nói của em sao mà đau lòng. Món hàng mà em định mua, đã bị người ta mua rồi, nấu canh món khác không biết có làm vừa lòng ai không . Nghe em nói, tuy dáng em vẫn chăm chú bên bếp mà như nhìn thấy đôi dòng nước mắt của em đang lan chảy đẫm trên má, làm rung động trái tim Không nỡ để em buồn, Nam nói với Út :

-Út có nghe câu ca dao xưa “ đàn ông năm bẩy lá gan / lá ở cùng vợ lá toan cùng người ” Tôi ra Bắc rồi lại vào đây, Út ạ.

Nghe nói vậy, em ngừng tay nhìn anh, trả lời

- Cái đó còn tùy thuộc số phận chú ơi !

Con gái Sài Gòn, lại là người có đạo sao nói lời mê tín như vậy ? trong ba mươi năm chiến tranh, thanh niên ngoài Bắc có ai nghĩ đến số phận đâu, mà chỉ nghĩ đến nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ là trên hết .

Lời nói của em, làm anh chợt nhớ đã có lần đi xem lễ Giáng Sinh, trong không khí trang nghiêm, có tiếng Cha xứ ban lời của Đức Chúa “ Xin ở bay , nhưng cho ở Ta ” .

Nay đi Thành phố Hồ Chí Minh lo công chuyện vật tư cho xí nghiệp, thành công hay thất bại cũng là ý Chúa hay sao ?



. Cập nhật theo nguyên bản của tác giả chuyển từ HàNội ngày 19.12.2016.

trích đăng lại bài vở đăng tải trong việt văn mới - newvietart.com xin vui lòng ghi rõ nguồn

VIỆT VĂN MỚI NEWVIETART NHỊP CẦU NỐI KẾT VĂN HỌC NGHỆ THUẬT VIỆT NAM TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC TỪ NĂM 2004